Τα έσοδα από τον ΦΠΑ έφτασαν τα 23,06 δισ. ευρώ στο εννεάμηνο Ιανουαρίου–Σεπτεμβρίου 2026, το υψηλότερο ποσό που έχει εισπραχθεί ποτέ σε αυτό το διάστημα. Είναι 2,68 δισ. ευρώ (+13,2%) περισσότερα από πέρυσι και 1,4 δισ. ευρώ πάνω από τον στόχο του προϋπολογισμού. Με αυτόν τον ρυθμό, οι εισπράξεις ολόκληρου του 2026 οδεύουν πάνω από τα 30 δισ. ευρώ.
Τα οριστικά στοιχεία εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού για το εννεάμηνο, που δημοσίευσε το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, δείχνουν ότι ο ΦΠΑ είναι πλέον η βασική «μηχανή» των φορολογικών εσόδων. Από τα 55,97 δισ. ευρώ που εισέπραξε το Δημόσιο από φόρους, τα 23,06 δισ. ευρώ, δηλαδή το 41%, προήλθαν από τον ΦΠΑ.
Τα νούμερα του εννεαμήνου
Στο ποσό των 23.062 εκατ. ευρώ περιλαμβάνονται και 306 εκατ. ευρώ από τον ΦΠΑ της σύμβασης παραχώρησης της Εγνατίας Οδού. Το ποσό αυτό καταγράφηκε τον Ιανουάριο και συνοδεύτηκε από ισόποση επιστροφή φόρου, άρα δεν αποτελεί πραγματική υπεραπόδοση. Αν αφαιρεθεί, τα έσοδα από ΦΠΑ διαμορφώνονται στα 22.756 εκατ. ευρώ. Παραμένουν έτσι 1.093 εκατ. ευρώ πάνω από τον στόχο και 2.378 εκατ. ευρώ (+11,7%) πάνω από το εννεάμηνο του 2025.
Η δυναμική δεν εξασθενεί. Μόνο τον Σεπτέμβριο ο ΦΠΑ απέφερε 2.518 εκατ. ευρώ, 188 εκατ. ευρώ περισσότερα από τον μηνιαίο στόχο.
Γιατί υπεραποδίδει ο ΦΠΑ
Οι τιμές ανεβαίνουν, και μαζί τους ο φόρος. Ο ΦΠΑ υπολογίζεται ως ποσοστό επί της αξίας. Όταν οι τιμές ανεβαίνουν, το Δημόσιο εισπράττει αυτόματα περισσότερα, ακόμη κι αν οι ποσότητες δεν αυξάνονται. Η επιτάχυνση του πληθωρισμού στους τελευταίους μήνες περνά έτσι κατευθείαν στα έσοδα του ΦΠΑ.
Τα καύσιμα δείχνουν καθαρά τον μηχανισμό. Ο ΦΠΑ στα πετρελαιοειδή έφτασε τα 1.696 εκατ. ευρώ, αυξημένος κατά 14,5% σε έναν χρόνο και κατά 189 εκατ. ευρώ πάνω από τον στόχο. Την ίδια ώρα ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης στα ενεργειακά προϊόντα, που υπολογίζεται ανά λίτρο και όχι επί της τιμής, μειώθηκε κατά 6,6% στα 2.994 εκατ. ευρώ, 212 εκατ. ευρώ κάτω από τον στόχο. Με άλλα λόγια, πωλούνται λιγότερα λίτρα, αλλά κάθε λίτρο κοστίζει περισσότερο. Το αποτέλεσμα είναι λιγότερος ΕΦΚ και περισσότερος ΦΠΑ.
Η κατανάλωση κρατά. Ο μεγαλύτερος όγκος της υπεραπόδοσης έρχεται από τον ΦΠΑ των λοιπών προϊόντων και υπηρεσιών, που ανήλθε στα 20.908 εκατ. ευρώ. Είναι αυξημένος κατά 13,4% σε σχέση με πέρυσι και κατά 1.205 εκατ. ευρώ πάνω από τον στόχο. Η ονομαστική κατανάλωση στην αγορά και στον τουρισμό συνεχίζει να τροφοδοτεί τα ταμεία.
