Η εφορία αποκτά πλήρη και αυτόματη εικόνα των οικονομικών δεδομένων των φορολογουμένων – από τραπεζικούς λογαριασμούς και επενδύσεις έως crypto και ακίνητα – με το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση.
Στόχος είναι η ενίσχυση της διαφάνειας και της διοικητικής συνεργασίας μεταξύ κρατών της ΕΕ, με την Ελλάδα να προχωρά στην ενσωμάτωση δύο ευρωπαϊκών οδηγιών (ΕΕ) 2023/2226 και (ΕΕ) 2025/872, οι οποίες αλλάζουν ριζικά τον τρόπο εποπτείας και ελέγχου στη φορολογία φυσικών και νομικών προσώπων.
Πλήρης εικόνα λογαριασμών και επενδύσεων
Με το άρθρο 4, οι τράπεζες και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα αποστέλλουν πλέον αναλυτικά στοιχεία για κάθε δηλωτέο λογαριασμό – όχι μόνο απόσπασμα κινήσεων, αλλά ολόκληρη την εικόνα:
- υπόλοιπο ή αξία στο τέλος του έτους,
- τόκους, μερίσματα και λοιπά έσοδα,
- ακαθάριστα έσοδα από πωλήσεις ή εξαγορές περιουσιακών στοιχείων.
Μαζί θα διαβιβάζονται πλήρη στοιχεία ταυτοποίησης των δικαιούχων (ονοματεπώνυμο, διεύθυνση, ΑΦΜ, τόπος γέννησης), καθώς και πληροφορίες για το ίδιο το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα. Ιδιαίτερη καινοτομία αποτελεί η δήλωση κοινών λογαριασμών και των ελέγχοντων προσώπων σε περιπτώσεις εταιρικών οντοτήτων.
Ο ΑΦΜ στο επίκεντρο των διασταυρώσεων
Τα άρθρα 10 και 11 προβλέπουν τη υποχρεωτική χρήση και κοινοποίηση του ΑΦΜ σε όλες τις αυτόματες ανταλλαγές δεδομένων. Ο αριθμός λειτουργεί ως ψηφιακό “κλειδί ταυτοποίησης” ώστε οι πληροφορίες από το εξωτερικό να «κουμπώνουν» απευθείας με τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα στην Ελλάδα. Με αυτόν τον τρόπο επιταχύνονται οι διασταυρώσεις στοιχείων και περιορίζονται οι ανακολουθίες στις δηλώσεις.
Crypto υπό αυστηρή εποπτεία και ευρωπαϊκή διασύνδεση
Με το άρθρο 8, ενσωματώνεται για πρώτη φορά η ευρωπαϊκή οδηγία DAC8 για την υποχρεωτική ανταλλαγή πληροφοριών crypto. Οι πάροχοι υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων υποχρεούνται να αποστέλλουν στοιχεία χρηστών και συναλλαγών στις φορολογικές αρχές. Οι πληροφορίες αυτές θα εντάσσονται στο κοινό ευρωπαϊκό ευρετήριο crypto, ώστε να είναι δυνατή η αντιστοίχιση προσώπων – συναλλαγών – αξιών – κερδών σε όλα τα κράτη‑μέλη της ΕΕ.
Κλίμακα προστίμων για παρόχους crypto:
- 100 € για εκπρόθεσμη υποβολή
- 300 € για ανακριβή ή ελλιπή στοιχεία
- 1.000 € για μη ανταπόκριση σε αίτημα ΑΑΔΕ
- 2.500 € για μη συνεργασία
- 5.000 € για μη συμμόρφωση μετά από έλεγχο
Νέο πλαίσιο για κύρια κατοικία και ακίνητη περιουσία
Από το 2027, η πιστοποίηση της κύριας κατοικίας μεταφέρεται στο Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ), το οποίο θα χρησιμοποιείται και για απαλλαγές ΕΝΦΙΑ. Μέχρι τότε, το στοιχείο θα εξακολουθεί να προκύπτει από τις δηλώσεις εισοδήματος.
Στο άρθρο 33, αλλάζει ο τρόπος υπολογισμού της συνολικής αξίας ακίνητης περιουσίας: δικαιώματα που απαλλάσσονται από φόρο δεν θα προσμετρώνται τεχνητά, αποφεύγοντας έτσι υπερφορολόγηση.
Τα «rulings» της ΑΑΔΕ: Δεσμευτικές απαντήσεις επιχειρήσεων
Με το άρθρο 36 εισάγεται για πρώτη φορά ο θεσμός του tax ruling: η ΑΑΔΕ θα παρέχει δεσμευτική απάντηση σε συγκεκριμένα φορολογικά ερωτήματα εντός 150 ημερών, με παράβολο 15.000–50.000 €. Η ρύθμιση προσφέρει προληπτική ασφάλεια δικαίου για επιχειρήσεις και επενδυτές.
Νέα λογική στα πρόστιμα και στα μετρητά
To άρθρο 37 ορίζει νέο πλαίσιο για τα πρόστιμα εκπρόθεσμων δηλώσεων:
- 100 € για εκπρόθεσμη ή μη υποβολή ΦΠΑ ή παρακρατούμενου φόρου,
- διαγραφή προστίμων 250–500 € που επιβλήθηκαν σε πιστωτικές και μηδενικές δηλώσεις,
- εξαίρεση για ανήλικους και τα εισοδήματά τους, με αναδρομική ισχύ.
Το άρθρο 38 καταργεί το γνωστό «παράθυρο» για σπαστές πληρωμές μετρητών άνω των 500 €. Πλέον, το όριο ισχύει ανά συνολική συναλλαγή και όχι ανά παραστατικό. Αν κάποιος πληρώσει με μετρητά πέραν αυτού του ορίου, το πρόστιμο είναι διπλάσιο της αξίας που καταβλήθηκε.
Marketplace για κόκκινα δάνεια
Στα άρθρα 48 και 49, θεσπίζεται ηλεκτρονική πλατφόρμα για τη διαχείριση και πώληση μη εξυπηρετούμενων δανείων (NPLs). Η πλατφόρμα θα λειτουργεί ως ενιαίο marketplace, συγκεντρώνοντας πληροφορίες και διευκολύνοντας διαφανείς συναλλαγές μεταξύ επενδυτών και διαχειριστών.
Η εφορία αποκτά πλέον πλήρη, αυτοματοποιημένη εικόνα για τη χρηματοοικονομική κατάσταση φυσικών και νομικών προσώπων, με στόχο την αποτελεσματικότερη πάταξη της φοροδιαφυγής. Παράλληλα, εισάγει πιο λογικό πλαίσιο κυρώσεων, σύγχρονα εργαλεία ελέγχου και μηχανισμούς πρόληψης διαφορών που δείχνουν τη μετάβαση σε μια πιο ώριμη, διασυνδεδεμένη φορολογική διοίκηση.
