Η κυβερνητική εξαγγελία για το νέο πλαίσιο προστασίας των δανειοληπτών εμφανίστηκε επικοινωνιακά ως «τέλος στα ψιλά γράμματα» και στις παράτυπες πρακτικές των τραπεζών. Και πράγματι, για ένα κομμάτι της αγοράς, η παρέμβαση έχει ουσία: μπαίνει πλαφόν στο πόσο μπορεί να φουσκώσει ένα καταναλωτικό δάνειο, με ανώτατο όριο που θα κινείται, σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε χθες ο Πρωθυπουργός περίπου στο 30%-50% πάνω από το αρχικό κεφάλαιο. Το μέτρο αφορά δάνεια έως 100.000 ευρώ χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις, δηλαδή κυρίως καταναλωτικά δάνεια, πιστωτικές κάρτες και προϊόντα λιανικής τραπεζικής χωρίς υποθήκη ή προσημείωση.
Με βάση τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος για το δ΄ τρίμηνο του 2025, οι servicers διαχειρίζονταν δάνεια συνολικής ονομαστικής αξίας 80,020 δισ. ευρώ που έχουν μεταβιβαστεί σε εταιρείες του εξωτερικού. Από αυτά, τα καταναλωτικά ήταν 15,790 δισ. ευρώ, ενώ τα στεγαστικά ήταν 25,182 δισ. ευρώ, τα επιχειρηματικά 28,176 δισ. ευρώ και τα δάνεια προς ελεύθερους επαγγελματίες/αγρότες/ατομικές επιχειρήσεις 10,535 δισ. ευρώ
Άρα, με τον πιο απλό υπολογισμό:
80,020 δισ. συνολικά υπό διαχείριση δάνεια
μείον 15,790 δισ. καταναλωτικά
= 64,230 δισ. ευρώ που μένουν εκτός της βασικής περιμέτρου.
Δηλαδή, περίπου το 80,3% του χαρτοφυλακίου των servicers μένει εκτός, αν θεωρήσουμε ως πιθανή περίμετρο μόνο τα καταναλωτικά δάνεια.
Αν το δούμε πιο αυστηρά, το ποσοστό εκτός μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερο, γιατί δεν σημαίνει ότι όλα τα 15,790 δισ. των καταναλωτικών δανείων θα μπουν αυτομάτως στη ρύθμιση. Πρέπει να είναι έως 100.000 ευρώ, χωρίς εξασφάλιση, και να πληρούν τους τελικούς όρους του νόμου. Άρα το 80% εκτός είναι μάλλον το “κατώφλι” και όχι η οροφή.
Αρα το πραγματικό πρόβλημα όμως δεν βρίσκεται μόνο σε αυτούς που μπαίνουν στην περίμετρο. Βρίσκεται κυρίως σε αυτούς που μένουν απ’ έξω. Και εκεί αρχίζει η δύσκολη συζήτηση.
Εκτός, πρώτα απ’ όλα, φαίνεται να μένουν οι μεγάλοι δανειολήπτες. Όσοι έχουν οφειλές πάνω από 100.000 ευρώ δεν εμπίπτουν στον συγκεκριμένο κόφτη, ακόμη κι αν η οφειλή τους έχει πολλαπλασιαστεί με τόκους, έξοδα, ανατοκισμούς, καθυστερήσεις και χρεώσεις ετών. Αυτό σημαίνει ότι ένας μικρομεσαίος επαγγελματίας, μια οικογενειακή επιχείρηση ή ένας ιδιώτης με παλαιό δάνειο που πέρασε από τράπεζα σε fund και μετά σε servicer, μπορεί να βλέπει την οφειλή του να παραμένει εκτός του νέου προστατευτικού πλαισίου, ακριβώς επειδή ξεπερνά το όριο.
Εκτός μένουν και όσοι έχουν δάνεια με εμπράγματες εξασφαλίσεις. Δηλαδή στεγαστικά δάνεια, επαγγελματικά δάνεια με προσημείωση ακινήτου, επιχειρηματικές χρηματοδοτήσεις με υποθήκες, καθώς και περιπτώσεις όπου ο δανειολήπτης έχει βάλει ακίνητο ως κάλυμμα. Η εξαγγελία μιλά καθαρά για δάνεια έως 100.000 ευρώ χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις. Άρα το μεγάλο πεδίο της σύγκρουσης με τις τράπεζες και τα funds —εκεί όπου παίζεται το ακίνητο, ο πλειστηριασμός, η κύρια κατοικία, η επαγγελματική στέγη ή το οικογενειακό περιουσιακό στοιχείο— δεν καλύπτεται από το συγκεκριμένο νομοσχέδιο.
Εκτός, επίσης, μένουν χιλιάδες δανειολήπτες που δεν έχουν πρόβλημα μόνο με το ύψος των τόκων, αλλά με την ίδια τη δυνατότητα ρύθμισης. Για αυτούς, το πρόβλημα δεν είναι αν η τελική απαίτηση θα είναι 130% ή 150% του αρχικού κεφαλαίου. Το πρόβλημα είναι ότι η δόση που τους προτείνεται δεν βγαίνει. Αν το διαθέσιμο εισόδημα δεν επαρκεί, αν υπάρχουν παράλληλες οφειλές σε Δημόσιο, ΕΦΚΑ και τράπεζες, ή αν ο servicer επιμένει σε προκαταβολή που δεν μπορεί να καταβληθεί, τότε ο νέος κόφτης δεν λύνει τον βασικό γρίφο: πώς θα σωθεί ο δανειολήπτης πριν φτάσει στον πλειστηριασμό.
