Νέες πιέσεις στην ευρωπαϊκή οικονομία από την κρίση στη Μέση Ανατολή “βλέπει” η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία αναθεωρεί προς τα κάτω τις προβλέψεις για την ανάπτυξη και προς τα πάνω για τον πληθωρισμό, στις εαρινές οικονομικές της εκτιμήσεις.
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι οικονομικές προοπτικές έχουν επιδεινωθεί μετά την έναρξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, καθώς η άνοδος στις τιμές της ενέργειας ενίσχυσε εκ νέου τις πληθωριστικές πιέσεις και επιβάρυνε την οικονομική δραστηριότητα. Παρότι προβλέπεται σταδιακή αποκλιμάκωση από το 2027, η ευρωπαϊκή οικονομία αναμένεται να κινηθεί με χαμηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης σε σχέση με τις προηγούμενες εκτιμήσεις.
Συγκεκριμένα, η ανάπτυξη στην ΕΕ εκτιμάται πλέον στο 1,1% για το 2026, από 1,4% που προέβλεπε η Επιτροπή το φθινόπωρο, ενώ για το 2027 προβλέπεται μικρή επιτάχυνση στο 1,4%. Αντίστοιχα, στην ευρωζώνη το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί κατά 0,9% το 2026 (από 1,2% που προβλεπόταν το φθινόπωρο) και κατά 1,2% το 2027.
Ο πληθωρισμός στην ΕΕ αναμένεται να ανέλθει σε 3,1 % το 2026 (αναθεωρημένος προς τα πάνω κατά μία ποσοστιαία μονάδα σε σχέση με τις προηγούμενες προβλέψεις) και να μειωθεί εκ νέου σε 2,4 % το 2027. Στη ζώνη του ευρώ, ο πληθωρισμός αναθεωρείται επίσης σε 3% το 2026 και 2,3 % το 2027 (έναντι 1,9 % και 2% αντίστοιχα που ήταν η πρόβλεψη το φθινόπωρο). Γενικά ο πληθωρισμός αναμένεται να υποχωρήσει το 2027, καθώς οι τιμές των ενεργειακών βασικών εμπορευμάτων προβλέπεται να μειωθούν σταδιακά, αν και εκτιμάται ότι θα παραμείνουν περίπου 20 % πάνω από τα προπολεμικά επίπεδα.
«Ως καθαρός εισαγωγέας ενέργειας, η οικονομία της ΕΕ είναι ιδιαίτερα ευάλωτη στον ενεργειακό κλυδωνισμό που προκλήθηκε από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή – τον δεύτερο τέτοιο κλυδωνισμό σε λιγότερο από πέντε έτη», τονίζει η Επιτροπή. Η απότομη αύξηση των τιμών της ενέργειας σημαίνει υψηλότερους λογαριασμούς των νοικοκυριών και αυξανόμενο επιχειρηματικό κόστος που μειώνει τα κέρδη για πολλές βιομηχανίες, ανακατευθύνοντας αποτελεσματικά το εισόδημα από την οικονομία της ΕΕ σε χώρες που εξάγουν ενέργεια.
Η έναρξη της σύγκρουσης είχε ως αποτέλεσμα την πτώση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών σε χαμηλό 40 μηνών, εν μέσω αυξανόμενων φόβων για αύξηση του πληθωρισμού και απώλεια θέσεων εργασίας. Ωστόσο, η κατανάλωση αναμένεται να παραμείνει ο κύριος μοχλός ανάπτυξης. Οι επιχειρηματικές επενδύσεις αναμένεται επίσης να περιοριστούν από τις αυστηρότερες συνθήκες χρηματοδότησης, τα χαμηλότερα κέρδη και την αυξημένη αβεβαιότητα. Η ασθενέστερη εξωτερική ζήτηση επιβαρύνει επίσης την αύξηση των εξαγωγών.
