Διπλή παρέμβαση για να περιοριστεί ο λογαριασμός της θέρμανσης των νοικοκυριών τον φετινό χειμώνα προετοιμάζει η κυβέρνηση, καθώς η νέα ενεργειακή αναταραχή έχει ανεβάσει σημαντικά το κόστος των καυσίμων και αυξάνει την πίεση στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Το σχέδιο κινείται σε δύο μέτωπα: μείωση της τιμής εκκίνησης του πετρελαίου θέρμανσης από τις 15 Οκτωβρίου και οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης, η οποία θα καλύψει όχι μόνο όσους θερμαίνονται με πετρέλαιο αλλά και τους δικαιούχους που χρησιμοποιούν φυσικό αέριο, ηλεκτρικό ρεύμα ή άλλη επιλέξιμη πηγή ενέργειας.
Για το πετρέλαιο, ο κυβερνητικός στόχος είναι η διάθεσή του να ξεκινήσει σε τιμή κάτω από 1,75 ευρώ το λίτρο, όταν χωρίς παρέμβαση εκτιμάται ότι θα μπορούσε να κινηθεί κοντά στα 2 ευρώ το λίτρο.
Ταυτόχρονα, στο τραπέζι βρίσκεται αύξηση του επιδόματος θέρμανσης έως 20%, η οποία, εφόσον οριστικοποιηθεί σε αυτό το ύψος, θα μπορούσε να ανεβάσει τη μέγιστη ενίσχυση ακόμη και στα 1.440 ευρώ για νοικοκυριά που κατοικούν στις ψυχρότερες περιοχές της χώρας.
Πώς μεταφράζεται η παρέμβαση στην τσέπη
Το πρώτο σκέλος του σχεδίου έχει άμεσο αντίκτυπο σε όσους γεμίζουν τη δεξαμενή τους με πετρέλαιο.
Εάν, για παράδειγμα, η τιμή χωρίς παρέμβαση έφθανε στα 2 ευρώ το λίτρο και η τελική τιμή υποχωρούσε στα 1,75 ευρώ, ένα γέμισμα 500 λίτρων θα κόστιζε 875 ευρώ αντί για 1.000 ευρώ, δηλαδή το νοικοκυριό θα εξοικονομούσε 125 ευρώ.
Στα 1.000 λίτρα, το αντίστοιχο όφελος θα έφθανε τα 250 ευρώ.
Εφόσον η συνολική παρέμβαση οδηγήσει σε μείωση 30 λεπτών ανά λίτρο, όπως εξετάζεται, το όφελος θα ανεβαίνει στα 150 ευρώ για 500 λίτρα και στα 300 ευρώ για 1.000 λίτρα.
Τα παραπάνω είναι ενδεικτικά παραδείγματα, καθώς η πραγματική εξοικονόμηση θα εξαρτηθεί από την τιμή που θα είχε διαμορφωθεί χωρίς την παρέμβαση και, κυρίως, από την τελική τιμή λιανικής στις 15 Οκτωβρίου.
Επίδομα θέρμανσης: Πόσο μπορεί να αυξηθεί
Το δεύτερο μέτρο έχει πολύ μεγαλύτερη περίμετρο δικαιούχων, καθώς δεν συνδέεται αποκλειστικά με το πετρέλαιο θέρμανσης.
Σύμφωνα με το σενάριο που βρίσκεται υπό εξέταση, προβλέπεται οριζόντια αύξηση έως 20% στα ποσά του επιδόματος για τη χειμερινή περίοδο 2026-2027.
Εφόσον η αύξηση εφαρμοστεί αναλογικά σε όλη την κλίμακα, το κατώτατο ποσό θα μπορούσε να αυξηθεί από 100 σε 120 ευρώ, ενώ το ανώτατο των 800 ευρώ θα μπορούσε να φθάσει στα 960 ευρώ.
Για περιοχές με πολύ υψηλές ανάγκες θέρμανσης, όπου η ενίσχυση μπορούσε να φθάσει έως τα 1.200 ευρώ, το νέο ανώτατο ποσό θα μπορούσε να ανέβει έως τα 1.440 ευρώ.
Πρόκειται, ωστόσο, για ποσά που προκύπτουν από το σενάριο αύξησης κατά 20% και όχι για οριστικοποιημένες ενισχύσεις. Το ακριβές ποσοστό και τα νέα όρια θα καθοριστούν με τις τελικές κυβερνητικές αποφάσεις.
Ποιοι θα πάρουν την αυξημένη ενίσχυση
Κομβικό στοιχείο του σχεδιασμού είναι ότι η αύξηση δεν προορίζεται αποκλειστικά για τα νοικοκυριά που χρησιμοποιούν πετρέλαιο.
Η ενίσχυση θα είναι οριζόντια ως προς τις επιλέξιμες μορφές θέρμανσης, επομένως θα καλύπτει δικαιούχους που χρησιμοποιούν πετρέλαιο, φυσικό αέριο, ηλεκτρική ενέργεια ή άλλη μορφή θέρμανσης που αναγνωρίζεται από το σύστημα.
Η λογική υπολογισμού αναμένεται να παραμείνει αντίστοιχη με εκείνη της προηγούμενης περιόδου, με μεγαλύτερη επιδότηση στις περιοχές όπου οι κλιματολογικές συνθήκες δημιουργούν αυξημένες ενεργειακές ανάγκες.
Κάθε δικαιούχος δηλώνει μία επιλέξιμη μορφή θέρμανσης, ενώ το ποσό καταβάλλεται στον IBAN που έχει δηλωθεί στην ΑΑΔΕ.
