Αμετάβλητη στο BBB άφησε την αξιολόγηση της Ελλάδας η Fitch, με «σταθερές» προοπτικές. Αναμενόμενη η ετυμηγορία. Όποιος όμως διαβάσει την έκθεση πέρα από την πρώτη παράγραφο, θα σταθεί σε τρεις λέξεις: «ενδεχόμενες κρατικές υποχρεώσεις».
Ως παρασκηνιακός τύπος δεν θα μπορούσα να μείνω μόνο στις λέξεις. Διάβασα ολόκληρη την ανάλυση του οίκου. Και τι διαπίστωσα; Ο οίκος καταγράφει τι θα μπορούσε να ανατρέψει την πτωτική πορεία του χρέους και να οδηγήσει σε υποβάθμιση: μόνιμη δημοσιονομική χαλάρωση, ένα σοκ που θα επιβάρυνε την ανάπτυξη και τις εξωτερικές ανισορροπίες, και την ενεργοποίηση σημαντικών ενδεχόμενων υποχρεώσεων του Δημοσίου. Η Fitch δεν κατονομάζει τίποτα. Στην ελληνική πραγματικότητα όμως, η μεγαλύτερη τέτοια υποχρέωση έχει όνομα: «Ηρακλής».
Οι κρατικές εγγυήσεις στις τιτλοποιήσεις του προγράμματος ανέρχονταν τον Ιούνιο σε περίπου 16,5 δισ. ευρώ. Το Δημόσιο εγγυάται τα senior ομόλογα. Όσο οι servicers εισπράττουν σύμφωνα με τα επιχειρησιακά σχέδια, οι εγγυήσεις αποσβένονται σιγά-σιγά και το κράτος εισπράττει προμήθειες. Αν οι εισπράξεις υστερήσουν σημαντικά, ο λογαριασμός καταλήγει στον φορολογούμενο.
Και οι εισπράξεις υστερούν. Το ΔΝΤ σημειώνει στην πιο πρόσφατη έκθεσή του ότι οι servicers υποαποδίδουν σε σχέση με τα αρχικά επιχειρησιακά σχέδια. Παρατηρεί επίσης ότι το σχήμα σχεδιάστηκε με χαλαρά οικονομικά κίνητρα, αφού οι διαχειριστές συνεχίζουν να λαμβάνουν ολόκληρη την αμοιβή τους ακόμη και όταν δεν πιάνουν τους στόχους. Ο μηχανισμός αναβολής μέρους της αμοιβής ενεργοποιείται μόνο όταν η υστέρηση φτάσει το 20%. Ύστερα από επτά χρόνια χαλαρής εποπτείας, κυβέρνηση και Τράπεζα της Ελλάδος ανακοινώνουν τώρα ετήσιους ελέγχους.
Οι ίδιοι οι servicers έχουν τη δική τους εξήγηση. Οι στόχοι στις ρυθμίσεις, λένε, έχουν επιτευχθεί ή ξεπεραστεί. Η υστέρηση εντοπίζεται στις ανακτήσεις από πλειστηριασμούς. Και προειδοποιούν ότι οι νέες ρυθμίσεις για τους δανειολήπτες θα καθυστερήσουν τις εκτελέσεις το 2027, με επίπτωση στον «Ηρακλή». Με άλλα λόγια, το ερώτημα πώς θα πιάσουν τους στόχους τους μετατρέπεται σε πίεση για περισσότερα σπίτια στο σφυρί, με επίκληση του συμφέροντος του Δημοσίου.
Στο μεταξύ, η ροή των νέων κόκκινων δανείων δεν έχει σταματήσει. Στο πρώτο εξάμηνο, περίπου 1,7 δισ. ευρώ ενήμερων δανείων πέρασαν σε καθυστέρηση, ενώ μόλις 388 εκατ. από τα κόκκινα ξαναέγιναν ενήμερα. Την ίδια εικόνα περιγράφει με τον δικό της τρόπο και η Fitch: μικρή επιδείνωση της ποιότητας ενεργητικού λόγω αναδιάρθρωσης παλαιών ανοιγμάτων λιανικής. Σε αυτήν προσθέτει τη σημαντική εξάρτηση των τραπεζών από τις αναβαλλόμενες φορολογικές πιστώσεις και την έκθεση σε απότομη ανατιμολόγηση των αγορών.
Ο οίκος έκανε και μια κίνηση που πέρασε σχεδόν απαρατήρητη. Αφαίρεσε τη θετική ποιοτική προσαρμογή που μέχρι σήμερα εφάρμοζε υπέρ της χώρας, με το επιχείρημα ότι η βελτίωση των δημόσιων οικονομικών έχει πλέον ενσωματωθεί στο μοντέλο. Ο βαθμός έμεινε ίδιος, το «μπόνους» όμως κόπηκε. Το περιθώριο ανοχής είναι πλέον μικρότερο.
Θυμίζω ότι η Fitch, η Moody’s και η Standard & Poor’s, οι λεγόμενοι Big Three, ελέγχουν πάνω από το 90% της παγκόσμιας αγοράς αξιολογήσεων. Όταν δύο από αυτούς, πρώτα η Moody’s και τώρα η Fitch, επισημαίνουν μέσα σε λίγες μέρες τα ίδια ευάλωτα σημεία, ο κώδωνας του κινδύνου έχει ήδη χτυπήσει. Ίδωμεν!!!
===============================================
Αποποίηση Ευθύνης: Το περιεχόμενο και οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στη στήλη προσφέρονται προς τους επισκέπτες/τριες/χρήστες/τριες της αποκλειστικά και μόνο για ενημερωτικούς σκοπούς, δεν δύνανται σε καμιά περίπτωση να εκληφθούν ως προτροπή, προσφορά, άποψη, ή σύσταση της στήλης για αγορά ή πώληση οποιουδήποτε χρεογράφου και δεν συνθέτουν νομική, φορολογική, λογιστική, ή επενδυτική συμβουλή ή υπηρεσία σχετικά με την αποδοτικότητα ή καταλληλότητα οποιουδήποτε χρεογράφου ή επένδυσης. Κατά συνέπεια, δεν υφίσταται ουδεμία ευθύνη για τυχόν επενδυτικές και λοιπές αποφάσεις που θα ληφθούν με βάση τις πληροφορίες αυτές.
