Το δημόσιο χρέος της Ελλάδας φτάνει σε ένα ιστορικό σημείο καμπής. Με το προσχέδιο του Κρατικού Προϋπολογισμού 2027, που κατατίθεται στη Βουλή τη Δευτέρα 5 Οκτωβρίου, αναμένεται να επιβεβαιωθεί ότι ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ θα υποχωρήσει στο 137% ή και χαμηλότερα στο τέλος του 2026. Αυτό σημαίνει ότι, εκτός συνταρακτικού απροόπτου, η Ελλάδα θα πέσει κάτω από την Ιταλία και θα πάψει, για πρώτη φορά εδώ και περίπου δύο δεκαετίες, να είναι η πιο χρεωμένη χώρα της ευρωζώνης.
Πόσο μεγάλη είναι αυτή η αλλαγή; Και γιατί οι αγορές πιέζουν σήμερα τα ομόλογα της Ιταλίας και της Γαλλίας, ενώ η Ελλάδα κινείται αντίθετα; Οι απαντήσεις φαίνονται καθαρά στο διαδραστικό εργαλείο του Fpress.gr που ακολουθεί, με στοιχεία για το χρέος, το ΑΕΠ και τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ της Ελλάδας, της Ισπανίας, της Γαλλίας και της Ιταλίας από το 1970 έως σήμερα.
Τι θα δείξει ο προϋπολογισμός 2027 για το δημόσιο χρέος
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν γίνει γνωστά πριν από την κατάθεση του προσχεδίου, το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης εκτιμάται ότι θα κλείσει το 2026 κάτω από το 137% του ΑΕΠ, από περίπου 146% το 2025. Πρόκειται για μείωση σχεδόν 10 ποσοστιαίων μονάδων μέσα σε έναν χρόνο. Για το 2027 ο στόχος είναι το χρέος να πέσει κάτω από το 130% του ΑΕΠ.
Η Ιταλία, αντίθετα, κινείται ανοδικά: από 137,1% το 2025 προβλέπεται να φτάσει περίπου το 138,5% το 2026, σύμφωνα με τις προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι δύο καμπύλες λοιπόν διασταυρώνονται φέτος. Η ελληνική κατεβαίνει γρήγορα, ενώ η ιταλική συνεχίζει να ανεβαίνει.
Στην ταχύτερη αποκλιμάκωση συμβάλλουν και οι πρόωρες αποπληρωμές δανείων. Μέσα στο 2026 η Ελλάδα θα έχει εξοφλήσει πριν από τη λήξη τους δάνεια ύψους περίπου 13 δισ. ευρώ, μεταξύ των οποίων τα δάνεια του πρώτου μνημονίου (GLF) και του EFSF με τις πρόωρες αυτές αποπληρωμές να έχουν ήδη πραγματοποιηθεί. Οι αποπληρωμές χρηματοδοτούνται από τα πρωτογενή πλεονάσματα και το ταμειακό απόθεμα.
Δείτε το διαδραστικό εργαλείο: Δημόσιο χρέος Ελλάδας, Ιταλίας, Γαλλίας και Ισπανίας
Επιλέξτε χώρα, αλλάξτε το μέγεθος (χρέος σε δισ. ευρώ, ΑΕΠ ή χρέος ως % του ΑΕΠ) και ενεργοποιήστε τη «Σύγκριση με Ελλάδα». Στον πίνακα μπορείτε να δείτε τα στοιχεία κάθε χώρας για όποια χρονιά θέλετε.
Δεκαετίες για να φτάσουμε εδώ: από το 23% στο 209% του ΑΕΠ
Τα στοιχεία του εργαλείου δείχνουν ότι η σημερινή εικόνα δεν φτιάχτηκε σε μία χρονιά. Το 1980 το ελληνικό δημόσιο χρέος ήταν μόλις 23% του ΑΕΠ, χαμηλότερο από της Ιταλίας (54%) και περίπου στο ίδιο επίπεδο με της Γαλλίας (22%). Μέσα στη δεκαετία του 1980 εκτοξεύτηκε, και το 1993 ξεπέρασε για πρώτη φορά το 100% του ΑΕΠ.
Ακολούθησαν περίπου δεκαπέντε χρόνια στο 100%–110%, και μετά ήρθε η κρίση. Το 2009 ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ έφτασε το 128,5% και το 2011 το 175%. Το «κούρεμα» του PSI το 2012 τον μείωσε προσωρινά στο 164%. Η ύφεση όμως, που συρρίκνωσε το ΑΕΠ από 239 δισ. ευρώ το 2008 σε 174 δισ. ευρώ το 2016, τον ξανανέβασε κοντά στο 190% το 2018.
Το απόλυτο ρεκόρ σημειώθηκε τη χρονιά της πανδημίας. Το 2020 το ΑΕΠ έπεσε στα 167,5 δισ. ευρώ και ταυτόχρονα το Δημόσιο δανείστηκε για τα μέτρα στήριξης. Έτσι ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ εκτοξεύτηκε στο 209,4%, το υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί για χώρα της ευρωζώνης.
Το χρέος δεν μειώθηκε σε ευρώ: μεγάλωσε η οικονομία
Αν επιλέξετε στο εργαλείο το μέγεθος «Χρέος (δισ. €)», θα δείτε ότι το ονομαστικό χρέος δεν έχει μειωθεί σημαντικά: ήταν περίπου 351 δισ. ευρώ το 2020 και περίπου 363 δισ. ευρώ το 2025. Αυτό που άλλαξε δραστικά είναι το μέγεθος της οικονομίας. Το ονομαστικό ΑΕΠ αυξήθηκε από 167,5 σε περίπου 248 δισ. ευρώ, με τη βοήθεια της ανάπτυξης, του πληθωρισμού και των πρωτογενών πλεονασμάτων. Γι’ αυτό ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ έπεσε περίπου 63 μονάδες μέσα σε πέντε χρόνια.
