Σε ένα νέο, αυστηρότερο σύστημα ηλεκτρονικής ιχνηλάτησης γάλακτος και κρέατος, από την παραγωγή μέχρι τη μεταποίηση και το ράφι, προσανατολίζεται η ΑΑΔΕ, επιχειρώντας να κλείσει τα «παράθυρα» που επιτρέπουν τις ελληνοποιήσεις και την παραπλανητική επισήμανση εισαγόμενων προϊόντων ως ελληνικών.
Η συζήτηση για το νέο πλαίσιο έχει ήδη ξεκινήσει, με την προσοχή να στρέφεται αρχικά στα ευπαθή προϊόντα και ειδικότερα στην τιμολόγηση της σκόνης γάλακτος. Το ζήτημα τέθηκε σε πρόσφατη σύσκεψη με την ΑΑΔΕ, σύμφωνα με τον πρώην αναπληρωτή πρόεδρο του Συνδέσμου Ελληνικής Κτηνοτροφίας και μέλος του Δ.Σ. της ΕΘΕΑΣ, Χρήστο Τσοπάνο.
Κεντρικό ρόλο στον σχεδιασμό αναμένεται να διαδραματίσουν το ηλεκτρονικό δελτίο αποστολής και το σύστημα «Άρτεμις 2», με στόχο να δημιουργηθεί μία συνεχής ψηφιακή αλυσίδα καταγραφής της διαδρομής κάθε προϊόντος.
Στην πράξη, το σύστημα θα επιδιώκει να παρακολουθεί την πρώτη ύλη από τον στάβλο μέχρι τη μεταποιητική μονάδα και από εκεί έως το τελικό προϊόν που φτάνει στην αγορά.
Από το γάλα στο γιαούρτι και τη φέτα
Μέσω των ηλεκτρονικών παραστατικών θα μπορεί να διασταυρώνεται η ποσότητα γάλακτος που παραλαμβάνει μία μεταποιητική επιχείρηση με τις ποσότητες των προϊόντων που στη συνέχεια διαθέτει στην αγορά.
Η αντιστοίχιση θα γίνεται βάσει συγκεκριμένων πρωτοκόλλων, ώστε να ελέγχεται εάν οι ποσότητες ελληνικής πρώτης ύλης που δηλώθηκαν δικαιολογούν την παραγωγή γάλακτος, γιαουρτιού ή άλλων γαλακτοκομικών προϊόντων που εμφανίζονται ως ελληνικά.
Σύμφωνα με τον κ. Τσοπάνο, τα προϊόντα που φεύγουν από τον παραγωγό θα αποκτούν ηλεκτρονικό barcode, με τα στοιχεία να καταχωρίζονται σε βάση δεδομένων. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορεί να συγκρίνεται ο αριθμός των κωδικών που εκδίδει μία μεταποιητική μονάδα με την ποσότητα ελληνικού γάλακτος που έχει πραγματικά παραλάβει.
Στόχος είναι να υπάρχει σαφής διάκριση μεταξύ της ελληνικής και της εισαγόμενης πρώτης ύλης, περιορίζοντας τις δυνατότητες προϊόντα που έχουν παραχθεί με εισαγόμενο γάλα να εμφανίζονται στην αγορά ως ελληνικά.
Στο μικροσκόπιο και το κρέας
Αντίστοιχος μηχανισμός εξετάζεται και για την αγορά κρέατος, όπου το ζήτημα της προέλευσης παραμένει ιδιαίτερα κρίσιμο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε ο κ. Τσοπάνος, περίπου το 85% του κρέατος που καταναλώνεται στην Ελλάδα είναι εισαγόμενο, γεγονός που καθιστά ακόμη σημαντικότερο τον έλεγχο της διαδρομής του προϊόντος μέχρι τη λιανική.
