Ανάμεσα στον κίνδυνο ενός νέου πληθωριστικού κύματος και στην απειλή χρηματοπιστωτικής αναταραχής βρίσκεται η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η οποία καλείται να αποφασίσει την επόμενη κίνησή της σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας. Με τον πληθωρισμό να πλησιάζει το 4%, τις τιμές της ενέργειας να ενισχύονται λόγω του πολέμου με το Ιράν και τα γαλλικά ομόλογα να δέχονται ισχυρές πιέσεις, η Φρανκφούρτη εμφανίζεται έτοιμη να διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια, μεταθέτοντας τις κρίσιμες αποφάσεις για τον Δεκέμβριο.
Σε μια από τις πιο σύνθετες συγκυρίες για τη νομισματική πολιτική της Ευρωζώνης, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο αντικρουόμενες ανάγκες: να περιορίσει την αναζωπύρωση του πληθωρισμού και ταυτόχρονα να αποφύγει μια περαιτέρω επιβάρυνση της οικονομίας και των αγορών κρατικού χρέους.
Η συνεδρίαση της Πέμπτης αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, όχι τόσο για την ίδια την απόφαση των επιτοκίων, όσο για τα μηνύματα που θα στείλει η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, σχετικά με τις επόμενες κινήσεις της κεντρικής τράπεζας.
Σύμφωνα με έρευνα του Bloomberg, σχεδόν το σύνολο των οικονομολόγων εκτιμά ότι το επιτόκιο καταθέσεων θα παραμείνει στο 2,5%, με μόλις έναν αναλυτή να διαφοροποιείται από αυτή την πρόβλεψη.
Το επικρατέστερο σενάριο προβλέπει ότι η ΕΚΤ θα προχωρήσει σε μία ακόμη αύξηση των επιτοκίων τον Δεκέμβριο, η οποία θα είναι η τρίτη και πιθανότατα τελευταία στον τρέχοντα κύκλο νομισματικής σύσφιγξης.
Πληθωρισμός κοντά στο 4% – Γιατί η ΕΚΤ δεν βιάζεται
Η επιτάχυνση του πληθωρισμού αποτελεί τον βασικό λόγο για τον οποίο οι αγορές εξακολουθούν να αναμένουν νέα αύξηση των επιτοκίων.
Με τον πληθωρισμό να προσεγγίζει το 4%, σχεδόν διπλάσιο από τον στόχο του 2%, η ΕΚΤ βρίσκεται αντιμέτωπη με τον κίνδυνο οι ανατιμήσεις να αποκτήσουν πιο μόνιμα χαρακτηριστικά.
Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική ιδιαιτερότητα: μεγάλο μέρος της πρόσφατης ανόδου των τιμών συνδέεται με το ενεργειακό κόστος και τις διαταραχές στην προσφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Αυτό δημιουργεί ένα δίλημμα για τους κεντρικούς τραπεζίτες, καθώς η αύξηση των επιτοκίων μπορεί να περιορίσει τη ζήτηση, αλλά δεν μπορεί να αντιμετωπίσει άμεσα μια ενεργειακή κρίση που προκαλείται από γεωπολιτικούς παράγοντες.
Ο πόλεμος με το Ιράν έχει επιβαρύνει σημαντικά το διεθνές ενεργειακό περιβάλλον, αυξάνοντας την αβεβαιότητα για την πορεία των τιμών τους επόμενους μήνες.
Η ΕΚΤ επιδιώκει, επομένως, να διαπιστώσει εάν οι αυξήσεις στην ενέργεια θα παραμείνουν προσωρινές ή θα μεταφερθούν σταδιακά σε περισσότερα αγαθά και υπηρεσίες.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στις λεγόμενες δευτερογενείς επιδράσεις, όπως οι υψηλότερες μισθολογικές απαιτήσεις και η ενσωμάτωση των αυξημένων δαπανών στις τελικές τιμές των επιχειρήσεων.
Εάν αυτές οι πιέσεις ενισχυθούν, η ΕΚΤ θα έχει περισσότερους λόγους να προχωρήσει σε νέα αύξηση του κόστους δανεισμού.
Γιατί ο Δεκέμβριος θεωρείται ο κρίσιμος μήνας
Η επιλογή διατήρησης των επιτοκίων τον Οκτώβριο δεν σημαίνει ότι η ΕΚΤ εγκαταλείπει την προσπάθεια περιορισμού του πληθωρισμού.
Αντίθετα, η αναμονή έως τον Δεκέμβριο θα επιτρέψει στο Διοικητικό Συμβούλιο να αξιολογήσει περισσότερα οικονομικά στοιχεία και να λάβει αποφάσεις με βάση τις επικαιροποιημένες προβλέψεις για τον πληθωρισμό έως το 2028.
