Οργή έχει ξεσπάσει στον εφοπλιστικό κόσμο για την ανύπαρκτη αντίδραση της κυβέρνησης στην επίθεση που δέχτηκε από ουκρανικό πύραυλο το ελληνικό τάνκερ ιδιοκτησίας της Μαρίας Αγγελικούση που επρόκειτο να φορτώσει πετρέλαιο από τη Ρωσία.
Οι Ουκρανοί στην προσπάθειά τους να εκφράσουν την αντίθεσή τους στην απόφαση των Αμερικανών να αναστείλουν για ένα μήνα τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας προκειμένου να μη διαταραχθεί η αγορά πετρελαίου, επέλεξαν να στοχοποιήσουν ένα ελληνικό τάνκερ.
Πρόκειται ξεκάθαρα για μία εχθρική ενέργεια με δεδομένο ότι η χώρα μας έχει συμβάλλει καθοριστικά τόσο στην οικονομική βοήθεια όσο και με αποστολή οπλικών συστημάτων προς την Ουκρανία. Το ευχαριστώ του Βολοντίμιρ Ζελένσκι ήταν η στοχοποίηση του ελληνικού πλοίου.
Βέβαια η οργή των εφοπλιστών στρέφεται κατά της κυβέρνησης, που δεν είχε το θάρρος να καταγγείλει την επίθεση. Περιορίστηκε μόνο σε μία αναφορά του υπουργού Ναυτιλίας, λες και επρόκειτο για ένα περιστατικό άνευ ουσίας.
Πάντως οι εφοπλιστές διαμήνυσαν στο Μαξίμου ότι η κυβέρνηση οφείλει να καταδικάσει δημόσια την επίθεση και να θέσει το ζήτημα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε διαφορετική περίπτωση θα συνεχιστούν οι επιθέσεις κατά ελληνόκτητων πλοίων που φορτώνουν ρωσικό πετρέλαιο μετά την αρχή των κυρώσεων.
******
Για να ξέρετε τι ακριβώς συμβαίνει, σας ενημερώνω εγκύρως ότι η Ελλάδα θα συμφωνήσει με την αποστολή πολεμικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ σε περίπτωση κατά την οποία ληφθεί απόφαση από το συμβούλιο υπουργών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που συνεδριάζει στις Βρυξέλλες.
Παρά τις αντιρρήσεις Γερμανών και Ισπανών, το πιθανότερο είναι να ληφθεί απόφαση υπέρ της συμμετοχής στην επιχείρηση για την ελεύθερη ναυσιπλοΐα, στην οποία κεντρικό ρόλο θα έχουν οι Αμερικανοί. Η χώρα μας διαθέτει τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο στον κόσμο και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να παριστάνει τον παρατηρητή.
Βέβαια η συμμετοχή στη στρατιωτική επιχείρηση ακόμη και αν αυτή καλύπτεται από ευρωπαϊκό μανδύα, την τοποθετεί αυτομάτως στο κάδρο των εμπλεκόμενων στον πόλεμο με ό,τι συνεπάγεται μία τέτοια εξέλιξη.
Είναι σίγουρο ότι το καθεστώς της Τεχεράνης θα στοχοποιήσει τις χώρες οι οποίες θα συμμετέχουν με πολεμικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ. Η Ελλάδα είναι ο αδύναμος κρίκος γιατί είναι μία χώρα μεσογειακή που βρίσκεται κοντά στο μέτωπο της σύρραξης. Ακόμη οι απειλές της Τεχεράνης μπορεί να προκαλέσουν επιπτώσεις στον τουρισμό, που είναι η μοναδική βαριά βιομηχανία που διαθέτει η χώρα μας.
******
ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΚΑΝΑΛΙΩΝ ΚΑΤΑ ΕΚΚΟΜΕΔ
Εκατόν πέντε εκατομμύρια ευρώ. Αυτό είναι το ποσό που διαθέτει φέτος το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας (ΕΚΚΟΜΕΔ) για ενίσχυση οπτικοακουστικών παραγωγών. Από αυτά, τα 20 εκατομμύρια πηγαίνουν απευθείας σε έξι και μόνο τηλεοπτικούς σταθμούς: Mega, Alpha, Star, ANT1, ΣΚΑΪ και Open. Τέσσερα εκατομμύρια ευρώ ο καθένας -ισόποσα, ισόμετρα, αδιαπραγμάτευτα. Για τα υπόλοιπα κανάλια της χώρας -θεματικά, εξειδικευμένα, περιφερειακά- το ποσό που αντιστοιχεί στις τηλεοπτικές τους παραγωγές είναι μηδέν.
Αυτό όμως δεν είναι απλώς ζήτημα χρηματοδότησης. Είναι η κορυφή ενός παγόβουνου θεσμικής ανωμαλίας που διαρκεί δεκαετίες -και που η σημερινή κυβέρνηση, αντί να επιλύσει, επιλέγει να εκμεταλλευτεί.