Το ζητούμενο είναι να μπορεί να διαπιστώνεται ηλεκτρονικά εάν ένα προϊόν που πωλείται ως ελληνικό αντιστοιχεί πράγματι σε εγχώρια παραγωγή και στις ποσότητες που έχουν δηλωθεί σε όλα τα προηγούμενα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Κατά τον ίδιο, η ΑΑΔΕ έχει θέσει χρονικό ορίζοντα περίπου 40 ημερών για την οριστικοποίηση της φόρμας δήλωσης των σχετικών στοιχείων, με στόχο το νέο εργαλείο να είναι έτοιμο έως τα Χριστούγεννα.
Στα 1,90 ευρώ το πρόβειο γάλα
Οι σχεδιαζόμενοι έλεγχοι έρχονται σε μία περίοδο κατά την οποία η εγχώρια παραγωγή πρόβειου γάλακτος υποχωρεί, ενώ η ζήτηση παραμένει ισχυρή.
Στο επτάμηνο του 2026 η παραγωγή διαμορφώθηκε, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο κ. Τσοπάνος, περίπου στους 540.000 τόνους, έναντι 580.000 τόνων την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.
Η μειωμένη προσφορά έχει ήδη περάσει στις τιμές. Η τιμή παραγωγού για το πρόβειο γάλα έχει φθάσει περίπου στα 1,90 ευρώ το κιλό, αυξάνοντας σημαντικά το κόστος για τις γαλακτοβιομηχανίες.
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη φέτα, καθώς το γάλα αποτελεί τον βασικότερο παράγοντα διαμόρφωσης του κόστους παραγωγής της.
Εφόσον οι σημερινές τιμές της πρώτης ύλης διατηρηθούν, εκτιμάται ότι η φέτα θα μπορούσε να κινηθεί προς τα 15-16 ευρώ το κιλό ακόμη και στη χονδρική, από περίπου 12-13 ευρώ σήμερα.
Οι ανατιμήσεις φαίνεται ήδη να επηρεάζουν τη συμπεριφορά των καταναλωτών, καθώς μέρος της ζήτησης μετακινείται προς οικονομικότερα λευκά τυριά.
Δύσκολη η γρήγορη ανασύσταση των κοπαδιών
Η αποκατάσταση της εγχώριας παραγωγής δεν θεωρείται εύκολη υπόθεση. Η ανασύσταση των κοπαδιών απαιτεί χρόνο, είτε μέσω της διατήρησης μεγαλύτερου αριθμού αρνιών είτε μέσω εισαγωγών ζώων, ενώ κρίσιμο ζήτημα αποτελούν οι φυλές και τα χαρακτηριστικά του γάλακτος που προορίζεται για την παραγωγή φέτας.
Στην εξίσωση μπαίνουν και οι ζωονόσοι, οι οποίες έχουν επιβαρύνει περαιτέρω την παραγωγική βάση της ελληνικής κτηνοτροφίας. Σύμφωνα με τον κ. Τσοπάνο, ενδεχόμενη επιλογή εμβολιασμού θα μπορούσε να δημιουργήσει ζητήματα για το καθεστώς της φέτας, γεγονός που καθιστά ακόμη σημαντικότερη την αποτελεσματική εφαρμογή των μέτρων πρόληψης, επιτήρησης και ελέγχου.
Το νέο σύστημα ηλεκτρονικής ιχνηλάτησης επιχειρεί έτσι να αντιμετωπίσει ένα διπλό πρόβλημα: από τη μία την ανάγκη προστασίας της ελληνικής παραγωγής από τις ελληνοποιήσεις και από την άλλη τη διασφάλιση ότι ο καταναλωτής γνωρίζει την πραγματική προέλευση του προϊόντος που αγοράζει.
Σε μία αγορά όπου η εγχώρια παραγωγή βρίσκεται υπό πίεση και οι τιμές κινούνται ανοδικά, η δυνατότητα ηλεκτρονικής αντιστοίχισης των ποσοτήτων που παράγονται, εισάγονται, μεταποιούνται και τελικά πωλούνται μπορεί να αποτελέσει το βασικό εργαλείο για τον εντοπισμό των αποκλίσεων και των περιπτώσεων παραπλανητικής επισήμανσης.
