Τις τελευταίες εβδομάδες, με αφορμή την ταινία Καποδίστριας του Γιάννη Σμαραγδή η δημόσια συζήτηση πλημμύρισε από ύμνους. Ο Ιωάννης Καποδίστριας ξανάγινε σύμβολο. Ξανάγινε «μεγάλος ηγέτης». Ξανάγινε το ασφαλές αφήγημα μιας Ελλάδας που θα μπορούσε να είχε γίνει κράτος. Μάλιστα η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, παρευρέθη στην παγκόσμια πρεμιέρα της ταινίας η οποία πραγματοποιήθηκε στο Museum of the Moving Image στην Αστόρια της Νέας Υόρκης. ( φωτό ).
Κι όμως. Ενώ στις σκοτεινές αίθουσες ο Καποδίστριας προβάλλεται με φωτισμό, μουσική και δραματουργική μεγαλοπρέπεια, στο φως της ημέρας — στη Λευκίμμη της Κέρκυρας — το σπίτι της οικογένειάς του, η πρώτη κατοικία της οικογένειας Καποδίστρια, καταρρέει.
Όχι μεταφορικά. Κυριολεκτικά. Η ταινία μιλά για θεσμούς. Το σπίτι δείχνει την απουσία τους. Η ταινία μιλά για κράτος. Το ερείπιο αποδεικνύει ότι το κράτος αυτό δεν έφτασε ποτέ μέχρι εκεί.
Η αντίφαση είναι εκκωφαντική:
Η Ελλάδα ξέρει να τιμά τον Καποδίστρια ως μύθο, αλλά αδυνατεί να τον σεβαστεί ως ιστορική ευθύνη. Γιατί η ταινία είναι εύκολη. Η συντήρηση ενός μνημείου όχι. Η ταινία φτιάχνεται με επιχορηγήσεις, πρεμιέρες, κόκκινα χαλιά και δηλώσεις. Το σπίτι θέλει μελέτες, αποφάσεις, υπογραφές, χρήματα και — κυρίως — πολιτική βούληση.
Και αυτή, όπως φαίνεται, δεν υπάρχει. Το ερείπιο στη Λευκίμμη της Κέρκυρας, που το fpress.gr φωτογράφισε, δεν είναι απλώς ένα παλιό κτίσμα. Είναι ο καθρέφτης της σχέσης μας με την ιστορία: την αγαπάμε όταν γίνεται αφήγηση, την αποφεύγουμε όταν γίνεται υποχρέωση.
Αν ο Καποδίστριας ζούσε σήμερα, δεν θα χρειαζόταν να δει την ταινία για να καταλάβει πώς τον αντιμετωπίζει το κράτος που προσπάθησε να δημιουργήσει. Θα του αρκούσε να σταθεί μπροστά στο πατρικό του σπίτι και να δει τους τοίχους να πέφτουν, σιωπηλά, χωρίς καμία κρατική παρέμβαση.
Αυτό το σπίτι δεν έπεσε μόνο από την εγκατάλειψη του χρόνου. Έπεσε από την εγκατάλειψη της πολιτείας.
Και όσο ο Καποδίστριας θα ζει μόνο σε σενάρια και κινηματογραφικά πλάνα, ενώ το πραγματικό του αποτύπωμα γίνεται χαλάσματα, κάθε λόγος περί «εθνικής μνήμης» θα είναι απλώς σκηνοθεσία. Καλή. Αλλά κενή.
Ιστορική αναφορά
Στην ευρύτερη περιοχή όλοι μιλούν για το σπίτι της οικογένειας Καποδίστρια.
Πρέπει να σημειώσω ότι το κτίριο είναι ιδιωτικό ωστόσο είναι κηρυγμένο ως διατηρητέο.
