Τον κίνδυνο συγκέντρωσης των επιχειρηματικών δανείων αναδεικνύει ο S&P Global Ratings ως μία από τις βασικές προκλήσεις για τις ελληνικές τράπεζες, παρά τη σημαντική εξυγίανση των ισολογισμών τους, την ενίσχυση της κεφαλαιακής τους θέσης και την επιστροφή τους στην επενδυτική βαθμίδα.
Σύμφωνα με τον διεθνή οίκο, οι 20 μεγαλύτεροι δανειολήπτες των τεσσάρων συστημικών τραπεζών αντιστοιχούν στο 12% έως 18% των συνολικών ακαθάριστων δανείων, ενώ οι συγκεκριμένες εκθέσεις, μετά τα μέτρα μείωσης του πιστωτικού κινδύνου, φθάνουν στο 97% έως 144% του συνολικού προσαρμοσμένου κεφαλαίου των τραπεζών. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των τραπεζών της περιφερειακής ομάδας με την οποία πραγματοποιεί τη σύγκριση ο S&P. Επικολλημένο κείμενο
Η συγκέντρωση αυτή συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τη διαδικασία εξυγίανσης των τραπεζικών ισολογισμών την περίοδο 2018-2024. Οι πωλήσεις και τιτλοποιήσεις μη εξυπηρετούμενων δανείων, μεγάλο μέρος των οποίων αφορούσε νοικοκυριά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, αύξησαν τη σχετική συμμετοχή των μεγάλων εταιρικών χορηγήσεων στα χαρτοφυλάκια των τραπεζών. Επικολλημένο κείμενο
Σήμερα, τα δάνεια προς μεγάλες επιχειρήσεις αντιστοιχούν στο 42,7% των δανειακών χαρτοφυλακίων προς τον ιδιωτικό τομέα, έναντι 28,5% κατά μέσο όρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Και οι τέσσερις ελληνικές συστημικές τράπεζες συγκαταλέγονται στις 11 ευρωπαϊκές τράπεζες με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση δανείων σε μεγάλες επιχειρήσεις. Επικολλημένο κείμενο
Το σενάριο των 4 δισ. ευρώ
Ο S&P εξετάζει και τις πιθανές επιπτώσεις ενός ακραίου σεναρίου. Εάν τρεις από τους δέκα μεγαλύτερους δανειολήπτες κάθε τράπεζας αθετούσαν ταυτόχρονα τις υποχρεώσεις τους, οι απώλειες θα μπορούσαν να μειώσουν τον δείκτη CET1 κατά 2 έως 3,1 ποσοστιαίες μονάδες ανά τράπεζα.
Σε επίπεδο συστήματος, οι απώλειες υπολογίζονται περίπου στα 4 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 15% του συνολικού προσαρμοσμένου κεφαλαίου των ελληνικών τραπεζών. Ο οίκος επισημαίνει, ωστόσο, ότι τα κεφαλαιακά αποθέματα των τραπεζών υπερβαίνουν τις κανονιστικές απαιτήσεις και θα μπορούσαν να απορροφήσουν σημαντικές απώλειες. Επικολλημένο κείμενο
Ναυτιλία, τουρισμός και ενέργεια
Ιδιαίτερη είναι η συγκέντρωση σε τρεις κλάδους που διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην ελληνική οικονομία: ναυτιλία, τουρισμό και ενέργεια.
Οι τρεις κλάδοι αντιπροσωπεύουν περίπου το 45% των επιχειρηματικών δανείων των ελληνικών τραπεζών, έναντι περίπου 17% στις τράπεζες της περιφερειακής ομάδας σύγκρισης. Παράλληλα, οι τέσσερις ελληνικές συστημικές τράπεζες βρίσκονται μεταξύ των έξι ευρωπαϊκών τραπεζών με τη μεγαλύτερη έκθεση στη ναυτιλία. Επικολλημένο κείμενο
Τα δάνεια προς τους συγκεκριμένους τρεις κλάδους υπολογίζονται σε περίπου 38,7 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 38% της συνολικής χρηματοδότησης των τεσσάρων τραπεζών προς μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις.
