Σε μια δύσκολη εξίσωση καλείται να απαντήσει η βρετανική κυβέρνηση: πώς θα ανακουφίσει εκατομμύρια πολίτες από την ακρίβεια, χωρίς να ανοίξει νέες τρύπες στα δημόσια οικονομικά. Ο νέος προϋπολογισμός επιχειρεί να δώσει λύση με μειώσεις στους λογαριασμούς ενέργειας, πρόσθετους φόρους στις τράπεζες, ενίσχυση των χαμηλότερων εισοδημάτων και μεγάλες επενδύσεις στην άμυνα και την τεχνητή νοημοσύνη. Το ερώτημα, ωστόσο, είναι κατά πόσο τα μέτρα θα αποδειχθούν αρκετά απέναντι στο νέο κύμα ανατιμήσεων που απειλεί τη βρετανική οικονομία.
Με τον πληθωρισμό να επιμένει, τις τιμές της ενέργειας να αυξάνονται και το κόστος δανεισμού του Δημοσίου να παραμένει υψηλό, ο υπουργός Οικονομικών Τζον Χίλι παρουσίασε την Τετάρτη ένα εκτεταμένο πακέτο δημοσιονομικών παρεμβάσεων, επιχειρώντας να συνδυάσει την κοινωνική στήριξη με τη διατήρηση της εμπιστοσύνης των αγορών.
Η κυβέρνηση του Άντι Μπέρναμ επιλέγει να μεταφέρει μέρος του οικονομικού βάρους στον τραπεζικό κλάδο και σε συγκεκριμένες επιχειρηματικές δραστηριότητες, αποφεύγοντας παράλληλα νέες αυξήσεις φόρων στους μισθούς και στα μερίσματα.
Στο επίκεντρο βρίσκονται παρεμβάσεις ύψους 2,6 δισ. λιρών για την αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους, πρόσθετη φορολόγηση των τραπεζών, αύξηση του κατώτατου μισθού και στρατιωτική βοήθεια 10 δισ. λιρών προς την Ουκρανία.
Μειώσεις στους λογαριασμούς ενέργειας και ενισχύσεις στα νοικοκυριά
Το ενεργειακό κόστος αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους πονοκεφάλους για τη βρετανική κυβέρνηση, καθώς η χώρα εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από εισαγόμενα καύσιμα και παραμένει εκτεθειμένη στις διεθνείς διακυμάνσεις των τιμών.
Ο πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 3,5% τον Σεπτέμβριο, με τις ανατιμήσεις στην ενέργεια να επιβαρύνουν τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς και να περιορίζουν την αγοραστική δύναμη των πολιτών.
Για την αντιμετώπιση της κατάστασης, ο υπουργός Οικονομικών ανακοίνωσε την κατάργηση των πάγιων χρεώσεων στους οικιακούς λογαριασμούς θέρμανσης με φυσικό αέριο, καθώς και την παράταση της φορολογικής ελάφρυνσης στο ηλεκτρικό ρεύμα έως τον Ιούλιο του 2027.
Παράλληλα, προβλέπεται οικονομική ενίσχυση 100 λιρών ανά νοικοκυριό για όσους εντάσσονται στις τέσσερις χαμηλότερες κατηγορίες δημοτικής φορολόγησης κατοικιών.
Το συνολικό δημοσιονομικό κόστος των συγκεκριμένων μέτρων ανέρχεται σε 2,6 δισ. λίρες, με την κυβέρνηση να επιδιώκει άμεση μείωση των επιβαρύνσεων για εκατομμύρια καταναλωτές.
Ωστόσο, το κατά πόσο οι παρεμβάσεις θα οδηγήσουν σε ουσιαστική ανακούφιση θα εξαρτηθεί και από την πορεία των διεθνών τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου, οι οποίες έχουν ενισχυθεί εξαιτίας της γεωπολιτικής έντασης στη Μέση Ανατολή.
Καταργούνται δασμοί σε περισσότερα από 100 τρόφιμα
Η προσπάθεια συγκράτησης της ακρίβειας επεκτείνεται και στα βασικά καταναλωτικά αγαθά.
Η βρετανική κυβέρνηση ανακοίνωσε την κατάργηση εισαγωγικών δασμών σε περισσότερα από 100 προϊόντα διατροφής, επιδιώκοντας να περιορίσει το κόστος εισαγωγής και να δημιουργήσει προϋποθέσεις για χαμηλότερες τιμές στα ράφια των καταστημάτων.