Το Bloomberg Economics θεωρεί σχεδόν βέβαιη τη διατήρηση των επιτοκίων στη συνεδρίαση της 28ης και 29ης Οκτωβρίου.
Οι οικονομολόγοι Ντέιβιντ Πάουελ και Σιμόνα Ντέλε Κιάιε επισημαίνουν ότι οι χρηματοπιστωτικές συνθήκες έχουν ήδη γίνει αυστηρότερες, καθώς η άνοδος του κόστους δανεισμού περιορίζει τη δυνατότητα χρηματοδότησης επιχειρήσεων και νοικοκυριών.
Αυτό σημαίνει ότι μέρος της νομισματικής σύσφιγξης πραγματοποιείται ήδη μέσω των αγορών, χωρίς να απαιτείται άμεση νέα παρέμβαση της ΕΚΤ.
Παράλληλα, η οικονομία της Ευρωζώνης εξακολουθεί να εμφανίζει ανθεκτικότητα, προσφέροντας στους κεντρικούς τραπεζίτες ένα περιορισμένο περιθώριο αναμονής.
Το μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, Πιερ Βουνς, έχει αναγνωρίσει ότι οι αγορές προεξοφλούν περαιτέρω κινήσεις, επισημαίνοντας ωστόσο ότι η αβεβαιότητα παραμένει εξαιρετικά υψηλή.
Το επιτόκιο καταθέσεων βρίσκεται ήδη στο ανώτατο όριο του εύρους που θεωρείται ουδέτερο για την οικονομία. Επομένως, μια νέα αύξηση θα πρέπει να στηρίζεται σε σαφέστερες ενδείξεις ότι οι πληθωριστικές πιέσεις δεν είναι προσωρινές.
Η Γαλλία εξελίσσεται σε νέο πονοκέφαλο για τη Φρανκφούρτη
Την ώρα που η ΕΚΤ προσπαθεί να αξιολογήσει την πορεία του πληθωρισμού, μια δεύτερη κρίση δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες στη χάραξη της νομισματικής πολιτικής.
Η γαλλική αγορά κρατικών ομολόγων βρίσκεται υπό έντονη πίεση, καθώς η πολιτική αστάθεια, οι δυσκολίες κατάρτισης του προϋπολογισμού και το υψηλό δημοσιονομικό έλλειμμα ενισχύουν την ανησυχία των επενδυτών.
Η διαφορά απόδοσης μεταξύ των δεκαετών κρατικών ομολόγων Γαλλίας και Γερμανίας, το γνωστό spread, έχει διευρυνθεί σε υψηλό 15 ετών.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή η Γαλλία αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρωζώνης και βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής αγοράς κρατικού χρέους.
Μια παρατεταμένη κρίση στα γαλλικά ομόλογα θα μπορούσε να αυξήσει το κόστος δανεισμού και άλλων κρατών, δημιουργώντας κινδύνους μετάδοσης των πιέσεων, ιδιαίτερα προς την Ιταλία.
Για την ΕΚΤ, το πρόβλημα είναι διπλό.
Από τη μία πλευρά, η άνοδος των αποδόσεων λειτουργεί περιοριστικά για την οικονομική δραστηριότητα και τον πληθωρισμό. Από την άλλη, μια ανεξέλεγκτη διεύρυνση των spreads θα μπορούσε να προκαλέσει προβλήματα στη λειτουργία των χρηματοπιστωτικών αγορών.
Μπορεί η ΕΚΤ να παρέμβει στα γαλλικά ομόλογα;
Η επιδείνωση της κατάστασης στη Γαλλία επαναφέρει στο προσκήνιο τα εργαλεία που διαθέτει η ΕΚΤ για την αντιμετώπιση κρίσεων στις αγορές κρατικού χρέους.
Σημαντικότερο από αυτά είναι το Transmission Protection Instrument (TPI), ο μηχανισμός που δημιουργήθηκε το 2022 με στόχο την προστασία της ομαλής μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής στην Ευρωζώνη.
Το συγκεκριμένο εργαλείο επιτρέπει στην ΕΚΤ να πραγματοποιεί αγορές κρατικών ομολόγων χωρίς προκαθορισμένο ποσοτικό όριο, εφόσον διαπιστώνονται αδικαιολόγητες και άτακτες κινήσεις στις αγορές.
Ωστόσο, η ενεργοποίησή του δεν αποτελεί απλή διαδικασία.
Η ΕΚΤ πρέπει να αξιολογήσει κατά πόσο οι πιέσεις αντανακλούν δυσλειτουργία των αγορών ή συνδέονται με θεμελιώδη δημοσιονομικά προβλήματα ενός κράτους.