Γιατί οι αγορές «χτυπούν» τα ομόλογα Ιταλίας και Γαλλίας
Τα διαγράμματα εξηγούν και ένα από τα μεγάλα θέματα των αγορών αυτές τις ημέρες: την πίεση στα ιταλικά και γαλλικά ομόλογα. Αρκεί να επιλέξετε Ιταλία ή Γαλλία και να ενεργοποιήσετε τη σύγκριση με την Ελλάδα.
Ιταλία: πάνω από 3 τρισ. ευρώ χρέος, σε ανοδική πορεία
Η Ιταλία έχει χρέος πάνω από 3,09 τρισ. ευρώ, περίπου οκταπλάσιο του ελληνικού σε απόλυτα ποσά. Ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ (137% το 2025) προβλέπεται να ανέβει στο 138,5% το 2026 και στο 139% το 2027. Με ανάπτυξη κάτω από 1% τα τελευταία χρόνια, η οικονομία δεν μεγαλώνει αρκετά γρήγορα ώστε να «απορροφά» το χρέος. Δεν είναι τυχαίο ότι μεγάλοι επενδυτικοί οίκοι, όπως η UBS, ποντάρουν σε διεύρυνση του spread των ιταλικών ομολόγων έναντι των γερμανικών.
Γαλλία: από το 22% στο 118% του ΑΕΠ
Η πορεία της Γαλλίας είναι ίσως η πιο εντυπωσιακή στο εργαλείο. Το χρέος της ήταν περίπου 22% του ΑΕΠ στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και 65% το 2007. Ξεπέρασε το 110% μετά την πανδημία και προβλέπεται να φτάσει το 118% το 2026 και το 120% το 2027. Σε απόλυτα ποσά ξεπερνά τα 3,4 τρισ. ευρώ, το μεγαλύτερο χρέος της ευρωζώνης. Με έλλειμμα που εκτιμάται γύρω στο 5,4% του ΑΕΠ για το 2026 και πολιτική αβεβαιότητα ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027, οι αγορές ζητούν όλο και μεγαλύτερο ασφάλιστρο. Το spread των γαλλικών 10ετών ομολόγων έναντι των γερμανικών ξεπέρασε τις 120 μονάδες βάσης, για πρώτη φορά από το 2012, και η Γαλλία δανείζεται πλέον ακριβότερα ακόμη και από την Ιταλία.
Η διαφορά με την Ελλάδα είναι ουσιαστική. Η Ελλάδα έχει πρωτογενή πλεονάσματα και μειώνει γρήγορα τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ. Επιπλέον, το μεγαλύτερο μέρος του χρέους της είναι δάνεια από τους Ευρωπαίους εταίρους με χαμηλά, σταθερά επιτόκια και πολύ μεγάλες διάρκειες. Ιταλία και Γαλλία έχουν ελλείμματα και ανοδική τροχιά χρέους, και χρειάζεται να αναχρηματοδοτούν τεράστια ποσά στις αγορές κάθε χρόνο.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα και τι μένει να γίνει
Η «έξοδος» από τη θέση της πιο χρεωμένης χώρας της ευρωζώνης έχει κυρίως συμβολική αξία, αλλά στέλνει και ισχυρό μήνυμα στους επενδυτές και τους οίκους αξιολόγησης. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του Υπουργείου Οικονομικών, ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ θα συνεχίσει να υποχωρεί προς το 113% το 2030. Αυτό σημαίνει ότι μέσα στα επόμενα χρόνια η Ελλάδα μπορεί να βρεθεί κάτω και από τη Γαλλία.
Το χρέος όμως παραμένει πολύ υψηλό, περίπου 363 δισ. ευρώ, και η μείωσή του προϋποθέτει τη διατήρηση υψηλών ρυθμών ανάπτυξης και πρωτογενών πλεονασμάτων για πολλά χρόνια. Μια νέα ύφεση ή μια απότομη άνοδος των επιτοκίων θα μπορούσε να επιβραδύνει σημαντικά την πορεία.
Συχνές ερωτήσεις για το δημόσιο χρέος
Ποια χώρα έχει το μεγαλύτερο δημόσιο χρέος στην ευρωζώνη;
Ως ποσοστό του ΑΕΠ, από το τέλος του 2026 πρώτη αναμένεται να είναι η Ιταλία (περίπου 138,5%), με δεύτερη την Ελλάδα (περίπου 137%). Σε απόλυτα ποσά, το μεγαλύτερο χρέος έχει η Γαλλία, με πάνω από 3,4 τρισ. ευρώ.
Πόσο είναι το ελληνικό δημόσιο χρέος;
Το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης ήταν περίπου 363 δισ. ευρώ το 2025, δηλαδή περίπου 146% του ΑΕΠ. Για το 2026 εκτιμάται κοντά στο 136% του ΑΕΠ.
Πότε είχε η Ελλάδα το υψηλότερο χρέος;
Το 2020, τη χρονιά της πανδημίας, όταν ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ έφτασε το 209,4%.
Δείτε περισσότερα χρήσιμα εργαλεία στη σελίδα Εργαλεία υπολογισμού του Fpress.gr.