Η παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι ανατιμήσεις στα τρόφιμα εξακολουθούν να αποτελούν σημαντική πηγή πίεσης για τα νοικοκυριά.
Βεβαίως, η κατάργηση των δασμών δεν συνεπάγεται αυτομάτως αντίστοιχη μείωση στις τελικές τιμές. Το αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο οι επιχειρήσεις θα μετακυλίσουν το χαμηλότερο κόστος στους καταναλωτές.
Παράλληλα, παρατείνονται οι φορολογικές ελαφρύνσεις για μικρές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο λιανεμπόριο, στην εστίαση και στον τομέα της αναψυχής.
Πρόκειται για κλάδους που έχουν δεχθεί ισχυρές πιέσεις από το αυξημένο λειτουργικό κόστος, τις ενεργειακές δαπάνες και τη συγκράτηση της καταναλωτικής ζήτησης.
Αύξηση 3,9% στον κατώτατο μισθό
Στο πακέτο κοινωνικών παρεμβάσεων περιλαμβάνεται και αύξηση του κατώτατου μισθού κατά 3,9%, με στόχο την ενίσχυση των χαμηλότερα αμειβόμενων εργαζομένων.
Η κυβέρνηση επιχειρεί με αυτόν τον τρόπο να αντισταθμίσει μέρος των απωλειών στην αγοραστική δύναμη που έχει προκαλέσει ο πληθωρισμός.
Παράλληλα, ακυρώνεται η σχεδιαζόμενη μείωση των αφορολόγητων ορίων αποταμίευσης, ενώ προβλέπονται πρόσθετες δράσεις για τη στήριξη όσων επιθυμούν να αποκτήσουν πρώτη κατοικία.
Στον προϋπολογισμό περιλαμβάνονται επίσης χρηματοδότηση 15 εκατ. λιρών για την παροχή βιβλίων σε παιδιά και μέτρα αντιμετώπισης της αστεγίας.
Η ενίσχυση των εισοδημάτων, πάντως, συνοδεύεται από την πρόθεση της κυβέρνησης να περιορίσει την αύξηση των κοινωνικών δαπανών, προχωρώντας σε μεταρρυθμίσεις στο συνταξιοδοτικό σύστημα και στα επιδόματα ασθενείας.
Οι δαπάνες κοινωνικής πρόνοιας είχαν φθάσει στο 10,7% του ΑΕΠ κατά το οικονομικό έτος 2024-2025, γεγονός που καθιστά τη συγκράτησή τους βασική δημοσιονομική προτεραιότητα.
Οι τράπεζες πληρώνουν μέρος του λογαριασμού
Μία από τις σημαντικότερες αποφάσεις του νέου προϋπολογισμού αφορά την πρόσθετη φορολόγηση του τραπεζικού τομέα.
Ο υπουργός Οικονομικών ανακοίνωσε αύξηση της ειδικής φορολογικής επιβάρυνσης των τραπεζών κατά 3 ποσοστιαίες μονάδες, στο 6%, με το μέτρο να τίθεται σε εφαρμογή τον Ιανουάριο και να έχει διάρκεια 15 μηνών.
Η επιλογή αυτή εντάσσεται στη στρατηγική της κυβέρνησης να αντλήσει πρόσθετα έσοδα από κλάδους με σημαντική οικονομική δραστηριότητα, αποφεύγοντας ευρύτερες φορολογικές αυξήσεις που θα επιβάρυναν άμεσα τα νοικοκυριά.
Σύμφωνα με τον Χίλι, οι τράπεζες διαθέτουν την οικονομική δυνατότητα να συμβάλουν περισσότερο στη χρηματοδότηση των μέτρων στήριξης.
Ωστόσο, η απόφαση προκαλεί αντιδράσεις στον χρηματοπιστωτικό κλάδο, καθώς οι τραπεζικοί όμιλοι προειδοποιούν ότι η υψηλότερη φορολόγηση μπορεί να επηρεάσει την ανταγωνιστικότητα του Λονδίνου ως διεθνούς χρηματοοικονομικού κέντρου.
Πρόσθετες επιβαρύνσεις προβλέπονται επίσης για επιχειρήσεις τυχερών παιχνιδιών και καταστήματα προϊόντων ατμίσματος.
Γιατί ανέβηκαν οι τραπεζικές μετοχές παρά τον νέο φόρο
Παρά τη φορολογική επιβάρυνση, οι επενδυτές υποδέχθηκαν θετικά τις ανακοινώσεις, καθώς φαίνεται ότι είχαν προεξοφλήσει ακόμη αυστηρότερα μέτρα.
