Ο πόλεμος μεταξύ των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν ανοίγει μια νέα περίοδο έντονων αναταράξεων για την παγκόσμια οικονομία, καθώς φαίνεται να υλοποιείται το χειρότερο σενάριο που φοβούνταν οι διεθνείς αγορές από τα τέλη του 2023: μια γενικευμένη σύρραξη στη Μέση Ανατολή που επηρεάζει άμεσα την παγκόσμια ενεργειακή τροφοδοσία.
Η ένταση στην περιοχή οδηγεί ήδη σε σοβαρές διαταραχές στις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου, πυροδοτώντας απότομες αυξήσεις τιμών και αναζωπυρώνοντας τον φόβο για ένα νέο κύμα πληθωρισμού, ιδιαίτερα στις οικονομίες που εξαρτώνται από εισαγωγές ενέργειας, όπως η Ευρώπη και πολλές χώρες της Ασίας.
Το «κλείσιμο» των Στενών του Ορμούζ και το ενεργειακό σοκ
Κεντρικός παράγοντας της ενεργειακής αναστάτωσης είναι το ντε φάκτο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το 20%-25% των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Η περιορισμένη διέλευση πλοίων από το κρίσιμο αυτό θαλάσσιο πέρασμα έχει μειώσει απότομα την προσφορά ενέργειας στις διεθνείς αγορές, οδηγώντας σε έντονη άνοδο των τιμών.
Η προθεσμιακή τιμή του πετρελαίου Brent για παράδοση τον Μάιο ξεπέρασε τα 90 δολάρια ανά βαρέλι, καταγράφοντας άνοδο περίπου 25% σε σχέση με τις 27 Φεβρουαρίου, πριν ξεκινήσει η επίθεση κατά του Ιράν.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η άνοδος στο φυσικό αέριο. Ο ευρωπαϊκός δείκτης αναφοράς TTF εκτινάχθηκε περίπου 70%, με τα συμβόλαια για παράδοση τον Απρίλιο στο χρηματιστήριο του Άμστερνταμ να διαπραγματεύονται στα 54 ευρώ ανά μεγαβατώρα, έναντι 32 ευρώ πριν από την κλιμάκωση της σύγκρουσης.
Γιατί το φυσικό αέριο αυξάνεται περισσότερο από το πετρέλαιο
Η έντονη άνοδος στο φυσικό αέριο οφείλεται στο γεγονός ότι η αγορά του ήταν ήδη σχετικά «σφιχτή» πριν ξεσπάσει ο πόλεμος.
Αντίθετα, στην αγορά πετρελαίου υπήρχαν συνθήκες υπερβάλλουσας προσφοράς και υψηλών αποθεμάτων, γεγονός που περιορίζει προς το παρόν τις πιέσεις.
Επιπλέον, στο πετρέλαιο υπάρχουν και εναλλακτικές οδοί μεταφοράς που μπορούν να μετριάσουν τις επιπτώσεις από το πρόβλημα στα Στενά του Ορμούζ:
Η Σαουδική Αραβία μπορεί να μεταφέρει μεγάλες ποσότητες αργού μέσω αγωγών προς την Ερυθρά Θάλασσα.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διαθέτουν αγωγούς προς το Ομάν.
Παράλληλα, η Σαουδική Αραβία διατηρεί σημαντικά αποθέματα πετρελαίου σε αποθηκευτικούς χώρους στο εξωτερικό.
Παρά τα παραπάνω, η ενεργειακή αγορά παραμένει εξαιρετικά ευαίσθητη στις γεωπολιτικές εξελίξεις.
Πίεση στις οικονομίες που εξαρτώνται από εισαγωγές ενέργειας
Οι αυξήσεις στις τιμές ενέργειας αποτελούν σοβαρή απειλή για οικονομίες που βασίζονται στις εισαγωγές καυσίμων, όπως:
η Ευρωπαϊκή Ένωση
η Κίνα
η Ιαπωνία
η Ινδία
Οι επιπτώσεις αναμένεται να είναι διπλές:
Πλήγμα στους καταναλωτές
Οι αυξήσεις στις τιμές ενέργειας μεταφέρονται γρήγορα στο κόστος ηλεκτρισμού, μεταφορών και θέρμανσης, μειώνοντας το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.Αύξηση κόστους παραγωγής
Οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν υψηλότερα ενεργειακά κόστη, γεγονός που συμπιέζει τα περιθώρια κέρδους και μειώνει την ανταγωνιστικότητα.
Για την Ευρώπη ειδικά, η κατάσταση είναι πιο δύσκολη, καθώς το ενεργειακό κόστος των επιχειρήσεων παραμένει σημαντικά υψηλότερο σε σχέση με τις ΗΠΑ και την Κίνα.
Ο κρίσιμος παράγοντας: η διάρκεια του πολέμου
Οι οικονομικές επιπτώσεις θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από τη διάρκεια της σύγκρουσης και από το πόσο καιρό θα παραμείνει περιορισμένη η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ.
Αναλυτές εκτιμούν ότι το κρίσιμο όριο είναι περίπου ένας μήνας.
