Υπάρχουν στιγμές που στην πολιτική και στις διοικήσεις των μεγάλων επιχειρήσεων δεν αρκεί η νομική αντιμετώπιση των γεγονότων. Απαιτείται και στοιχειώδης θεσμική ευθιξία. Και στην περίπτωση του Σπήλιου Λιβανού, ο οποίος διετέλεσε Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων από τον Ιανουάριο του 2021 έως τον Φεβρουάριο του 2022, το ζήτημα πλέον δεν είναι τι θα αποφασίσει το δικαστήριο. Αυτό είναι δουλειά της Δικαιοσύνης, όχι δική μας.
Το ζήτημα είναι άλλο, πιο απλό και πιο πολιτικό: μπορεί ένας άνθρωπος του οποίου το όνομα περιλαμβάνεται σε δικογραφία που διαβιβάστηκε στη Βουλή σχετικά με την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, η οποία αφορά τη διαχείριση αγροτικών επιδοτήσεων κατά την περίοδο της υπουργίας του, να παραμένει στην κορυφή μιας εταιρείας στρατηγικού βάρους, με τόσο έντονο δημόσιο αποτύπωμα;
Ο Σπήλιος Λιβανός δεν είναι ένα απλό μη εκτελεστικό μέλος κάπου χαμηλά στο οργανόγραμμα. Είναι ο πρόεδρος της HELLENiQ ENERGY, μιας εισηγμένης που μπορεί να μη χαρακτηρίζεται τυπικά “κρατική” με τη στενή έννοια, αλλά το κράτος έχει σαφή και βαρύ ρόλο στη μετοχική και διοικητική της δομή.
Άρα εδώ δεν μιλάμε για μια ιδιωτική υπόθεση που αφορά αποκλειστικά έναν επιχειρηματικό όμιλο. Μιλάμε για θέμα θεσμικής τάξης.
Κανείς δεν λέει ότι ένας άνθρωπος είναι ένοχος επειδή αναφέρεται σε μια δικογραφία. Κανείς σοβαρός δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη Δικαιοσύνη. Όμως η παραμονή σε μια τόσο προβεβλημένη θέση δεν κρίνεται μόνο με ποινικούς όρους. Κρίνεται και με όρους εικόνας, αξιοπιστίας, εμπιστοσύνης και πολιτικού μηνύματος. Και το μήνυμα που εκπέμπεται σήμερα είναι λάθος.
Γιατί όταν σε μια περίοδο γενικευμένης δυσπιστίας απέναντι στο πολιτικό σύστημα, το όνομα του προέδρου μιας τέτοιας εταιρείας φιγουράρει σε δικογραφία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για μία από τις πιο τοξικές υποθέσεις των τελευταίων ετών, τότε η παραμονή του δεν μοιάζει με ψυχραιμία. Μοιάζει με αλαζονεία. Μοιάζει με το γνωστό πολιτικό δόγμα ότι “αν δεν υπάρχει ακόμα τελεσίδικη κρίση, δεν τρέχει τίποτα”. Μόνο που τρέχει. Και μάλιστα πολύ.
Το ακόμα πιο δύσπεπτο στοιχείο είναι οι αμοιβές. Διότι όταν ο πρόεδρος μιας εταιρείας με τέτοιο ειδικό βάρος εμφανίζεται, σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία που αναπαρήχθησαν στον Τύπο, να έχει λάβει 197.917 ευρώ μόνο για το δεύτερο εξάμηνο του 2024, η συζήτηση δεν είναι πια μόνο πολιτική αλλά και βαθιά συμβολική. Μιλάμε για σχεδόν 400.000 ευρώ σε ετήσια αναγωγή, σε μια περίοδο που η κοινωνία ακούει καθημερινά για “νοικοκύρεμα”, “λογοδοσία” και “αυστηρούς κανόνες”.
Με απλά λόγια: δεν μπορείς να ζητάς από την κοινωνία να κάνει υπομονή, να δείχνει εμπιστοσύνη στους θεσμούς και να καταπίνει σκάνδαλα, όταν την ίδια ώρα κορυφαία πρόσωπα που ακουμπούν τέτοιες υποθέσεις παραμένουν αμετακίνητα στις καρέκλες τους, απολαμβάνοντας και πλουσιοπάροχες απολαβές. Η θεσμική ευθιξία δεν είναι ομολογία ενοχής. Είναι πράξη προστασίας του θεσμού.
Ο κ. Λιβανός πρέπει να αποφασίσει ο ίδιος πως θα υπερασπιστεί το όνομά του, μέχρι να ξεκαθαρίσει πλήρως η υπόθεση. Όχι επειδή τον καταδίκασε κανείς. Αλλά ακριβώς επειδή η προεδρία μιας εταιρίας σαν την HELLENiQ ENERGY δεν μπορεί να σύρεται στη σκιά μιας τέτοιας δικογραφίας.
Σε διαφορετική περίπτωση, η κυβέρνηση και όσοι τον διατηρούν στη θέση του θα πρέπει να εξηγήσουν κάτι πολύ συγκεκριμένο: πώς ακριβώς αντιλαμβάνονται την έννοια της ευθιξίας όταν αυτή αφορά τους δικούς τους ανθρώπους.