Η μετοχή της Barclays σημείωνε άνοδο 3,3%, η Lloyds Banking Group ενισχυόταν άνω του 2,6%, ενώ η NatWest Group κατέγραφε κέρδη 2,5%.
Η χρηματιστηριακή αντίδραση αποτυπώνει την ανακούφιση των αγορών για το τελικό ύψος της φορολόγησης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι τράπεζες αντιμετωπίζουν θετικά την κυβερνητική απόφαση.
Η JPMorgan Chase εξέφρασε επιφυλάξεις, υποστηρίζοντας ότι η πρόσθετη φορολόγηση ενός κλάδου που συμβάλλει στην απασχόληση και στις επενδύσεις μπορεί να επηρεάσει τη διεθνή ανταγωνιστικότητα της βρετανικής οικονομίας.
Ο επικεφαλής της αμερικανικής τράπεζας, Τζέιμι Ντάιμον, είχε προειδοποιήσει στο παρελθόν ότι ένα δυσμενέστερο φορολογικό περιβάλλον θα μπορούσε να οδηγήσει σε επανεξέταση επενδυτικών σχεδίων στο Λονδίνο.
Παρά τις επιφυλάξεις, η JPMorgan διαβεβαίωσε ότι παραμένει προσηλωμένη στη δραστηριότητά της στη Βρετανία.
Επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη και νέα κίνητρα για επιχειρήσεις
Πέρα από τα μέτρα άμεσης στήριξης, ο προϋπολογισμός επιχειρεί να δημιουργήσει προϋποθέσεις ενίσχυσης της παραγωγικότητας και των ιδιωτικών επενδύσεων.
Η κυβέρνηση ανακοίνωσε χρηματοδότηση εκατοντάδων εκατομμυρίων λιρών για την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, με έμφαση στην ασφάλεια των συστημάτων και στην τεχνολογική αυτονομία της χώρας.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις επενδύσεις σε κέντρα δεδομένων, τα οποία αποτελούν βασική υποδομή για την ανάπτυξη εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει προτεραιότητα σύνδεσης κρίσιμων εγκαταστάσεων με το ηλεκτρικό δίκτυο, υπό την προϋπόθεση ότι θα πληρούνται συγκεκριμένα κριτήρια για τη δημιουργία θέσεων εργασίας, την ενίσχυση των τοπικών κοινωνιών και την προστασία των υδάτινων πόρων.
Παράλληλα, παρέχεται η δυνατότητα ανάπτυξης ιδιόκτητων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών των εγκαταστάσεων.
Στα μέτρα περιλαμβάνονται και φορολογικά κίνητρα για ιδρυτές επιχειρήσεων, με ευνοϊκότερη φορολόγηση κεφαλαιακών κερδών έως 10 εκατ. λίρες.
Δισεκατομμύρια στην άμυνα και νέα στήριξη στην Ουκρανία
Η άμυνα αποτελεί έναν ακόμη βασικό πυλώνα του προϋπολογισμού, σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Η βρετανική κυβέρνηση ανακοίνωσε πρόσθετη οικονομική και στρατιωτική βοήθεια 10 δισ. λιρών προς την Ουκρανία, επιβεβαιώνοντας τη συνέχιση της στήριξης προς το Κίεβο.
Παράλληλα, επανέλαβε τη δέσμευση για αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 3% του ΑΕΠ έως το 2030 και στο 3,5% έως το 2035.
Η χρηματοδότηση αυτών των στόχων θα εξειδικευθεί στην επόμενη αναθεώρηση των δημοσίων δαπανών.
Οι αυξημένες αμυντικές υποχρεώσεις, ωστόσο, προσθέτουν νέες πιέσεις στον κρατικό προϋπολογισμό, περιορίζοντας τα διαθέσιμα περιθώρια για άλλες δημόσιες δαπάνες.
Ανάπτυξη μόλις 1% το 2027 – Το βάρος της δημοσιονομικής πειθαρχίας
Παρά τις ανακοινώσεις για στήριξη των νοικοκυριών και ενίσχυση των επενδύσεων, οι προοπτικές της βρετανικής οικονομίας παραμένουν συγκρατημένες.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις του Γραφείου Δημοσιονομικής Ευθύνης (OBR), η ανάπτυξη αναμένεται να διαμορφωθεί στο 1,2% το 2026, να επιβραδυνθεί στο 1% το 2027 και να ενισχυθεί στο 1,6% το 2028.
