Σε μια νέα εποχή ψηφιακής φορολογικής παρακολούθησης εισέρχεται η Ελλάδα, καθώς η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων προχωρά στην πλήρη αναδιάρθρωση του ελεγκτικού της μηχανισμού, με βασικό εργαλείο πλέον τον Αριθμό Φορολογικού Μητρώου και τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου «ψηφιακού οικονομικού προφίλ» για κάθε φορολογούμενο.
Σύμφωνα με το επιχειρησιακό σχέδιο της ΑΑΔΕ που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης, η φορολογική διοίκηση περνά σε ένα μοντέλο συνεχούς ανάλυσης δεδομένων, αξιοποιώντας αλγόριθμους, τεχνητή νοημοσύνη και big data, προκειμένου να εντοπίζει αποκλίσεις ανάμεσα στα δηλωθέντα εισοδήματα και την πραγματική οικονομική δραστηριότητα φυσικών προσώπων και επιχειρήσεων.
Στην πράξη, κάθε ΑΦΜ θα λειτουργεί ως ένας πλήρης ψηφιακός φάκελος, στον οποίο θα συγκεντρώνονται στοιχεία από φορολογικές δηλώσεις, τραπεζικές κινήσεις, ηλεκτρονικές πληρωμές, μισθώσεις ακινήτων, μεταβιβάσεις περιουσιακών στοιχείων και πληροφορίες από εγχώριες και διεθνείς βάσεις δεδομένων. Στόχος της ΑΑΔΕ είναι να αποκτήσει μια συνολική εικόνα της οικονομικής δραστηριότητας κάθε φορολογούμενου και να εντοπίζει περιπτώσεις αδήλωτων εισοδημάτων ή ύποπτων συναλλαγών.
Για το 2026 ο σχεδιασμός προβλέπει περισσότερους από 194.000 ελέγχους και διασταυρώσεις, με ιδιαίτερη έμφαση σε παράνομες επιδοτήσεις, αδήλωτα περιουσιακά στοιχεία στο εξωτερικό, τραπεζικές καταθέσεις και ύποπτες μεταφορές κεφαλαίων. Οι φορολογικές αρχές θα αξιοποιούν δεδομένα που προέρχονται από διεθνείς συμφωνίες ανταλλαγής πληροφοριών με δεκάδες χώρες, επιχειρώντας να εντοπίσουν φορολογούμενους που αποκρύπτουν εισοδήματα ή περιουσία εκτός Ελλάδας.
Το σύστημα PARE και η αξιολόγηση της φορολογικής συμπεριφοράς
Κεντρικό ρόλο στη νέα στρατηγική αποκτά και το σύστημα PARE (Payment Capacity – Attitude – Recency – Event), μέσω του οποίου θα καταρτίζεται αναλυτικό οικονομικό και συμπεριφορικό προφίλ για κάθε φορολογούμενο.
Το σύστημα θα αξιολογεί την εισοδηματική και περιουσιακή κατάσταση, τη συνέπεια στην αποπληρωμή οφειλών, τη χρονική εξέλιξη των χρεών, αλλά και ειδικά οικονομικά γεγονότα που επηρεάζουν τη δυνατότητα πληρωμών προς το Δημόσιο. Με βάση αυτά τα δεδομένα, η ΑΑΔΕ θα μπορεί να ιεραρχεί τους φορολογούμενους ανάλογα με τον βαθμό κινδύνου και να προχωρά σε στοχευμένες παρεμβάσεις.
Ο συνολικός στόχος είσπραξης εσόδων για φέτος ανέρχεται στα 75,45 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 29,2 δισ. ευρώ αναμένεται να προέλθουν από τον ΦΠΑ. Παράλληλα, η ΑΑΔΕ στοχεύει στη βεβαίωση επιπλέον 1,5 δισ. ευρώ μέσω φορολογικών ελέγχων και διασταυρώσεων, ενώ προγραμματίζεται η αποστολή περίπου 12.000 σημειωμάτων με φόρους και πρόστιμα που θα προκύψουν από τους ελέγχους.
Στο στόχαστρο ηλεκτρονικό εμπόριο, βραχυχρόνιες μισθώσεις και POS
Μέσω του Συστήματος Προηγμένης Επιχειρησιακής Νοημοσύνης και Ανάλυσης Δεδομένων, η ΑΑΔΕ θα «τρέχει» ειδικά σενάρια ανάλυσης κινδύνου, εντοπίζοντας επιχειρήσεις υψηλής φορολογικής επικινδυνότητας, ύποπτες συναλλαγές στο ηλεκτρονικό εμπόριο και πιθανές απάτες στο ενδοκοινοτικό εμπόριο.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στους κλάδους όπου καταγράφεται μεγάλο φορολογικό κενό και σημαντικές αποκλίσεις ανάμεσα σε δηλωθέντα εισοδήματα και πραγματικές δαπάνες.
Ταυτόχρονα, προχωρά η δημιουργία του Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ), μιας νέας ψηφιακής πλατφόρμας που θα συγκεντρώνει σε ενιαία βάση όλα τα στοιχεία που σχετίζονται με ιδιοκτησίες, μισθώσεις και χρήση ακινήτων.