Λιγότερη φοροδιαφυγή. Στην ίδια κατεύθυνση λειτουργούν τα ψηφιακά εργαλεία ελέγχου, όπως η διασύνδεση των ταμειακών μηχανών με τα POS και η ηλεκτρονική τιμολόγηση. Αυτά περιορίζουν τις συναλλαγές που ξεφεύγουν από τα βιβλία και διευρύνουν τη φορολογική βάση.
Πάνω από τα 30 δισ. ευρώ το 2026
Ο προϋπολογισμός του 2026 προβλέπει ετήσια έσοδα ΦΠΑ 29,31 δισ. ευρώ. Με 23,06 δισ. ευρώ ήδη στα ταμεία, απομένουν 6,24 δισ. ευρώ για το τελευταίο τρίμηνο. Πέρσι όμως το διάστημα Οκτωβρίου–Δεκεμβρίου απέφερε 7,40 δισ. ευρώ, αφού το εννεάμηνο έκλεισε στα 20,38 δισ. ευρώ και ολόκληρο το έτος στα 27,77 δισ. ευρώ.
Αν το φετινό τελευταίο τρίμηνο απλώς επαναλάβει το περσινό, χωρίς καμία αύξηση, οι εισπράξεις του 2026 θα φτάσουν περίπου τα 30,5 δισ. ευρώ. Χωρίς τα 306 εκατ. ευρώ της Εγνατίας, θα είναι περίπου 30,2 δισ. ευρώ. Θα βρεθούν έτσι για πρώτη φορά πάνω από το όριο των 30 δισ. ευρώ, με υπέρβαση άνω του 1 δισ. ευρώ έναντι του ετήσιου στόχου.
Η εικόνα των υπόλοιπων φόρων
Συνολικά τα φορολογικά έσοδα του εννεαμήνου ανήλθαν σε 55.967 εκατ. ευρώ, 3.245 εκατ. ευρώ (+6,2%) πάνω από πέρυσι και 1.867 εκατ. ευρώ πάνω από τον στόχο. Αν εξαιρεθούν τα 306 εκατ. ευρώ της Εγνατίας και τα 135 εκατ. ευρώ της δεύτερης δόσης για την άδεια του καζίνο στο Ελληνικό, η υπέρβαση έναντι του στόχου είναι 1.426 εκατ. ευρώ ή 2,6%.
Ο φόρος εισοδήματος έφτασε τα 20.171 εκατ. ευρώ, 360 εκατ. ευρώ πάνω από τον στόχο. Την υπέρβαση την έφεραν τα φυσικά πρόσωπα (+408 εκατ. ευρώ), ενώ ο φόρος των επιχειρήσεων υστερεί κατά 58 εκατ. ευρώ. Οι ΕΦΚ υστερούν κατά 239 εκατ. ευρώ, κυρίως λόγω των καυσίμων. Οι φόροι ακίνητης περιουσίας ξεπέρασαν τον στόχο κατά 63 εκατ. ευρώ.
| Κατηγορία | 9μηνο 2025 | 9μηνο 2026 | Στόχος 2026 | Διαφορά από στόχο | Μεταβολή έναντι 2025 |
|---|---|---|---|---|---|
| Φόροι (σύνολο) | 52.722 | 55.967 | 54.099 | +1.867 | +6,2% |
| ΦΠΑ | 20.378 | 23.062 | 21.664 | +1.399 | +13,2% |
| ΦΠΑ πετρελαιοειδών | 1.481 | 1.696 | 1.507 | +189 | +14,5% |
| ΦΠΑ λοιπών προϊόντων και υπηρεσιών | 18.444 | 20.908 | 19.704 | +1.205 | +13,4% |
| Ειδικοί φόροι κατανάλωσης (ΕΦΚ) | 5.525 | 5.326 | 5.565 | −239 | −3,6% |
| ΕΦΚ ενεργειακών προϊόντων | 3.206 | 2.994 | 3.206 | −212 | −6,6% |
| Φόροι ακίνητης περιουσίας | 2.109 | 2.100 | 2.037 | +63 | −0,4% |
| Φόρος εισοδήματος | 19.796 | 20.171 | 19.811 | +360 | +1,9% |
| Φυσικά πρόσωπα | 12.308 | 12.693 | 12.285 | +408 | +3,1% |
| Νομικά πρόσωπα (επιχειρήσεις) | 5.615 | 5.612 | 5.670 | −58 | −0,1% |
| Επιστροφές εσόδων | 6.709 | 6.727 | 6.206 | +520 | +0,3% |
| Καθαρά έσοδα κρατικού προϋπολογισμού | 54.661 | 57.811 | 55.309 | +2.501 | +5,8% |
Τα ποσά του 2026 στον ΦΠΑ και στα συνολικά φορολογικά έσοδα περιλαμβάνουν τα 306 εκατ. ευρώ της Εγνατίας Οδού, για τα οποία έγινε ισόποση επιστροφή φόρου. Τα στοιχεία του 2025 είναι προσωρινά. Πηγή: ΓΛΚ, Δελτίο εκτέλεσης κρατικού προϋπολογισμού Σεπτεμβρίου 2026.