Στην αγορά των servicers, πάντως, η ανάγνωση είναι διαφορετική. Οι εταιρείες διαχείρισης γνωρίζουν ότι το νέο πλαίσιο στέλνει πολιτικό μήνυμα πίεσης προς το τραπεζικό σύστημα και τους διαχειριστές απαιτήσεων. Όμως γνωρίζουν επίσης ότι η περίμετρος είναι συγκεκριμένη. Δεν αγγίζει οριζόντια όλα τα κόκκινα δάνεια. Δεν επιβάλλει γενικό κούρεμα. Δεν παγώνει πλειστηριασμούς. Δεν αλλάζει αυτομάτως τις απαιτήσεις σε μεγάλα χαρτοφυλάκια με εξασφαλίσεις. Δεν υποχρεώνει τα funds να δεχθούν ρύθμιση με βάση την τιμή στην οποία αγόρασαν το δάνειο. Και βεβαίως δεν ανοίγει τον φάκελο του «πόσο αγοράστηκε» και «πόσο ζητείται» από τον οφειλέτη.
Αυτό είναι και το πιο ευαίσθητο σημείο. Διότι στην κοινωνία έχει δημιουργηθεί η εντύπωση ότι, αφού ένα fund αγόρασε ένα δάνειο με μεγάλη έκπτωση, θα έπρεπε να υπάρχει αντίστοιχη έκπτωση και στον δανειολήπτη. Το νέο πλαίσιο δεν φαίνεται να πηγαίνει εκεί. Δεν βάζει δηλαδή κανόνα που να συνδέει την απαίτηση του fund με το τίμημα αγοράς του δανείου. Αντιθέτως, η παρέμβαση αφορά κυρίως το πώς μπορεί να διαμορφωθεί η τελική απαίτηση σε συγκεκριμένες κατηγορίες καταναλωτικών δανείων.
Έτσι, οι πραγματικά πιεσμένοι δανειολήπτες χωρίζονται πλέον σε δύο κατηγορίες. Από τη μία, εκείνοι που μπορεί να δουν ουσιαστικό όφελος επειδή έχουν μικρότερα, ακάλυπτα καταναλωτικά δάνεια ή κάρτες που έχουν φουσκώσει υπέρμετρα. Από την άλλη, εκείνοι που θα συνεχίσουν να αναζητούν λύση μέσα από τον εξωδικαστικό μηχανισμό, διμερείς διαπραγματεύσεις με servicers, δικαστικές κινήσεις ή ειδικές ρυθμίσεις, χωρίς να καλύπτονται από τον νέο κόφτη.
Το ερώτημα που τίθεται στο οικονομικό επιτελείο είναι αν η παρέμβαση αυτή αποτελεί το πρώτο βήμα μιας ευρύτερης ρύθμισης ή αν είναι το ανώτατο όριο της κυβερνητικής διάθεσης σύγκρουσης με το τραπεζικό σύστημα και τα funds. Διότι αν μείνει μόνο εδώ, τότε το μήνυμα προς τους πολλούς δανειολήπτες θα είναι μάλλον διπλό: προστασία υπάρχει, αλλά όχι για όλους· κόφτης μπαίνει, αλλά όχι παντού· τέλος στα πανωτόκια, αλλά μόνο σε συγκεκριμένο κομμάτι της αγοράς.
Και αυτό ακριβώς είναι το παρασκήνιο πίσω από τις εξαγγελίες. Η κυβέρνηση θέλει να δείξει ότι παρεμβαίνει απέναντι στις καταχρηστικές πρακτικές. Οι τράπεζες και οι servicers θέλουν να αποφύγουν μια πιο βαριά, οριζόντια ρύθμιση. Οι δανειολήπτες όμως που έχουν μεγάλα στεγαστικά, επιχειρηματικά ή επαγγελματικά δάνεια με εξασφαλίσεις βλέπουν ότι, για ακόμη μία φορά, το δικό τους πρόβλημα μετατίθεται αλλού: στον εξωδικαστικό, στη διαπραγμάτευση, στην πλατφόρμα, στον servicer, στο δικαστήριο ή —στη χειρότερη περίπτωση— στο πρόγραμμα του πλειστηριασμού.
Με άλλα λόγια, η εξαγγελία έχει νικητές. Έχει όμως και σιωπηλούς χαμένους. Και αυτοί είναι όσοι νόμιζαν ότι το «τέλος στα πανωτόκια» θα αφορούσε όλο το βουνό του ιδιωτικού χρέους, ενώ στην πράξη αφορά μόνο ένα συγκεκριμένο, περιορισμένο κομμάτι του.
===============================================
Αποποίηση Ευθύνης: Το περιεχόμενο και οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στη στήλη προσφέρονται προς τους επισκέπτες/τριες/χρήστες/τριες της αποκλειστικά και μόνο για ενημερωτικούς σκοπούς, δεν δύνανται σε καμιά περίπτωση να εκληφθούν ως προτροπή, προσφορά, άποψη, ή σύσταση της στήλης για αγορά ή πώληση οποιουδήποτε χρεογράφου και δεν συνθέτουν νομική, φορολογική, λογιστική, ή επενδυτική συμβουλή ή υπηρεσία σχετικά με την αποδοτικότητα ή καταλληλότητα οποιουδήποτε χρεογράφου ή επένδυσης. Κατά συνέπεια, δεν υφίσταται ουδεμία ευθύνη για τυχόν επενδυτικές και λοιπές αποφάσεις που θα ληφθούν με βάση τις πληροφορίες αυτές.