Την ίδια στιγμή, η Επιτροπή εκτιμά ότι οι επενδύσεις της ΕΕ στην ενεργειακή ανθεκτικότητα, ιδίως στον απόηχο της πλήρους κλίμακας εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, αποδίδουν καρπούς. Η ώθηση προς τη διαφοροποίηση του εφοδιασμού, την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές και τη χαμηλότερη κατανάλωση ενέργειας έχει καταστήσει την οικονομία της ΕΕ σε καλύτερη θέση για να απορροφήσει τους σημερινούς κλυδωνισμούς.
Νέα επιβάρυνση στα δημόσια οικονομικά
Το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης στην ΕΕ αναμένεται να αυξηθεί από 3,1 % του ΑΕΠ το 2025 σε 3,6 % έως το 2027, αντανακλώντας την υποτονική οικονομική δραστηριότητα, τις υψηλότερες δαπάνες για τόκους, τα μέτρα για την άμβλυνση των επιπτώσεων των υψηλότερων τιμών της ενέργειας στα ευάλωτα νοικοκυριά και επιχειρήσεις και τις αυξημένες αμυντικές δαπάνες. Οι δημόσιες επενδύσεις στην ΕΕ αναμένεται να σταθεροποιηθούν σε υψηλά επίπεδα το 2027, παρά τη λήξη των εκταμιεύσεων των κονδυλίων του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (RRF).
Ο δείκτης χρέους της ΕΕ ως προς το ΑΕΠ προβλέπεται επίσης να αυξηθεί από 82,8 % το 2025 σε 84,2 % το 2026 και σε 85,3 % το 2027. Στη ζώνη του ευρώ ο δείκτης αναμένεται να αυξηθεί από 88,7 % το 2025 σε 90,2 % και 91,2 % το 2026 και το 2027 αντίστοιχα.
ABEBAIOTHTA
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τονίζει ότι οι οικονομικές προβλέψεις παραμένουν ιδιαίτερα αβέβαιες, κυρίως λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και των επιπτώσεών της στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Το βασικό σενάριο προβλέπει σταδιακή αποκλιμάκωση των πιέσεων μέχρι το 2027, όμως αν η κρίση παραταθεί, οι τιμές της ενέργειας μπορεί να παραμείνουν υψηλές για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, ο πληθωρισμός δεν θα μειωθεί όπως αναμένεται και η οικονομική ανάπτυξη θα παραμείνει ασθενής. Τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις θα αναγκαστούν να περιορίσουν περισσότερο την κατανάλωση και τις επενδύσεις τους εξαιτίας του αυξημένου κόστους.
Η Επιτροπή προειδοποιεί επίσης ότι ενδέχεται να προκύψουν ελλείψεις σε βασικά προϊόντα και πρώτες ύλες, όπως καύσιμα, λιπάσματα και ορισμένα προϊόντα διύλισης πετρελαίου, κάτι που θα μπορούσε να προκαλέσει νέες πιέσεις στις αλυσίδες εφοδιασμού και στις τιμές των τροφίμων.
Παράλληλα, η επιβράδυνση στην αγορά εργασίας, με λιγότερες προσλήψεις και κενές θέσεις, μπορεί να οδηγήσει σε πιο αδύναμη αύξηση της απασχόλησης τα επόμενα χρόνια. Επιπλέον, η αβεβαιότητα γύρω από τις παγκόσμιες εμπορικές πολιτικές και οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις ενδέχεται να επιβαρύνουν περαιτέρω το οικονομικό κλίμα και την εμπιστοσύνη.
Ωστόσο, η Επιτροπή εκτιμά ότι οι υψηλές δημόσιες επενδύσεις, ιδιαίτερα στην άμυνα και στην ενεργειακή μετάβαση, μπορούν να λειτουργήσουν υποστηρικτικά και να περιορίσουν μέρος των πιέσεων που δέχεται ο ιδιωτικός τομέας.
