Παράθυρο αποκλιμάκωσης της ενεργειακής και γεωπολιτικής κρίσης ανοίγει η Τεχεράνη, συνδέοντας την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ ακόμη και εντός επτά ημερών με συγκεκριμένες κινήσεις από την πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών. Το μήνυμα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τις διεθνείς αγορές, καθώς η προοπτική επανόδου της ναυσιπλοΐας σε πιο φυσιολογικά επίπεδα στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδο θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά το γεωπολιτικό ασφάλιστρο στις τιμές του πετρελαίου.
Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι η χώρα μπορεί να επαναλειτουργήσει τα Στενά του Ορμούζ μέσα σε μία εβδομάδα, εφόσον η Ουάσιγκτον χαλαρώσει τη στρατιωτική πίεση και προχωρήσει στην άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμένων.
Η κίνηση αυτή συνοδεύεται, ωστόσο, από σαφείς πολιτικούς όρους. Η Τεχεράνη ζητεί από τις ΗΠΑ να δηλώσουν επισήμως ότι επιδιώκουν διπλωματική επίλυση της κρίσης και στη συνέχεια οι δύο πλευρές να συμφωνήσουν σε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την εξέλιξη της διαδικασίας.
Η ιρανική πλευρά εμφανίζεται έτοιμη να αξιοποιήσει τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη ως πεδίο επανεκκίνησης των επαφών. Σύμφωνα με τον ίδιο αξιωματούχο, η ιρανική αντιπροσωπεία διαθέτει πλήρη εξουσιοδότηση για την αναζωογόνηση της διπλωματικής διαδικασίας με την Ουάσιγκτον.
Οι εξελίξεις έρχονται σε ένα ιδιαίτερα εύθραυστο περιβάλλον. Η κεντρική στρατιωτική διοίκηση του Ιράν ανακοίνωσε την Κυριακή ότι είχε ενημερωθεί για ενδεχόμενη προετοιμασία νέων αμερικανικών στρατιωτικών επιχειρήσεων με την υποστήριξη χωρών της περιοχής, προειδοποιώντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα προκαλούσε αντίποινα από την Τεχεράνη «χωρίς περιορισμούς ή δισταγμούς».
Παρά τη σκληρή στρατιωτική ρητορική, το διπλωματικό κανάλι φαίνεται να παραμένει ανοικτό. Ο Ιρανός αξιωματούχος ανέφερε ότι πρόταση της Τεχεράνης διαβιβάστηκε προς τις ΗΠΑ μέσω διαμεσολαβητών στις 16 Σεπτεμβρίου, ενώ οι λεπτομέρειες μιας ενδεχόμενης συμφωνίας για τον τερματισμό των εχθροπραξιών θα μπορούσαν να συζητηθούν στη Νέα Υόρκη, επίσης μέσω τρίτων πλευρών.
«Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ αποτελεί μια χρυσή ευκαιρία για τις ΗΠΑ να επιστρέψουν στη διπλωματία», ανέφερε ο αξιωματούχος, σημειώνοντας ότι η Τεχεράνη θα ανταποκρινόταν θετικά σε μια αναζωογόνηση των συνομιλιών, υπό την προϋπόθεση ότι η Ουάσιγκτον θα προχωρούσε σε συγκεκριμένα βήματα.
Άμεση συνάντηση κορυφής, πάντως, δεν φαίνεται να βρίσκεται στο τραπέζι. Ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν, ο οποίος αναχώρησε για τη Νέα Υόρκη, δεν αναμένεται να συναντηθεί με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ στην έδρα των Ηνωμένων Εθνών, σύμφωνα με όσα δήλωσε ο Ιρανός αξιωματούχος στο Reuters.
Το Ορμούζ και η αγορά πετρελαίου
Το μεγάλο στοίχημα για τις αγορές παραμένει η αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Η δραστηριότητα στη θαλάσσια δίοδο εξακολουθεί να βρίσκεται πολύ χαμηλότερα από τα επίπεδα πριν από την κρίση, γεγονός που διατηρεί την αβεβαιότητα για την ομαλή τροφοδοσία της παγκόσμιας αγοράς ενέργειας.
Σύμφωνα με στοιχεία ναυτιλίας, μόλις 17 πλοία μεταφοράς εμπορευμάτων διέπλευσαν το Ορμούζ κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, έναντι 37 την προηγούμενη εβδομάδα. Πριν από τον πόλεμο, εκτιμάται ότι περίπου 120 πλοία ημερησίως περνούσαν από τα Στενά.
Η μεγάλη αυτή απόκλιση αποτυπώνει το μέγεθος της διαταραχής σε μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες του παγκόσμιου εμπορίου και εξηγεί γιατί κάθε ένδειξη αποκλιμάκωσης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης παρακολουθείται στενά από τις ενεργειακές αγορές.
Οι τιμές του πετρελαίου κινούνται πτωτικά, καθώς οι επενδυτές αποτιμούν τις νέες πιθανότητες επανεκκίνησης της διπλωματικής διαδικασίας και, κατ’ επέκταση, μιας σταδιακής εξομάλυνσης των διελεύσεων από το Ορμούζ.
Η αλλαγή του τόνου από την Τεχεράνη είναι σημαντική και για έναν ακόμη λόγο. Μεταξύ των προηγούμενων όρων που είχε θέσει το Ιράν για την επαναλειτουργία των Στενών περιλαμβάνονταν ο τερματισμός του πολέμου σε «όλα τα μέτωπα», με αναφορά και στην επίθεση του Ισραήλ στον Λίβανο, καθώς και η αποδέσμευση δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων.
Πλέον, το βάρος φαίνεται να μεταφέρεται στις κινήσεις της Ουάσιγκτον, με τη χαλάρωση της στρατιωτικής πίεσης, την άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμένων και την επίσημη δέσμευση για επιστροφή στη διπλωματία να αποτελούν τα βασικά σημεία που θέτει η Τεχεράνη.
Οι επόμενες ημέρες στη Νέα Υόρκη αποκτούν έτσι ιδιαίτερη σημασία όχι μόνο για τη γεωπολιτική ισορροπία στη Μέση Ανατολή αλλά και για τις διεθνείς αγορές. Μια συμφωνία που θα οδηγούσε στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ θα μπορούσε να περιορίσει έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες αβεβαιότητας για την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου, ενώ μια νέα στρατιωτική κλιμάκωση θα επανέφερε στο προσκήνιο τον κίνδυνο περαιτέρω διαταραχών στις ενεργειακές ροές.
