Η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή επαναφέρει στο προσκήνιο τον κίνδυνο ενός νέου ενεργειακού σοκ, με τις διεθνείς αγορές να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις. Στην Αθήνα, το οικονομικό επιτελείο αξιολογεί καθημερινά τα δεδομένα, καθώς η διάρκεια της κρίσης θα καθορίσει το εάν και σε ποιο βαθμό θα επηρεαστούν ο πληθωρισμός, οι τιμές της ενέργειας και η πορεία της ελληνικής οικονομίας.
Στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους έχει στηθεί ένα άτυπο «στρατηγείο» παρακολούθησης των εξελίξεων, όπου οι αρμόδιοι αναλύουν σε πραγματικό χρόνο τις πιθανές επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία και στα βασικά μακροοικονομικά μεγέθη.
Σε πρώτη φάση, τα στελέχη της κυβέρνησης δηλώνουν ότι αντιμετωπίζουν την κατάσταση με ψυχραιμία. Παράλληλα, όμως, τονίζουν ότι υπάρχει ετοιμότητα για παρεμβάσεις στήριξης σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, εφόσον η κρίση επηρεάσει την οικονομική δραστηριότητα.
Στο επίκεντρο οι τιμές ενέργειας
Το βασικό μέτωπο ανησυχίας αφορά την ενέργεια. Σύμφωνα με πληροφορίες, το θέμα του αυξημένου ενεργειακού κόστους αναμένεται να κυριαρχήσει στη συνεδρίαση του Eurogroup τη Δευτέρα.
Το ζήτημα, το οποίο ήδη βρίσκεται στην ατζέντα της διευρυμένης σύνθεσης με τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, αναμένεται να αναβαθμιστεί σημαντικά. Παράλληλα, εκτιμάται ότι θα αποτελέσει κεντρικό θέμα και στο Euro Summit της 19ης Μαρτίου.
Δεν αποκλείεται μάλιστα να εξεταστούν ή ακόμη και να αποφασιστούν έκτακτα ευρωπαϊκά μέτρα για την αντιμετώπιση των μεγάλων αυξήσεων στα καύσιμα και στο ηλεκτρικό ρεύμα.
Κρίσιμο ρόλο παίζουν τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το 20% έως 30% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου. Οποιαδήποτε διαταραχή στη ναυσιπλοΐα ή στην τροφοδοσία της αγοράς μπορεί να προκαλέσει έντονες αναταράξεις στις διεθνείς τιμές ενέργειας.
Οι πιθανές επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία
Για την Ελλάδα, ένα ισχυρό ενεργειακό «σοκ» θα μπορούσε να πυροδοτήσει νέο κύμα πληθωρισμού, να περιορίσει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και να αυξήσει σημαντικά το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων.
Ιδιαίτερα ευάλωτοι θεωρούνται κλάδοι όπως:
η βιομηχανία
η αγροτική παραγωγή
οι μεταφορές
Η άνοδος της ενέργειας επηρεάζει οριζόντια την οικονομία, καθώς μετακυλίεται στις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.
Το δυσμενές σενάριο του προϋπολογισμού
Σύμφωνα με τις προβλέψεις του προϋπολογισμού, στο δυσμενές σενάριο όπου η τιμή του πετρελαίου ξεπεράσει και παραμείνει για μεγάλο διάστημα πάνω από τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, οι επιπτώσεις στην οικονομία θα είναι αισθητές.
Ειδικότερα:
Η ιδιωτική κατανάλωση θα μειωθεί κατά 0,7% σε σχέση με το βασικό σενάριο, το οποίο προβλέπει αύξηση 1% το 2026.
Οι επενδύσεις θα υποχωρήσουν κατά περίπου 0,9%.
Οι εισαγωγές σε πραγματικούς όρους θα μειωθούν λόγω χαμηλότερης ζήτησης, αλλά σε ονομαστικούς όρους θα αυξηθούν κατά 7,4%.
