Μια σημαντική νομοθετική αλλαγή, η οποία θα έδινε στις τράπεζες και στις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers) τη δυνατότητα να κινούν ταχύτερα διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης σε βάρος δανειοληπτών, δεν θα προχωρήσει τελικά. Η κυβέρνηση απέσυρε τη σχετική διάταξη, έπειτα από τις έντονες αντιδράσεις των δικηγορικών συλλόγων, διατηρώντας το υφιστάμενο πλαίσιο για τις απευθείας συμφωνίες ρύθμισης δανείων.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία για χιλιάδες οφειλέτες που έχουν προχωρήσει σε ρυθμίσεις των δανείων τους ή ενδέχεται να χρειαστούν αναδιάρθρωση των υποχρεώσεών τους στο μέλλον. Και αυτό διότι η επίμαχη πρόβλεψη θα επέτρεπε, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, την έναρξη αναγκαστικής εκτέλεσης με βάση την ίδια τη σύμβαση ρύθμισης, χωρίς να απαιτείται προηγουμένως η έκδοση διαταγής πληρωμής.
Με άλλα λόγια, μια συμφωνία που υπογράφεται με στόχο να διευκολύνει την αποπληρωμή ενός δανείου θα μπορούσε να αποτελέσει ταυτόχρονα και το νομικό εργαλείο για την επίσπευση μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης, εφόσον ο δανειολήπτης αθετούσε τους όρους της.
Τι προέβλεπε η διάταξη που αποσύρθηκε
Η ρύθμιση είχε ενταχθεί στο άρθρο 23 του νομοσχεδίου του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και προέβλεπε την προσθήκη νέου άρθρου στον νόμο 5072/2023.
Σύμφωνα με το περιεχόμενό της, οι συμβάσεις ρύθμισης οφειλών μεταξύ δανειοληπτών και τραπεζών ή servicers θα αποκτούσαν την ιδιότητα του εκτελεστού τίτλου, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη θα άλλαζε ουσιαστικά τη διαδικασία που ακολουθείται όταν ένας δανειολήπτης παύει να εξυπηρετεί μια συμφωνημένη ρύθμιση.
Αντί η τράπεζα ή ο servicer να χρειάζεται να εξασφαλίσει προηγουμένως διαταγή πληρωμής, θα μπορούσε να στηριχθεί στη σύμβαση ρύθμισης για να προχωρήσει στην αναγκαστική εκτέλεση, εφόσον πληρούνταν οι υπόλοιπες νόμιμες προϋποθέσεις.
Αυτό θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά τον χρόνο που μεσολαβεί από την αθέτηση μιας ρύθμισης μέχρι την ενεργοποίηση διαδικασιών αναγκαστικής εκτέλεσης.
Παράλληλα, θα καταργούσε για τις συγκεκριμένες περιπτώσεις το στάδιο της διαταγής πληρωμής και τη δυνατότητα άσκησης της ειδικής ανακοπής εναντίον της, χωρίς ωστόσο να εξαλείφει συνολικά τα ένδικα βοηθήματα κατά της αναγκαστικής εκτέλεσης.
Στο επίκεντρο όχι μόνο τα «κόκκινα» δάνεια
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το γεγονός ότι η διάταξη δεν αφορούσε αποκλειστικά τους δανειολήπτες που έχουν ήδη ληξιπρόθεσμες οφειλές.
Στο πεδίο εφαρμογής της θα μπορούσαν να βρεθούν ακόμη και συνεπείς δανειολήπτες, οι οποίοι σήμερα εξυπηρετούν κανονικά τα δάνειά τους, αλλά στο μέλλον ενδέχεται να αντιμετωπίσουν οικονομικές δυσκολίες και να αναζητήσουν μια νέα συμφωνία αποπληρωμής.
Για παράδειγμα, ένας δανειολήπτης που θα προχωρούσε σε επιμήκυνση της διάρκειας του δανείου του ή σε αναδιάρθρωση των μηνιαίων δόσεων θα μπορούσε, με την υπογραφή της σχετικής συμφωνίας, να αποδέχεται μια σύμβαση η οποία θα αποτελούσε και εκτελεστό τίτλο.
Εφόσον στη συνέχεια αδυνατούσε να τηρήσει τους νέους όρους, η τράπεζα ή η εταιρεία διαχείρισης θα μπορούσε να κινηθεί ταχύτερα εναντίον του.
Η διαφορά δεν είναι αμελητέα, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος εξυπηρέτησης των δανείων, οι οικογενειακές υποχρεώσεις και οι μεταβολές στα εισοδήματα μπορούν να οδηγήσουν ακόμη και συνεπείς δανειολήπτες στην ανάγκη επαναδιαπραγμάτευσης των οφειλών τους.
Γιατί αντέδρασαν οι δικηγορικοί σύλλογοι
Καθοριστική για την απόσυρση υπήρξε η παρέμβαση της Συντονιστικής Επιτροπής της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος, η οποία είχε ζητήσει να μην προχωρήσει η συγκεκριμένη νομοθετική πρόβλεψη.
Οι δικηγόροι εξέφρασαν σοβαρές επιφυλάξεις για τον περιορισμό των δικονομικών εγγυήσεων που προστατεύουν τους οφειλέτες.