Σε ένα σενάριο μέτριας ύφεσης, με το 10% των συγκεκριμένων δανείων να μετατρέπεται σε μη εξυπηρετούμενο και ποσοστό ζημίας 40%, οι απώλειες θα μπορούσαν να ανέλθουν σε περίπου 1,5 δισ. ευρώ. Σε ένα δυσμενέστερο σενάριο, οι απώλειες θα μπορούσαν να φθάσουν τα 4,8 δισ. ευρώ, μειώνοντας τους δείκτες CET1 κατά 2,4 έως 3,6 ποσοστιαίες μονάδες ανά τράπεζα. Επικολλημένο κείμενο
Βελτιωμένη η εικόνα των μεγάλων επιχειρήσεων
Ο S&P καταγράφει παράλληλα τη βελτίωση της πιστοληπτικής εικόνας των μεγάλων ελληνικών επιχειρήσεων. Τα μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα στις μεγάλες επιχειρήσεις κυμαίνονται μεταξύ 0,6% και 2,1%, κοντά στη διάμεση τιμή της ΕΕ, η οποία βρίσκεται στο 2,1%.
Στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, αντίθετα, τα αντίστοιχα ποσοστά βρίσκονται μεταξύ 3,4% και 5,3%, ενώ στα παλαιότερα στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια των νοικοκυριών κυμαίνονται από 4,8% έως 11,3%. Επικολλημένο κείμενο
Παράλληλα, ο δείκτης κάλυψης τόκων από τα λειτουργικά κέρδη των 100 μεγαλύτερων εταιρικών δανειοληπτών βελτιώθηκε από 2,5 φορές το 2018 σε 3,5 φορές το 2025, ενώ το μέσο κόστος δανεισμού των επιχειρήσεων μειώθηκε από 5% σε 4,3%. Επικολλημένο κείμενο
Η δύσκολη πρόσβαση των μικρομεσαίων στα δάνεια
Ξεχωριστή αναφορά κάνει ο S&P στη χρηματοδότηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Οι μεγάλες επιχειρήσεις παράγουν το 36,5% της προστιθέμενης αξίας της ελληνικής επιχειρηματικής οικονομίας, αλλά απορροφούν το 62% της επιχειρηματικής τραπεζικής χρηματοδότησης.
Αντίθετα, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις απασχολούν το 88% του εργατικού δυναμικού του ιδιωτικού τομέα, αλλά λαμβάνουν αναλογικά μικρότερο μέρος της τραπεζικής χρηματοδότησης. Επικολλημένο κείμενο
Είναι χαρακτηριστικό ότι το 30,7% των ελληνικών μικρομεσαίων επιχειρήσεων που συμμετείχαν σε σχετική ευρωπαϊκή έρευνα δήλωσε ότι αντιμετωπίζει εμπόδια στην πρόσβαση στη χρηματοδότηση, έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου μόλις 12,4%. Επικολλημένο κείμενο
Θετική παραμένει η εικόνα του S&P
Παρά τους κινδύνους συγκέντρωσης, ο S&P διατηρεί θετική εκτίμηση για τις προοπτικές του ελληνικού τραπεζικού συστήματος, εκτιμώντας ότι η βελτίωση των οικονομικών θεμελιωδών μεγεθών της χώρας μπορεί να περιορίσει τους πιστωτικούς κινδύνους και να ενισχύσει τις λειτουργικές συνθήκες των τραπεζών την περίοδο 2026-2027.
Η βελτίωση των δημόσιων οικονομικών, η ανάπτυξη του ΑΕΠ και η ενίσχυση της απασχόλησης αναφέρονται ως παράγοντες που μπορούν να στηρίξουν την ποιότητα των δανειακών χαρτοφυλακίων, ενώ τα αυξημένα κεφαλαιακά αποθέματα παρέχουν πρόσθετη προστασία έναντι πιθανών κραδασμών. Επικολλημένο κείμενο
Ο οίκος σημειώνει επίσης ότι οι τρεις συστημικές τράπεζες που αξιολογεί στην Ελλάδα βρίσκονται πλέον στην επενδυτική βαθμίδα, ενώ για δύο από αυτές διατηρεί θετικές προοπτικές. Τα δυσμενή σενάρια που εξετάζει για τη συγκέντρωση των δανείων δεν αποτελούν το βασικό σενάριο του S&P για το ελληνικό τραπεζικό σύστημα. Επικολλημένο κείμενο