Στην περίπτωση της Γαλλίας, το υψηλό έλλειμμα και η πολιτική αβεβαιότητα περιπλέκουν αυτή την αξιολόγηση.
Όπως επισημαίνει η Ανέτ Χέχλερ-Φαϊντ’Ερμπ, επικεφαλής επενδύσεων για την περιοχή EMEA στη Lombard Odier, το όριο για την ενεργοποίηση του TPI παραμένει ιδιαίτερα υψηλό.
Μια τέτοια παρέμβαση θα μπορούσε να εξεταστεί εάν οι πιέσεις στα γαλλικά ομόλογα οδηγούσαν σε ευρύτερη μετάδοση της κρίσης, σοβαρές δυσλειτουργίες στις χρηματοπιστωτικές αγορές ή προβλήματα ρευστότητας.
Προς το παρόν, πάντως, δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι η ΕΚΤ προετοιμάζει την ενεργοποίηση του συγκεκριμένου μηχανισμού.
Στο τραπέζι και η ποσοτική σύσφιγξη
Μια διαφορετική επιλογή που θα μπορούσε να εξεταστεί σε περίπτωση περαιτέρω επιδείνωσης της κατάστασης είναι η αναστολή της ποσοτικής σύσφιγξης.
Πρόκειται για τη διαδικασία μέσω της οποίας η ΕΚΤ περιορίζει σταδιακά το χαρτοφυλάκιο κρατικών και άλλων ομολόγων που απέκτησε κατά τα προηγούμενα χρόνια.
Η επιβράδυνση ή προσωρινή διακοπή αυτής της διαδικασίας θα μπορούσε να μειώσει μέρος των πιέσεων στις αγορές χρέους.
Ωστόσο, μια τέτοια απόφαση θα μπορούσε να δημιουργήσει αντικρουόμενα μηνύματα, καθώς η κεντρική τράπεζα θα επιχειρούσε ταυτόχρονα να περιορίσει τον πληθωρισμό και να χαλαρώσει τις συνθήκες στην αγορά ομολόγων.
Για τον λόγο αυτό, η συγκεκριμένη επιλογή δεν φαίνεται να συγκεντρώνει, προς το παρόν, την απαραίτητη υποστήριξη στο Διοικητικό Συμβούλιο.
Τι σημαίνουν οι εξελίξεις για τα ελληνικά ομόλογα και την οικονομία
Η αναταραχή στη γαλλική αγορά έχει ιδιαίτερη σημασία και για την Ελλάδα, καθώς η πορεία των αποδόσεων των ευρωπαϊκών κρατικών ομολόγων επηρεάζει το κόστος χρηματοδότησης σε ολόκληρη την Ευρωζώνη.
Εάν οι πιέσεις παραμείνουν περιορισμένες στη Γαλλία, οι επιπτώσεις στην ελληνική αγορά ενδέχεται να είναι ελεγχόμενες.
Αντίθετα, μια γενικευμένη αύξηση της αποστροφής κινδύνου θα μπορούσε να οδηγήσει σε υψηλότερες αποδόσεις και σε άλλες αγορές κρατικού χρέους, επηρεάζοντας τις συνθήκες δανεισμού.
Παράλληλα, η πιθανότητα νέας αύξησης των επιτοκίων τον Δεκέμβριο διατηρεί την αβεβαιότητα για το κόστος χρηματοδότησης επιχειρήσεων και νοικοκυριών.
Για τους δανειολήπτες με κυμαινόμενα επιτόκια, μια περαιτέρω αυστηροποίηση της νομισματικής πολιτικής θα μπορούσε να μεταφραστεί σε πρόσθετες επιβαρύνσεις, ανάλογα με τους όρους των δανειακών συμβάσεων.
Αντίστοιχα, για τις επιχειρήσεις, η διατήρηση υψηλού κόστους δανεισμού μπορεί να περιορίσει την υλοποίηση νέων επενδύσεων.
Την ίδια στιγμή, η άνοδος των ενεργειακών τιμών αποτελεί έναν πρόσθετο κίνδυνο για την ελληνική οικονομία, καθώς αυξάνει το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων και περιορίζει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.
Τα στοιχεία της Eurostat και το μήνυμα της Λαγκάρντ
Μετά τη συνεδρίαση της ΕΚΤ, το ενδιαφέρον θα στραφεί στις νέες ανακοινώσεις της Eurostat για την οικονομική ανάπτυξη του τρίτου τριμήνου και τον πληθωρισμό του Οκτωβρίου.