Ένα από τα βασικότερα ζητήματα αφορούσε τον προσδιορισμό του πραγματικού ύψους της οφειλής, ιδιαίτερα όταν έχουν προηγηθεί καταβολές στο πλαίσιο μιας ρύθμισης.
Στις περιπτώσεις αυτές, το υπόλοιπο του δανείου δεν ταυτίζεται απαραίτητα με το αρχικό ποσό που περιλαμβάνεται στη σύμβαση. Πρέπει να συνυπολογίζονται οι δόσεις που έχουν καταβληθεί, οι τόκοι, οι επιβαρύνσεις και οι υπόλοιποι συμβατικοί όροι.
Επομένως, ανακύπτει το ερώτημα πώς θα προσδιορίζεται με ακρίβεια το ποσό για το οποίο θα επισπεύδεται η αναγκαστική εκτέλεση και με ποιες εγγυήσεις θα μπορεί ο δανειολήπτης να αμφισβητεί ενδεχόμενα σφάλματα.
Η δυνατότητα ελέγχου του πραγματικού υπολοίπου μιας οφειλής αποτελεί κρίσιμο ζήτημα, καθώς ακόμη και μικρές αποκλίσεις στον υπολογισμό τόκων, εξόδων και καταβολών μπορούν να επηρεάσουν το τελικό ποσό που απαιτείται.
Τι σημαίνει η απόσυρση για κατασχέσεις και πλειστηριασμούς
Η κυβερνητική απόφαση δεν σημαίνει ότι παγώνουν οι πλειστηριασμοί ή ότι οι τράπεζες και οι servicers χάνουν τη δυνατότητα να κινηθούν νομικά εναντίον όσων δεν εξυπηρετούν τις υποχρεώσεις τους.
Σημαίνει, όμως, ότι δεν θεσπίζεται η νέα δυνατότητα να χρησιμοποιούνται αυτομάτως οι διμερείς συμβάσεις ρύθμισης ως εκτελεστοί τίτλοι.
Έτσι, οι πιστωτές εξακολουθούν να πρέπει να στηρίζονται στους εκτελεστούς τίτλους και στις διαδικασίες που προβλέπει ήδη η νομοθεσία.
Για τους δανειολήπτες, η διατήρηση του υφιστάμενου καθεστώτος έχει σημασία κυρίως ως προς τα διαθέσιμα στάδια δικαστικής προστασίας.
Η έκδοση διαταγής πληρωμής, όπου απαιτείται, παρέχει τη δυνατότητα άσκησης ανακοπής, μέσω της οποίας μπορούν να προβληθούν συγκεκριμένοι νομικοί ισχυρισμοί κατά της απαίτησης.
Βεβαίως, η ανακοπή δεν συνεπάγεται αυτομάτως αναστολή κάθε διαδικασίας εκτέλεσης, καθώς η προστασία του οφειλέτη εξαρτάται από τις προβλεπόμενες νόμιμες προϋποθέσεις και τις σχετικές δικαστικές ενέργειες.
Η εξαίρεση του εξωδικαστικού μηχανισμού
Παρά την απόσυρση της νέας διάταξης, υπάρχει μια σημαντική διαφοροποίηση που αφορά τις συμβάσεις αναδιάρθρωσης οφειλών μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού.
Με το άρθρο 15 του νόμου 5313/2026 έχει ήδη προβλεφθεί ότι οι συμβάσεις αναδιάρθρωσης που συνάπτονται στο συγκεκριμένο πλαίσιο αποτελούν εκτελεστούς τίτλους για τις απαιτήσεις των χρηματοδοτικών φορέων.
Αυτό σημαίνει ότι για τις συγκεκριμένες συμβάσεις ισχύει ήδη ειδικό καθεστώς, το οποίο δεν επηρεάζεται από την απόσυρση της επίμαχης διάταξης.
Παράλληλα, η νομοθεσία διατηρεί ρητά τη δυνατότητα άσκησης των προβλεπόμενων ένδικων βοηθημάτων κατά της αναγκαστικής εκτέλεσης.
Η διαφορά είναι ότι η αποσυρθείσα ρύθμιση θα επέκτεινε αυτή τη δυνατότητα και στις απευθείας, διμερείς συμφωνίες μεταξύ δανειοληπτών και πιστωτών, δηλαδή πέρα από το θεσμοθετημένο πλαίσιο του εξωδικαστικού μηχανισμού.
===============================================
Αποποίηση Ευθύνης: Το περιεχόμενο και οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στο παρόν άρθρο προσφέρονται προς τους επισκέπτες/τριες/χρήστες/τριες του fpress.gr αποκλειστικά και μόνο για ενημερωτικούς σκοπούς, δεν δύνανται σε καμιά περίπτωση να εκληφθούν ως προτροπή, προσφορά, άποψη, ή σύσταση του fpress.gr για αγορά ή πώληση οποιουδήποτε χρεογράφου και δεν συνθέτουν νομική, φορολογική, λογιστική, ή επενδυτική συμβουλή ή υπηρεσία σχετικά με την αποδοτικότητα ή καταλληλότητα οποιουδήποτε χρεογράφου ή επένδυσης. Κατά συνέπεια, δεν υφίσταται ουδεμία ευθύνη για τυχόν επενδυτικές και λοιπές αποφάσεις που θα ληφθούν με βάση τις πληροφορίες αυτές.
