Η οικονομία της Ευρωζώνης εισήλθε στο 2026 με ισχυρές αντοχές, όμως ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και το νέο ενεργειακό σοκ αλλάζουν άρδην το μακροοικονομικό σκηνικό, σύμφωνα με την ετήσια τεχνική έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) για τις κοινές οικονομικές πολιτικές της Ευρωζώνης. Το Ταμείο υποβαθμίζει τις προοπτικές ανάπτυξης, προβλέπει υψηλότερο πληθωρισμό και αυξημένους κινδύνους για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, διατηρώντας ωστόσο θετική στάση απέναντι στην Ελλάδα, η οποία συγκαταλέγεται στις χώρες όπου το δημόσιο χρέος θα συνεχίσει να αποκλιμακώνεται.
Η Ευρωζώνη έδειχνε ανθεκτική πριν από το ενεργειακό σοκ
Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι πριν από την έναρξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή η οικονομία της Ευρωζώνης αναπτυσσόταν ελαφρώς πάνω από τον δυνητικό της ρυθμό, ενώ ο πληθωρισμός παρέμενε κοντά στον στόχο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Το παραγωγικό κενό είχε ουσιαστικά κλείσει, το πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών περιοριζόταν και η εξωτερική θέση της Ευρωζώνης χαρακτηριζόταν γενικά ισορροπημένη.
Ωστόσο, το νέο ενεργειακό σοκ ανέτρεψε τις προβλέψεις. Παρά τη συμφωνία-πλαίσιο της 15ης Ιουνίου για τον τερματισμό των εχθροπραξιών, το Ταμείο επισημαίνει ότι παραμένει αβεβαιότητα σχετικά με την πλήρη αποκατάσταση των ενεργειακών προμηθειών, γεγονός που δυσχεραίνει τον σχεδιασμό τόσο της νομισματικής όσο και της δημοσιονομικής πολιτικής.
Ανάπτυξη κάτω από τις προηγούμενες εκτιμήσεις
Στο βασικό σενάριο του World Economic Outlook του Ιουλίου, το ΔΝΤ προβλέπει ότι το ενεργειακό σοκ θα επιβαρύνει την εμπιστοσύνη και θα οδηγήσει σε αυστηρότερες χρηματοπιστωτικές συνθήκες.
Η ανάπτυξη της Ευρωζώνης αναμένεται πλέον να διαμορφωθεί στο 0,9% το 2026 και στο 1,2% το 2027, δηλαδή κατά 0,5 και 0,2 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα αντίστοιχα σε σχέση με τις προβλέψεις πριν από τον πόλεμο.
Το Ταμείο εκτιμά ότι η ιδιωτική κατανάλωση θα επιβραδυνθεί λόγω της αύξησης του ενεργειακού κόστους και της μείωσης του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος, ενώ και οι ιδιωτικές επενδύσεις θα δεχθούν πιέσεις από το αυξημένο κόστος παραγωγής και την αβεβαιότητα. Αντίθετα, οι δημόσιες δαπάνες για άμυνα και υποδομές, κυρίως στη Γερμανία, αναμένεται να παραμείνουν ισχυρές.
Πληθωρισμός υψηλότερος – Δεν αποκλείεται νέα αύξηση επιτοκίων
Το ενεργειακό σοκ μεταφράζεται και σε υψηλότερο πληθωρισμό. Το ΔΝΤ προβλέπει ότι ο γενικός πληθωρισμός θα ανέλθει στο 2,9% το 2026 και θα αποκλιμακωθεί στο 2,3% το 2027, ενώ ο δομικός πληθωρισμός θα διατηρηθεί στο 2,3% και τα δύο έτη.
Η άνοδος των τιμών της ενέργειας έχει ήδη αυξήσει τις βραχυπρόθεσμες πληθωριστικές προσδοκίες κατά περίπου 40 μονάδες βάσης από τις αρχές Ιουνίου.
Υπό αυτές τις συνθήκες, το Ταμείο θεωρεί πιθανό η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να προχωρήσει σε ακόμη μία αύξηση επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης μέσα στο 2026, οδηγώντας το βασικό επιτόκιο στο 2,5% έως το τέλος του έτους.
Καλά νέα για την Ελλάδα – Συνεχίζεται η αποκλιμάκωση του χρέους
Παρά τη συνολική επιδείνωση των προοπτικών, η έκθεση περιλαμβάνει θετικά μηνύματα για την Ελλάδα.
Το ΔΝΤ προβλέπει ότι, ενώ το δημόσιο χρέος της Ευρωζώνης θα αυξηθεί από περίπου 87% του ΑΕΠ το 2025 σε 90% έως το 2031, η Ελλάδα, μαζί με την Πορτογαλία και την Ισπανία, θα συνεχίσει να καταγράφει σταθερή μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ, χάρη στη δημοσιονομική προσαρμογή και στους υψηλούς ρυθμούς ονομαστικής ανάπτυξης.
Αντίθετα, μεγαλύτερες αυξήσεις του χρέους αναμένονται σε χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία, κυρίως λόγω της σημαντικής αύξησης των αμυντικών δαπανών.
Έμφαση στις μεταρρυθμίσεις και στις επενδύσεις
Το ΔΝΤ καλεί την Ευρωπαϊκή Ένωση να επιταχύνει τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, επισημαίνοντας ότι τα χρόνια προβλήματα της χαμηλής παραγωγικότητας, της γήρανσης του πληθυσμού και της γεωοικονομικής κατακερματισμένης πραγματικότητας περιορίζουν το αναπτυξιακό δυναμικό της Ευρώπης.
Μεταξύ των βασικών προτεραιοτήτων περιλαμβάνονται η επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης, η ολοκλήρωση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, η εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς, η προώθηση του ψηφιακού ευρώ και η ενίσχυση των επενδύσεων σε ψηφιακές τεχνολογίες και καθαρή ενέργεια.
Προειδοποίηση για νέους χρηματοπιστωτικούς κινδύνους
Η έκθεση προειδοποιεί ότι οι κίνδυνοι για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα έχουν αυξηθεί αισθητά.
Το ΔΝΤ θεωρεί ότι μία έντονη διόρθωση στις αποτιμήσεις των εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης ή μία νέα κρίση στις αγορές κρατικών ομολόγων θα μπορούσαν να προκαλέσουν σοβαρές αναταράξεις στο ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό σύστημα. Παράλληλα, εφιστά την προσοχή στην αυξημένη μόχλευση ορισμένων μη τραπεζικών χρηματοπιστωτικών οργανισμών και στον κίνδυνο επιβράδυνσης της πιστωτικής επέκτασης.
Παρά τους κινδύνους, το Ταμείο εκτιμά ότι οι ευρωπαϊκές τράπεζες παραμένουν ανθεκτικές, χάρη στην ισχυρή κεφαλαιακή τους επάρκεια, τη βελτιωμένη ρευστότητα, τα χαμηλά επίπεδα μη εξυπηρετούμενων δανείων και την αυξημένη κερδοφορία, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι η πλήρης εφαρμογή του πλαισίου Βασιλεία III δεν θα πρέπει να καθυστερήσει.