Τα στοιχεία αυτά θα αποτελέσουν σημαντικό οδηγό για τις αποφάσεις του Δεκεμβρίου.
Εάν επιβεβαιώσουν ότι οι πληθωριστικές πιέσεις διευρύνονται πέρα από την ενέργεια, θα ενισχυθούν τα επιχειρήματα υπέρ μιας νέας αύξησης των επιτοκίων.
Αντίθετα, ενδείξεις επιβράδυνσης της οικονομίας ή αποκλιμάκωσης των ανατιμήσεων θα μπορούσαν να προσφέρουν στην ΕΚΤ μεγαλύτερο περιθώριο αναμονής.
Ιδιαίτερη σημασία θα έχουν οι δηλώσεις της Κριστίν Λαγκάρντ, η οποία καλείται να εξηγήσει πώς η ΕΚΤ αξιολογεί ταυτόχρονα τον πληθωρισμό, το ενεργειακό σοκ και τις αναταράξεις στα κρατικά ομόλογα.
Τα σενάρια για την αποχώρηση της Λαγκάρντ
Στο παρασκήνιο της συνεδρίασης βρίσκεται και η συζήτηση για το μέλλον της ηγεσίας της ΕΚΤ.
Σύμφωνα με το Bloomberg, έχουν ενισχυθεί τα σενάρια πρόωρης αποχώρησης της Κριστίν Λαγκάρντ, πριν από την ολοκλήρωση της θητείας της τον Οκτώβριο του 2027.
Οι σχετικές εκτιμήσεις περιλαμβάνουν ακόμη και το ενδεχόμενο αποχώρησης τον Ιανουάριο του 2027, χωρίς ωστόσο να έχει ανακοινωθεί οριστική απόφαση.
Μια τέτοια εξέλιξη θα άνοιγε τη διαδικασία επιλογής νέου επικεφαλής της ΕΚΤ σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωζώνη βρίσκεται αντιμέτωπη με σημαντικές οικονομικές και γεωπολιτικές προκλήσεις.
Η επόμενη ημέρα για τα επιτόκια
Το πιθανότερο σενάριο για τη συνεδρίαση της Πέμπτης παραμένει η διατήρηση του επιτοκίου καταθέσεων στο 2,5%.
Ωστόσο, για τις αγορές, η ουσία βρίσκεται πλέον πέρα από την άμεση απόφαση.
Το βασικό ερώτημα είναι εάν η ΕΚΤ θα επιβεβαιώσει τις προσδοκίες για νέα αύξηση τον Δεκέμβριο ή θα αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο μεγαλύτερης αναμονής.
Ταυτόχρονα, οι επενδυτές αναζητούν ενδείξεις για το κατά πόσο η Φρανκφούρτη είναι διατεθειμένη να παρέμβει εάν η κρίση στη γαλλική αγορά ομολόγων αποκτήσει ευρύτερες διαστάσεις.
Η ΕΚΤ βρίσκεται μπροστά σε μια δύσκολη ισορροπία: πρέπει να αντιμετωπίσει έναν πληθωρισμό που πλησιάζει το 4%, χωρίς να επιβαρύνει υπερβολικά την οικονομία και χωρίς να επιτρέψει στις αναταράξεις των κρατικών ομολόγων να εξελιχθούν σε νέα ευρωπαϊκή κρίση χρέους.
Η απόφαση του Οκτωβρίου μπορεί να αποδειχθεί προβλέψιμη. Το πραγματικό τεστ, όμως, θα έρθει τον Δεκέμβριο, όταν η ΕΚΤ θα πρέπει να αποφασίσει εάν προτεραιότητα παραμένει η περαιτέρω αύξηση των επιτοκίων ή η προστασία της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.
===============================================
Αποποίηση Ευθύνης: Το περιεχόμενο και οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στο παρόν άρθρο προσφέρονται προς τους επισκέπτες/τριες/χρήστες/τριες του fpress.gr αποκλειστικά και μόνο για ενημερωτικούς σκοπούς, δεν δύνανται σε καμιά περίπτωση να εκληφθούν ως προτροπή, προσφορά, άποψη, ή σύσταση του fpress.gr για αγορά ή πώληση οποιουδήποτε χρεογράφου και δεν συνθέτουν νομική, φορολογική, λογιστική, ή επενδυτική συμβουλή ή υπηρεσία σχετικά με την αποδοτικότητα ή καταλληλότητα οποιουδήποτε χρεογράφου ή επένδυσης. Κατά συνέπεια, δεν υφίσταται ουδεμία ευθύνη για τυχόν επενδυτικές και λοιπές αποφάσεις που θα ληφθούν με βάση τις πληροφορίες αυτές.