Η πλατφόρμα myData ενισχύεται περαιτέρω, ενώ η ηλεκτρονική τιμολόγηση επεκτείνεται σταδιακά σε όλη την αγορά. Παράλληλα, το Ψηφιακό Δελτίο Αποστολής θα επιτρέπει στην ΑΑΔΕ να παρακολουθεί τη διακίνηση αγαθών σε πραγματικό χρόνο, ενώ το Ψηφιακό Πελατολόγιο επεκτείνεται και σε νέους κλάδους πέραν της αγοράς οχημάτων.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στη διασύνδεση POS και ταμειακών μηχανών, με νέο λογισμικό που θα παρακολουθεί ζωντανά τις συναλλαγές και θα εντοπίζει επιχειρήσεις που εμφανίζουν ύποπτη δραστηριότητα ή παραμένουν εκτός φορολογικής συμμόρφωσης.
Έλεγχοι για ακίνητα, καταθέσεις και φορολογούμενους με μηδενικό ΦΠΑ
Στο μικροσκόπιο των ελεγκτικών μηχανισμών θα βρεθούν επίσης οι βραχυχρόνιες μισθώσεις, οι αδήλωτες αγοραπωλησίες ακινήτων, οι μη δηλωθείσες μεταβιβάσεις και οι τραπεζικές καταθέσεις τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό.
Η ΑΑΔΕ σχεδιάζει ειδικές διασταυρώσεις για φορολογούμενους που εμφανίζουν μηδενικές δηλώσεις ΦΠΑ παρά το γεγονός ότι έχουν ενεργή δραστηριότητα, καθώς και για όσους δεν δηλώνουν περιουσιακά στοιχεία στο εξωτερικό.
Παράλληλα, θα πραγματοποιηθούν έλεγχοι ακόμη και σε συμβολαιογράφους, ειδικά για περιπτώσεις χρήσης ΑΦΜ αποβιωμένων φορολογουμένων κατά την προσυμπλήρωση στοιχείων Ε9.
55.000 τηλεφωνικές οχλήσεις και χιλιάδες επιτόπιοι έλεγχοι
Το επιχειρησιακό σχέδιο περιλαμβάνει ακόμη τουλάχιστον 55.000 τηλεφωνικές επικοινωνίες με φορολογούμενους, με στόχο την ενημέρωση και την ενίσχυση της συμμόρφωσης ως προς τις φορολογικές υποχρεώσεις τους.
Παράλληλα, προγραμματίζονται τουλάχιστον 3.400 εμφανείς μερικοί επιτόπιοι έλεγχοι σε όλη τη χώρα, ενώ θα υπάρξουν στοχευμένες παρεμβάσεις σε επιχειρήσεις συγκεκριμένων κλάδων για ζητήματα έναρξης ή μεταβολής δραστηριότητας.
Στο πλαίσιο της στρατηγικής συμμόρφωσης, η ΑΑΔΕ θα δώσει έμφαση και σε φορολογούμενους με «φρέσκες» ληξιπρόθεσμες οφειλές, αλλά και σε μικροοφειλέτες προηγούμενων ετών, μέσω υπενθυμίσεων και ειδοποιήσεων.
Παράλληλα, εντατικοποιούνται οι διασταυρώσεις για προσυμπληρωμένους κωδικούς αποδοχών και συντάξεων, δηλώσεις αναδρομικών αποδοχών και πληροφορίες που αποστέλλονται από αλλοδαπές φορολογικές αρχές, διαμορφώνοντας ένα ολοένα και πιο αυστηρό και ψηφιακά οργανωμένο πλαίσιο φορολογικού ελέγχου.
Το Επιχειρησιακό Σχέδιο της ΑΑΔΕ για το 226 προβλέπει:
- 26.000 φορολογικούς ελέγχους από τις φορολογικές και ελεγκτικές υπηρεσίες
- 2.500 ελέγχους φορολογίας κεφαλαίου
- 25.400 μερικούς επιτόπιους ελέγχους πρόληψης
- 39.300 ελέγχους και έρευνες από τις ΔΕΟΣ
- 75.000 ελέγχους δίωξης από τα Τελωνεία
- 14.800 εκ των υστέρων τελωνειακούς ελέγχους
- 11.000 ελέγχους μέσω αυτοκινούμενων συστημάτων X-Rays
- 11.060 ελέγχους δίωξης με χρήση σκύλων ανιχνευτών, drones κ.ά.
- 3.468 μερικούς ελέγχους με αξιοποίηση POS, myDATA και στοιχείων ενδοκοινοτικών συναλλαγών
- 690 ελέγχους επί αμφισβήτησης ελάχιστου ετήσιου εισοδήματος
- 6.350 στοχευμένους ελέγχους βάσει κριτηρίων κινδύνου
- 1.500 ελέγχους κατόπιν πληροφοριακών δελτίων.
Ο στόχος για τα ληξιπρόθεσμα χρέη
Στο μέτωπο των ληξιπρόθεσμων οφειλών ο σχεδιασμός της ΑΑΔΕ προβλέπει:
- Είσπραξη τουλάχιστον 45% των ληξιπρόθεσμων οφειλών των φορολογούμενων που εμφανίζουν για πρώτη φορά ληξιπρόθεσμες οφειλές.
- Είσπραξη ποσού τουλάχιστον 3,2 δισ. ευρώ έναντι παλαιών ληξιπρόθεσμων οφειλών των φορολογουμένων.
- Είσπραξη τουλάχιστον 850 εκατ. ευρώ από μεγάλους οφειλέτες.
- Εισπράξεις 28 εκατ. ευρώ από ληξιπρόθεσμες οφειλές προς την Τελωνειακή Διοίκηση.
- Εισπραξιμότητα 35% επί των νέων ληξιπρόθεσμων οφειλών των φορολογουμένων.
