Σε πλήρη ετοιμότητα δηλώνει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα απέναντι στο νέο ενεργειακό σοκ που πυροδοτεί η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή, με την Κριστίν Λαγκάρντ να ξεκαθαρίζει ότι η νομισματική πολιτική θα προσαρμοστεί δυναμικά, ανάλογα με την ένταση και τη διάρκεια της κρίσης.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, Κριστίν Λαγκάρντ, τόνισε ότι η ΕΚΤ δεν πρόκειται να «παραλύσει από δισταγμό», υπογραμμίζοντας πως διαθέτει ένα «διαβαθμισμένο φάσμα επιλογών» για να αντιμετωπίσει τις πληθωριστικές πιέσεις που προκαλεί η εκτόξευση των τιμών ενέργειας.
Το νέο ενεργειακό σοκ, που συνδέεται με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και τον πόλεμο στο Ιράν, επαναφέρει μνήμες της κρίσης του 2022, εντείνοντας τους φόβους για νέα άνοδο του πληθωρισμού στην ευρωζώνη.
Τα τρία σενάρια της ΕΚΤ για την επόμενη μέρα
Η Λαγκάρντ παρουσίασε τρία βασικά σενάρια αντίδρασης της νομισματικής πολιτικής, τα οποία θα καθορίσουν και την πορεία των επιτοκίων:
1. Ήπιο και βραχύβιο σοκ: «Στάση αναμονής»
Σε περίπτωση που η ενεργειακή κρίση αποδειχθεί περιορισμένης διάρκειας, η ΕΚΤ αναμένεται να τηρήσει στάση αναμονής.
Όπως εξήγησε η Λαγκάρντ, οι χρονικές υστερήσεις της νομισματικής πολιτικής σημαίνουν ότι μια παρέμβαση θα μπορούσε να αποδειχθεί καθυστερημένη και ενδεχομένως αντιπαραγωγική. Σε αυτό το σενάριο, δεν αναμένονται αυξήσεις επιτοκίων.
2. Μέτρια αλλά αισθητή πίεση: Σταδιακές αυξήσεις επιτοκίων
Το δεύτερο σενάριο –και το επικρατέστερο αυτή τη στιγμή– προβλέπει μια πιο ελεγχόμενη αλλά υπαρκτή υπέρβαση του στόχου για τον πληθωρισμό.
Σε αυτή την περίπτωση:
- Η ΕΚΤ ενδέχεται να προχωρήσει σε ήπιες αυξήσεις επιτοκίων
- Οι αγορές ήδη προεξοφλούν δύο αυξήσεις της τάξης του 0,25% μέσα στο 2026
Σημαντικό ρόλο παίζει το γεγονός ότι το σοκ προέρχεται από την πλευρά της προσφοράς (ενέργεια) και όχι από υπερθέρμανση της ζήτησης, κάτι που οδηγεί σε πιο συγκρατημένες κινήσεις.
3. Έντονη και διαρκής απόκλιση: Επιθετική σύσφιξη
Στο δυσμενές σενάριο, όπου ο πληθωρισμός ξεφεύγει σημαντικά και για μεγάλο χρονικό διάστημα από τον στόχο του 2%, η αντίδραση της ΕΚΤ θα είναι πιο αποφασιστική.
Σε αυτό το ενδεχόμενο:
- Οι αυξήσεις επιτοκίων θα είναι πιο επιθετικές και διαδοχικές
- Στόχος θα είναι να αποτραπεί η παγίωση υψηλού πληθωρισμού μέσω δευτερογενών επιδράσεων (μισθοί, τιμές υπηρεσιών)
Πληθωρισμός: Από τον κίνδυνο πτώσης… σε νέα άνοδο
Η εικόνα για τον πληθωρισμό έχει αλλάξει δραματικά μέσα σε λίγες εβδομάδες:
- Το βασικό σενάριο της ΕΚΤ προβλέπει πληθωρισμό 2,6% για το 2026
- Σε ακραίο σενάριο ενεργειακής κρίσης, ο δείκτης τιμών μπορεί να εκτιναχθεί έως και 6,3%
Η εξέλιξη αυτή ανατρέπει την προηγούμενη ανησυχία για υποχώρηση κάτω από τον στόχο του 2%, επαναφέροντας το ενδεχόμενο αυστηρότερης νομισματικής πολιτικής.
Πιέσεις στην οικονομία της ευρωζώνης
Η άνοδος των τιμών σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο δεν επηρεάζει μόνο τον πληθωρισμό, αλλά και την ανάπτυξη.
Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν:
- Επιβράδυνση της δραστηριότητας στον ιδιωτικό τομέα
- Χαμηλότερο ρυθμό ανάπτυξης από τον Μάιο του προηγούμενου έτους
Η κατάσταση αυτή ενισχύει τον κίνδυνο ενός δύσκολου συνδυασμού:
υψηλός πληθωρισμός + ασθενής ανάπτυξη (στασιμοπληθωρισμός)
Προειδοποιήσεις και «μάθημα» από το 2022
Η Λαγκάρντ αναγνώρισε ότι η εμπειρία της κρίσης του 2022 επηρεάζει πλέον τις αποφάσεις της ΕΚΤ, με την ανάγκη για ταχύτερη αντίδραση να είναι πιο έντονη.
Από την πλευρά του, ο διοικητής της Bundesbank, Joachim Nagel, έχει ήδη αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο αυξήσεων επιτοκίων ακόμη και από τον Απρίλιο, εφόσον επιδεινωθούν οι προοπτικές.
Η Λαγκάρντ προειδοποίησε επίσης ότι:
- Οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές μειώνουν τις πιθανότητες γρήγορης αποκλιμάκωσης
- Επιχειρήσεις και εργαζόμενοι ενδέχεται να μετακυλίσουν τα κόστη πιο γρήγορα σε σχέση με το παρελθόν