Το νομικό τέχνασμα της ΚΥΑ
Η ΚΥΑ 51146/2025 (ΦΕΚ Β’ 490/10.02.2025) που καθορίζει την κατανομή των πόρων του ΕΚΚΟΜΕΔ για το καθεστώς ενίσχυσης CRGR-FTV είναι νομικά λεπτοδουλεμένη. Για τη Δράση Α’ -αυτή που αφορά στα τηλεοπτικά κανάλια- δικαιούχοι ορίζονται ρητά οι «μεγάλες επιχειρήσεις αδειοδοτημένες με βάση τον ν. 4339/2015, πάροχοι περιεχομένου επίγειας ψηφιακής τηλεοπτικής ευρυεκπομπής ελεύθερης λήψης εθνικής εμβέλειας». Δύο κλειδιά: «αδειοδοτημένες» και «εθνικής εμβέλειας». Με δύο λέξεις, αποκλείεται ολόκληρος ο υπόλοιπος τηλεοπτικός κλάδος.
Εδώ αρχίζει η ιστορία να γίνεται ενδιαφέρουσα. Τα περιφερειακά κανάλια δεν λειτουργούν χωρίς άδεια επειδή δεν θέλησαν να αδειοδοτηθούν. Λειτουργούν υπό ειδικό καθεστώς «νόμιμης λειτουργίας» -εγγεγραμμένα σε ειδικό Μητρώο του ΕΣΡ, πλήρως ελεγχόμενα, πλήρως εποπτευόμενα- επειδή το ελληνικό κράτος, επί τουλάχιστον 20 συνεχή χρόνια, απέτυχε να ολοκληρώσει τη διαδικασία αδειοδότησής τους.
Το γεγονός αυτό δεν το λέμε εμείς. Το παραδέχτηκε δημόσια ο ίδιος ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης τον Αύγουστο του 2025, παρουσιάζοντας νέο νομοσχέδιο για την αδειοδότηση των περιφερειακών σταθμών: «Φιλοδοξούμε να βάλουμε σε τάξη το τοπίο της αδειοδότησης των περιφερειακών καναλιών που ήταν αρρύθμιστο για πάνω από 20 χρόνια». Το «αρρύθμιστο» δεν προέκυψε από αδιαφορία των καναλιών. Προέκυψε από αδυναμία -ή αδιαφορία- του κράτους.
Υποχρεώσεις χωρίς δικαιώματα
Το παράδοξο είναι εκκωφαντικό. Τα περιφερειακά κανάλια υπό καθεστώς «νόμιμης λειτουργίας» υποχρεούνται να:
– Καταβάλλουν πλήρως όλες τις φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις τους.
– Τηρούν το σύνολο της ραδιοτηλεοπτικής νομοθεσίας, συμπεριλαμβανομένης της ευρωπαϊκής Οδηγίας AVMS (2018/1808) για τα ποσοστά ελληνικού και ευρωπαϊκού περιεχομένου.
– Υπόκεινται σε πλήρη εποπτεία και ελέγχους από το ΕΣΡ, με κυρώσεις που φτάνουν έως και στη διακοπή εκπομπής.
– Διατηρούν πλήρες πρόγραμμα, εργαζόμενους, τεχνικές εγκαταστάσεις.
Ταυτόχρονα, λόγω της ίδιας απουσίας τυπικής άδειας που το κράτος δεν χορήγησε, αποκλείονται παντελώς από δημόσιους πόρους -χρηματοδοτούμενους εν μέρει από ΕΣΠΑ και Εθνικό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, στους οποίους συνεισφέρουν ως φορολογούμενες επιχειρήσεις.
Με άλλα λόγια: το κράτος σε υποχρεώνει να παίξεις το παιχνίδι με τους κανόνες του, αλλά αρνείται να σου δώσει το δικαίωμα να κερδίσεις.
Η ρύθμιση δεν προέκυψε από ουδέτερους τεχνοκράτες. Σύμφωνα με πληροφορίες από τον κλάδο, τα ίδια τα κανάλια πρότειναν να μπει πλαφόν 4 εκατ. ανά σταθμό -ακριβώς για να αποφευχθεί ο ανταγωνισμός από εταιρείες παραγωγής που θα μπορούσαν να στρέψουν τη χρηματοδότηση αλλού. Η αγορά ρύθμισε τον εαυτό της, με κρατικά εργαλεία και δημόσιο χρήμα.