Τι σχεδιάζεται για την τιμή του πετρελαίου
Η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης αρχίζει στις 15 Οκτωβρίου και μέχρι τότε θα πρέπει να έχει οριστικοποιηθεί το μοντέλο παρέμβασης.
Το σχέδιο προβλέπει συνδυασμό κρατικής συνεισφοράς και έκπτωσης από τα διυλιστήρια, ώστε η μείωση να περάσει στην τελική τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής.
Στόχος είναι η τιμή εκκίνησης να βρεθεί κάτω από τα 1,75 ευρώ ανά λίτρο, έναντι επιπέδων κοντά στα 2 ευρώ που εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να διαμορφωθούν χωρίς μέτρα.
Το συνολικό όφελος εξετάζεται να φθάσει ή ακόμη και να ξεπεράσει τα 30 λεπτά ανά λίτρο, χωρίς όμως να έχει οριστικοποιηθεί πόσο από αυτό θα καλυφθεί από τον κρατικό προϋπολογισμό και πόσο από τα διυλιστήρια.
Στο τραπέζι και «κόφτης» στα περιθώρια κέρδους
Το οικονομικό επιτελείο εξετάζει παράλληλα την επαναφορά περιορισμού στο περιθώριο κέρδους στην εφοδιαστική αλυσίδα των καυσίμων.
Στόχος είναι η κρατική παρέμβαση και η συνεισφορά των διυλιστηρίων να μην απορροφηθούν σε κάποιο στάδιο της αγοράς, αλλά να φθάσουν στην αντλία και τελικά στον καταναλωτή.
Το συγκεκριμένο μέτρο αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε περίοδο έντονης μεταβλητότητας των διεθνών τιμών, καθώς ακόμη και σημαντικές παρεμβάσεις στην αρχική τιμή μπορούν να χάσουν μέρος της αποτελεσματικότητάς τους εάν διευρυνθούν τα εμπορικά περιθώρια.
Τι ισχύει για ντίζελ και βενζίνη
Διαφορετική είναι προς το παρόν η εικόνα στα καύσιμα κίνησης.
Για το πετρέλαιο κίνησης έχει ήδη προαναγγελθεί παράταση της επιδότησης για ολόκληρο τον Οκτώβριο, ενώ για την αμόλυβδη βενζίνη δεν έχει ανακοινωθεί μέχρι στιγμής αντίστοιχη νέα εθνική παρέμβαση.
Η συνέχεια θα εξαρτηθεί τόσο από την εξέλιξη των διεθνών τιμών του πετρελαίου όσο και από τις αποφάσεις που θα ληφθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Το αίτημα στην ΕΕ που μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα
Η Αθήνα επιδιώκει μεγαλύτερα περιθώρια για πρόσθετες παρεμβάσεις στα καύσιμα και σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η κυβέρνηση προτίθεται να θέσει στις Βρυξέλλες το ζήτημα μιας προσωρινής δημοσιονομικής ευελιξίας, ώστε έκτακτα μέτρα που θα μειώνουν τη φορολογική επιβάρυνση στα καύσιμα να μην προσμετρώνται με τον συνήθη τρόπο στα δημοσιονομικά όρια.
Εφόσον υπάρξει ευρωπαϊκή συμφωνία, θα μπορούσε να ανοίξει ο δρόμος και για προσωρινή μείωση της φορολογίας των καυσίμων για όσο διάστημα διαρκεί η ενεργειακή αναταραχή.
Προς το παρόν, ωστόσο, ένα τέτοιο μέτρο δεν έχει αποφασιστεί. Η κυβερνητική θέση είναι ότι χωρίς ευρωπαϊκή δημοσιονομική ευελιξία, μια γενικευμένη μείωση φόρων θα απαιτούσε είτε περικοπή άλλων δαπανών είτε εξεύρεση πρόσθετων εσόδων.
Τι πρέπει να περιμένουν τώρα τα νοικοκυριά
Τρία είναι πλέον τα βασικά σημεία που θα κρίνουν το πραγματικό ύψος της ελάφρυνσης για τον φετινό χειμώνα: η τελική τιμή εκκίνησης του πετρελαίου στις 15 Οκτωβρίου, το ποσοστό αύξησης του επιδόματος θέρμανσης και οι αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για ενδεχόμενες φορολογικές παρεμβάσεις στα καύσιμα.
Εάν επιβεβαιωθεί το σενάριο αύξησης του επιδόματος κατά 20%, ένα νοικοκυριό που πέρυσι δικαιούνταν 500 ευρώ θα μπορούσε να φθάσει φέτος στα 600 ευρώ, δικαιούχος των 800 ευρώ στα 960 ευρώ, ενώ στις περιοχές με τις μεγαλύτερες ανάγκες το ανώτατο ποσό θα μπορούσε να αυξηθεί από 1.200 σε 1.440 ευρώ.
Για όσους θερμαίνονται με πετρέλαιο, στο όφελος από το αυξημένο επίδομα θα προστεθεί και η παρέμβαση στην τιμή του καυσίμου. Έτσι, το πραγματικό ύψος της στήριξης θα εξαρτηθεί τελικά τόσο από την κατανάλωση κάθε νοικοκυριού όσο και από το επίδομα που δικαιούται.
Οι οριστικές απαντήσεις για τα ποσά, τους δικαιούχους και το ύψος της επιδότησης ανά λίτρο αναμένονται με την εξειδίκευση του πακέτου από τα συναρμόδια υπουργεία.