Πλεόνασμα αντί για έλλειμμα
Η υπεραπόδοση των εσόδων αλλάζει και την εικόνα του προϋπολογισμού. Τα καθαρά έσοδα ανήλθαν σε 57.811 εκατ. ευρώ, 2.501 εκατ. ευρώ πάνω από τον στόχο. Ο κρατικός προϋπολογισμός παρουσίασε πλεόνασμα 127 εκατ. ευρώ, ενώ ο στόχος προέβλεπε έλλειμμα 1.897 εκατ. ευρώ. Το πρωτογενές πλεόνασμα διαμορφώθηκε στα 7.554 εκατ. ευρώ, έναντι στόχου 5.129 εκατ. ευρώ.
Μέρος της απόκλισης οφείλεται σε πληρωμές που απλώς μετατέθηκαν χρονικά. Αν αφαιρεθούν, η πραγματική υπέρβαση στο πρωτογενές αποτέλεσμα είναι 305 εκατ. ευρώ. Οι δαπάνες έφτασαν τα 57.683 εκατ. ευρώ, 477 εκατ. ευρώ πάνω από τον στόχο, κυρίως λόγω της επιτάχυνσης των έργων του Ταμείου Ανάκαμψης.
Το ρεκόρ του ΦΠΑ έχει όμως και την άλλη πλευρά του. Ένα μέρος της υπεραπόδοσης δεν προέρχεται από περισσότερη οικονομική δραστηριότητα αλλά από τις υψηλότερες τιμές που πληρώνουν τα νοικοκυριά. Ο φόρος κατανάλωσης «κερδίζει» από την ακρίβεια, και αυτό ενισχύει τις πιέσεις για στοχευμένα μέτρα στήριξης αξιοποιώντας τον δημοσιονομικό χώρο που δημιουργείται.
Πηγή: Γενικό Λογιστήριο του Κράτους – Εκτέλεση Κρατικού Προϋπολογισμού Ιανουαρίου–Σεπτεμβρίου 2026 (οριστικά στοιχεία). Η εκτίμηση για το σύνολο του 2026 είναι ενδεικτική και υποθέτει ότι το τελευταίο τρίμηνο θα αποφέρει όσα το αντίστοιχο του 2025.
===============================================
Αποποίηση Ευθύνης: Το περιεχόμενο και οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στο παρόν άρθρο προσφέρονται προς τους επισκέπτες/τριες/χρήστες/τριες του fpress.gr αποκλειστικά και μόνο για ενημερωτικούς σκοπούς, δεν δύνανται σε καμιά περίπτωση να εκληφθούν ως προτροπή, προσφορά, άποψη, ή σύσταση του fpress.gr για αγορά ή πώληση οποιουδήποτε χρεογράφου και δεν συνθέτουν νομική, φορολογική, λογιστική, ή επενδυτική συμβουλή ή υπηρεσία σχετικά με την αποδοτικότητα ή καταλληλότητα οποιουδήποτε χρεογράφου ή επένδυσης. Κατά συνέπεια, δεν υφίσταται ουδεμία ευθύνη για τυχόν επενδυτικές και λοιπές αποφάσεις που θα ληφθούν με βάση τις πληροφορίες αυτές.