Το δημόσιο χρέος εκτιμάται ότι θα αυξηθεί στο 83,8% του ΑΕΠ το επόμενο έτος, πριν ακολουθήσει σταδιακά πτωτική πορεία προς το 81,7% έως το οικονομικό έτος 2031-2032.
Παράλληλα, η κυβέρνηση εκτιμάται ότι θα διαθέτει δημοσιονομικό περιθώριο 15 δισ. λιρών έως το 2029-2030.
Οι προβλέψεις αυτές αποτυπώνουν τα περιορισμένα περιθώρια άσκησης επεκτατικής δημοσιονομικής πολιτικής, καθώς η κυβέρνηση καλείται να χρηματοδοτήσει ταυτόχρονα κοινωνικές παρεμβάσεις, επενδύσεις και αυξημένες αμυντικές δαπάνες.
Οι αγορές έδωσαν ψήφο εμπιστοσύνης, αλλά οι κίνδυνοι παραμένουν
Η πρώτη αντίδραση των χρηματοπιστωτικών αγορών ήταν συγκρατημένα θετική.
Η απόδοση του βρετανικού δεκαετούς κρατικού ομολόγου υποχώρησε κατά 2 μονάδες βάσης, στο 5,323%, κατά τη διάρκεια της παρουσίασης του προϋπολογισμού.
Η στερλίνα κινήθηκε ελαφρώς χαμηλότερα έναντι του δολαρίου και υποχώρησε κατά 0,2% έναντι του ευρώ.
Η αντίδραση αυτή δείχνει ότι οι επενδυτές δεν εντόπισαν, τουλάχιστον αρχικά, κάποια σημαντική δημοσιονομική απόκλιση που θα μπορούσε να προκαλέσει αναταραχή στην αγορά βρετανικών ομολόγων.
Ωστόσο, το κόστος κρατικού δανεισμού παραμένει υψηλό, ενώ η προοπτική νέας αύξησης επιτοκίων από την Τράπεζα της Αγγλίας τον Δεκέμβριο δημιουργεί πρόσθετη αβεβαιότητα.
Το μεγάλο ερώτημα: Θα φτάσουν τα μέτρα στους πολίτες;
Ο νέος βρετανικός προϋπολογισμός επιχειρεί να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα τρεις διαφορετικές προκλήσεις: την ακρίβεια που περιορίζει την αγοραστική δύναμη, την ανάγκη τόνωσης των επενδύσεων και την υποχρέωση διατήρησης της δημοσιονομικής σταθερότητας.
Η κυβέρνηση επιλέγει να προσφέρει στοχευμένες ελαφρύνσεις, μεταφέροντας μέρος του κόστους στις τράπεζες και σε συγκεκριμένους επιχειρηματικούς κλάδους.
Το βασικό ερώτημα, ωστόσο, είναι εάν οι μειώσεις στους λογαριασμούς ενέργειας, οι φορολογικές ελαφρύνσεις και η αύξηση του κατώτατου μισθού θα αποδειχθούν αρκετές για να αντισταθμίσουν τις ανατιμήσεις.
Για τα νοικοκυριά, το πραγματικό αποτέλεσμα του προϋπολογισμού δεν θα κριθεί από τα δισεκατομμύρια που ανακοινώθηκαν, αλλά από το πόσα χρήματα θα περισσεύουν στο τέλος κάθε μήνα. Και για τη βρετανική κυβέρνηση, αυτή είναι ίσως η δυσκολότερη δοκιμασία της οικονομικής της πολιτικής.
===============================================
Αποποίηση Ευθύνης: Το περιεχόμενο και οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στο παρόν άρθρο προσφέρονται προς τους επισκέπτες/τριες/χρήστες/τριες του fpress.gr αποκλειστικά και μόνο για ενημερωτικούς σκοπούς, δεν δύνανται σε καμιά περίπτωση να εκληφθούν ως προτροπή, προσφορά, άποψη, ή σύσταση του fpress.gr για αγορά ή πώληση οποιουδήποτε χρεογράφου και δεν συνθέτουν νομική, φορολογική, λογιστική, ή επενδυτική συμβουλή ή υπηρεσία σχετικά με την αποδοτικότητα ή καταλληλότητα οποιουδήποτε χρεογράφου ή επένδυσης. Κατά συνέπεια, δεν υφίσταται ουδεμία ευθύνη για τυχόν επενδυτικές και λοιπές αποφάσεις που θα ληφθούν με βάση τις πληροφορίες αυτές.