Εάν η σύρραξη λήξει μέσα σε τέσσερις έως πέντε εβδομάδες – όπως είχε αρχικά εκτιμήσει ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ – τότε οι επιπτώσεις θα μπορούσαν να παραμείνουν σχετικά περιορισμένες.
Σε περίπτωση παρατεταμένης κρίσης, ωστόσο, οι επιπτώσεις στις αγορές ενέργειας και στην οικονομία θα είναι πολύ μεγαλύτερες.
Ο κίνδυνος επιστροφής του πληθωρισμού
Η εμπειρία από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 δείχνει πόσο γρήγορα μπορεί να μεταφερθεί το ενεργειακό κόστος σε ολόκληρη την οικονομία.
Οι αυξήσεις στις τιμές ενέργειας περνούν σταδιακά:
στις μεταφορές
στα τρόφιμα
στις υπηρεσίες
σε πλήθος καταναλωτικών αγαθών
Αυτό δημιουργεί έναν ευρύτερο πληθωριστικό κύκλο.
Σήμερα, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη βρίσκεται στο 1,9% τον Φεβρουάριο, δηλαδή εντός του στόχου του 2% της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Ωστόσο, αυτή η εικόνα οφείλεται κυρίως στη μείωση των τιμών ενέργειας κατά 3,1% σε ετήσια βάση. Αντίθετα:
οι τιμές των υπηρεσιών αυξήθηκαν 3,4%
οι τιμές των τροφίμων 2,6%
Τι συνέβη μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία
Η ιστορική εμπειρία της ενεργειακής κρίσης του 2022 είναι ενδεικτική.
Τότε ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη:
ήταν 5,9% τον Φεβρουάριο 2022
αυξήθηκε στο 7,4% τον Μάρτιο
έφτασε στο 8,6% τον Ιούνιο
κορυφώθηκε στο 10,6% τον Οκτώβριο
Η εκτίναξη προκλήθηκε κυρίως από τις τιμές της ενέργειας, οι οποίες αυξήθηκαν περίπου 40% κατά μέσο όρο στο διάστημα Φεβρουαρίου–Οκτωβρίου.
Την ίδια περίοδο:
οι τιμές τροφίμων αυξήθηκαν από 4,2% σε 13,1%
οι υπηρεσίες από 2,5% σε 4,3%
Συναγερμός στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα
Υπό το πρίσμα αυτών των εμπειριών, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις.
Ο πρόεδρος της γερμανικής κεντρικής τράπεζας Bundesbank, Γιόαχιμ Νάγκελ, δήλωσε ότι το θέμα θα εξεταστεί στη συνεδρίαση νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ στις 19 Μαρτίου.
Όπως σημείωσε:
«Στη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ τη μεθεπόμενη εβδομάδα θα εξετάσουμε τα τελευταία δεδομένα και τις προβλέψεις και θα αποφασίσουμε αν η τρέχουσα στάση της νομισματικής πολιτικής παραμένει κατάλληλη ή αν χρειάζονται νέα μέτρα».
Παρότι ο Νάγκελ άφησε ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο αύξησης επιτοκίων, τόνισε ότι είναι πολύ νωρίς για συμπεράσματα.
Προς το παρόν, πάντως, οι αγορές δεν αναμένουν αύξηση επιτοκίων από την ΕΚΤ στη συνεδρίαση του Μαρτίου.
Ένα νέο γεωοικονομικό τεστ
Η εξέλιξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή αναμένεται να αποτελέσει ένα νέο τεστ αντοχής για την παγκόσμια οικονομία.
Εάν οι ενεργειακές ροές διαταραχθούν για μεγάλο χρονικό διάστημα, ο συνδυασμός υψηλών τιμών ενέργειας, πληθωριστικών πιέσεων και επιβράδυνσης της ανάπτυξης μπορεί να δημιουργήσει ένα δύσκολο οικονομικό περιβάλλον για πολλές χώρες.
Σε αυτή την περίπτωση, η ενεργειακή ασφάλεια και η διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας θα βρεθούν ξανά στο επίκεντρο της διεθνούς οικονομικής πολιτικής.
===============================================
Αποποίηση Ευθύνης: Το περιεχόμενο και οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στο παρόν άρθρο προσφέρονται προς τους επισκέπτες/τριες/χρήστες/τριες του fpress.gr αποκλειστικά και μόνο για ενημερωτικούς σκοπούς, δεν δύνανται σε καμιά περίπτωση να εκληφθούν ως προτροπή, προσφορά, άποψη, ή σύσταση του fpress.gr για αγορά ή πώληση οποιουδήποτε χρεογράφου και δεν συνθέτουν νομική, φορολογική, λογιστική, ή επενδυτική συμβουλή ή υπηρεσία σχετικά με την αποδοτικότητα ή καταλληλότητα οποιουδήποτε χρεογράφου ή επένδυσης. Κατά συνέπεια, δεν υφίσταται ουδεμία ευθύνη για τυχόν επενδυτικές και λοιπές αποφάσεις που θα ληφθούν με βάση τις πληροφορίες αυτές.