Το αποτέλεσμα: για το 2025, μεγάλο μέρος από τα 4 εκατ. που αντιστοιχούν σε κανάλια όπως το STAR, το OPEN και ο ΣΚΑΪ αναμένεται να μείνει αδιάθετο -καθώς κανένα δεν έχει ενεργές παραγωγές μυθοπλασίας. Τα αδιάθετα ποσά παραμένουν στον ΕΚΚΟΜΕΔ. Δεν ανακατανέμονται σε κανάλια που έχουν πραγματική παραγωγική δραστηριότητα και πραγματική ανάγκη. Γιατί αυτά δεν είναι «αδειοδοτημένα εθνικής εμβέλειας».
Ο ΕΚΚΟΜΕΔ δεν είναι το μόνο εργαλείο. Παράλληλα με τα 105 εκατ. ευρώ του προγράμματος CRGR-FTV, η κυβέρνηση έχει ετοιμάσει και δεύτερο πρόγραμμα ύψους 24,8 εκατ. ευρώ αποκλειστικά για τους «πανελλαδικούς τηλεοπτικούς σταθμούς» -δηλαδή, και πάλι, τα ίδια έξι. Πρόκειται για δράση «ενίσχυσης παρόχων τηλεοπτικής ευρυεκπομπής για την παραγωγή και διανομή οπτικοακουστικών έργων πολιτιστικού χαρακτήρα», παρουσιασμένη ως αντιστάθμισμα για τις απώλειες που υφίστανται από τη μετατόπιση της διαφήμισης σε διεθνείς ψηφιακές πλατφόρμες.
Το παράδοξο είναι εκκωφαντικό: τα ίδια κανάλια που επιδοτούνται για παραγωγές έχουν ήδη εξαφανίσει ή μειώσει στο ελάχιστο τις εγχώριες σειρές μυθοπλασίας. Το ποσό θα δοθεί ούτως ή άλλως. Για τα υπόλοιπα κανάλια της χώρας -πολλά εκ των οποίων διατηρούν πραγματική παραγωγική δραστηριότητα- το αντίστοιχο ποσό είναι, και εδώ, μηδέν. Δύο προγράμματα, εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ, ένας και μόνο κύκλος δικαιούχων.
Υπάρχει μια βαθιά ειρωνεία στο νέο νομοσχέδιο αδειοδότησης περιφερειακών καναλιών που παρουσιάστηκε τον Αύγουστο 2025. Η κυβέρνηση αναγνωρίζει επίσημα ότι το καθεστώς «νόμιμης λειτουργίας» ήταν άδικο και πρέπει να τερματιστεί -ότι τα κανάλια αυτά δικαιούνται πλέον κανονική άδεια. Αυτό είναι θετικό.
Αλλά ταυτόχρονα, η ίδια κυβέρνηση, μέσω του ΕΚΚΟΜΕΔ και της ΚΥΑ που υπέγραψε τον Φεβρουάριο 2025, χρησιμοποιεί την απουσία αυτής της ακριβώς της άδειας -που αυτή δεν είχε χορηγήσει επί 20 χρόνια- ως δικαιολογία για να αποκλείσει τα ίδια κανάλια από 20 εκατομμύρια ευρώ δημόσιας χρηματοδότησης. Αριστερό χέρι και δεξί χέρι της ίδιας κυβέρνησης εκδίδουν αντιφατικές ρυθμίσεις -και αυτός που πληρώνει τον λογαριασμό είναι ο ελληνικός τηλεοπτικός κλάδος.
Νομικοί κύκλοι που γνωρίζουν το ζήτημα επισημαίνουν ότι ο αποκλεισμός αυτός εγείρει σοβαρά ζητήματα συνταγματικής συμβατότητας. Η αρχή της ισότητας (άρθρο 4 Σ.) απαγορεύει τη ριζικά διαφορετική μεταχείριση ομοίων καταστάσεων χωρίς αντικειμενική δικαιολογία. Η αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 25§1 Σ.) απαιτεί κάθε περιορισμός να είναι αναγκαίος και αναλογικός -όχι απόλυτος.
Το ερώτημα όμως εδώ είναι ακόμα πιο οξύ: μπορεί το κράτος να χρησιμοποιεί ως κριτήριο αποκλεισμού μια νομική κατάσταση -την απουσία άδειας- που το ίδιο δημιούργησε και διατήρησε επί δεκαετίες; Η ελληνική διοικητική νομολογία έχει ήδη αντιμετωπίσει ανάλογα ζητήματα: η κρατική αδράνεια δεν μπορεί να μετατρέπεται σε νομικό μειονέκτημα για τους διοικούμενους.
Επιπλέον, μέρος των πόρων του ΕΚΚΟΜΕΔ προέρχεται από ΕΣΠΑ -ευρωπαϊκά κονδύλια για τα οποία η χώρα έχει αναλάβει δεσμεύσεις μη διακριτικής κατανομής. Η επιλεκτική χορήγησή τους αποκλειστικά σε 6 κανάλια εθνικής εμβέλειας ενδέχεται να εγείρει ζητήματα και προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
