Η στεγαστική κρίση αποκτά πλέον διαστάσεις κοινωνικού προβλήματος, καθώς το κόστος ενοικίασης –ιδίως στην Αθήνα– απορροφά το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος των πολιτών, καθιστώντας ιδιαίτερα δύσκολη την αυτόνομη διαβίωση.
Δεύτερη στην ΕΕ η Ελλάδα στις αυξήσεις ενοικίων
Σύμφωνα με το policy brief του Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ) με τίτλο «Τιμές κατοικιών και ενοίκια στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση», η χώρα κατέγραψε ετήσια αύξηση ενοικίων της τάξης του +10,1% το 2025, καταλαμβάνοντας τη δεύτερη θέση στην ΕΕ, πίσω μόνο από την Κροατία.
Την ίδια στιγμή, στον μέσο όρο της ΕΕ-27, οι τιμές κατοικιών αυξήθηκαν κατά 5,5% και τα ενοίκια κατά 3,2%, γεγονός που αναδεικνύει τη σημαντική απόκλιση της Ελλάδας από την υπόλοιπη Ευρώπη.
Όταν το ενοίκιο «τρώει» τον μισθό
Η εικόνα στην Αθήνα είναι αποκαλυπτική:
- Διαμέρισμα 1 υπνοδωματίου: €1.050 → 70,2% του μέσου μισθού
- Διαμέρισμα 2 υπνοδωματίων: €1.400 → 93,6% του μέσου μισθού
Με μέσο μηνιαίο εισόδημα στα €1.496, καθίσταται σαφές ότι η στέγαση απορροφά σχεδόν το σύνολο των αποδοχών, αφήνοντας ελάχιστο περιθώριο για άλλες βασικές ανάγκες.
Αντίθετα, στον μέσο όρο των ευρωπαϊκών πρωτευουσών:
- 1 υπνοδωμάτιο: 33,8% του εισοδήματος
- 2 υπνοδωμάτια: 45,6% του εισοδήματος
Η διαφορά αποδίδεται κυρίως στο χάσμα μεταξύ μισθών και ενοικίων: στην Ελλάδα οι τιμές κινούνται σε ευρωπαϊκά επίπεδα, αλλά οι μισθοί παραμένουν σημαντικά χαμηλότεροι (€1.496 έναντι €3.317 στην ΕΕ).
Οι αιτίες της εκρηκτικής αύξησης
Η άνοδος των ενοικίων στην Ελλάδα οφείλεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων:
- Η αυξημένη ζήτηση λόγω τουρισμού και πλατφορμών όπως η Airbnb
- Η περιορισμένη οικοδομική δραστηριότητα κατά την περίοδο της κρίσης
- Η ενίσχυση της ζήτησης μέσω επενδυτικών προγραμμάτων όπως η Golden Visa
- Ο μεγάλος αριθμός κλειστών κατοικιών
- Η οικονομική ανάκαμψη που αυξάνει τη ζήτηση
Παράλληλα, οι τιμές αγοράς κατοικιών –ιδίως στην Αθήνα– έχουν ήδη ξεπεράσει τα προ κρίσης επίπεδα, μετά από έντονη ανοδική πορεία από το 2017 και μετά.
Από την κρίση στην «έκρηξη» τιμών
Η πορεία των ενοικίων τα τελευταία 25 χρόνια είναι χαρακτηριστική:
- Έντονη άνοδος έως το 2009
- Κατάρρευση την περίοδο 2011–2018
- Στασιμότητα έως το 2021
- Νέα εκρηκτική άνοδος από το 2022
Είναι ενδεικτικό ότι το 2015, η αναλογία ενοικίου προς εισόδημα για μικρό διαμέρισμα στην Αθήνα ήταν στο 41,6%, για να εκτιναχθεί στο 70,2% το 2024.
«Απαιτείται συνδυασμός πολιτικών»
Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, Νίκος Ρώμπαπας, η στεγαστική κρίση δεν αφορά μόνο την αγορά ακινήτων, αλλά επηρεάζει άμεσα την ποιότητα ζωής και τις προοπτικές των πολιτών.
Η αντιμετώπισή της, σύμφωνα με τον ίδιο, απαιτεί:
- Ενίσχυση της προσφοράς κατοικιών
- Διόρθωση στρεβλώσεων στην αγορά
- Στήριξη των ευάλωτων νοικοκυριών
Την ίδια ώρα, απορρίπτονται παρεμβάσεις όπως η επιβολή ανώτατων ορίων στα ενοίκια, οι οποίες κρίνονται αναποτελεσματικές.
Στεγαστική κρίση με κοινωνικές προεκτάσεις
Η αύξηση του κόστους στέγασης επιβαρύνει κυρίως όσους δεν διαθέτουν ιδιόκτητη κατοικία, εντείνοντας τις κοινωνικές και διαγενεακές ανισότητες. Νέοι εργαζόμενοι, ζευγάρια και οικογένειες βρίσκονται αντιμέτωποι με μια πραγματικότητα όπου η ανεξάρτητη διαβίωση μετατρέπεται σε πολυτέλεια.
Η εικόνα που διαμορφώνεται καταδεικνύει ότι το στεγαστικό αποτελεί πλέον μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις για τη χώρα, απαιτώντας άμεσες και στοχευμένες παρεμβάσεις.