Το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών θα επιδεινωθεί κατά περίπου 0,2 ποσοστιαίες μονάδες.
Ο πληθωρισμός θα εκτιναχθεί στο 4,7%, έναντι 2,2% στο βασικό σενάριο.
Παράλληλα, η ανάπτυξη της οικονομίας θα επιβραδυνθεί στο 1,9%, αντί για 2,4% που προβλέπει το βασικό σενάριο.
Ωστόσο, το ονομαστικό ΑΕΠ θα μπορούσε να αυξηθεί λόγω του πληθωρισμού, γεγονός που ενδέχεται να βελτιώσει το δημοσιονομικό ισοζύγιο και να μειώσει τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ κατά περίπου 1,4 ποσοστιαίες μονάδες.
Σημειώνεται πάντως ότι για να υλοποιηθεί το δυσμενές αυτό σενάριο, η τιμή του πετρελαίου θα πρέπει να παραμείνει στα επίπεδα των 100 δολαρίων για περίπου έναν χρόνο.
Πιθανές επιπτώσεις σε τουρισμό, ναυτιλία και αγροτική παραγωγή
Η παρατεταμένη ένταση στη Μέση Ανατολή μπορεί να προκαλέσει και δευτερογενείς επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία.
Στον τουρισμό, αν και η Ελλάδα θεωρείται ασφαλής προορισμός, οι διεθνείς ταξιδιωτικές ροές συχνά επιβραδύνονται σε περιόδους γεωπολιτικής αστάθειας.
Την ίδια στιγμή:
αυξάνονται τα ασφάλιστρα κινδύνου στη ναυτιλία
καταγράφονται ανατιμήσεις στα λιπάσματα
αυξάνεται το κόστος για την αγροτική παραγωγή
Οι πιέσεις αυτές ενδέχεται να μετακυλιστούν στις τελικές τιμές των τροφίμων.
Έτοιμα τα μέτρα στήριξης
Όπως δήλωσε και ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, από το βήμα της Βουλής, τα συναρμόδια υπουργεία είναι έτοιμα να ενεργοποιήσουν προληπτικά μέτρα αλλά και παρεμβάσεις στήριξης.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
εντατικοί έλεγχοι στην αγορά καυσίμων
εποπτεία των ενεργειακών αποθεμάτων
έλεγχοι σε βασικά αγαθά για αποφυγή φαινομένων αισχροκέρδειας
Παράλληλα, εφόσον η τιμή του πετρελαίου παραμείνει στα επίπεδα των 100 δολαρίων ανά βαρέλι για έναν μήνα, εξετάζεται η ενεργοποίηση μέτρων στήριξης μέσω επιδοματικών παρεμβάσεων τύπου pass.
Τι θα γίνει με τις φοροελαφρύνσεις
Παρά τη διεθνή αβεβαιότητα, κυβερνητικές πηγές τονίζουν ότι το βασικό πακέτο φοροελαφρύνσεων που σχεδιάζεται για το 2027, ύψους 800 έως 900 εκατ. ευρώ, δεν τίθεται προς το παρόν σε αμφισβήτηση.
Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι εάν θα μπορέσει να δημιουργηθεί και ένα επιπλέον δημοσιονομικό «μαξιλάρι» από την ενίσχυση των εσόδων μέσω της αντιμετώπισης της φοροδιαφυγής.
Σε διαφορετική περίπτωση, εάν η γεωπολιτική κρίση επηρεάσει σημαντικά τα δημόσια έσοδα, ενδέχεται να χρειαστούν συντονισμένες παρεμβάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Όπως επισημαίνουν χαρακτηριστικά στελέχη του οικονομικού επιτελείου, «προς το παρόν η οικονομία δείχνει αντοχές». Αν όμως η κρίση παραταθεί, «οι λύσεις θα πρέπει να αναζητηθούν και σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης».
===============================================
Αποποίηση Ευθύνης: Το περιεχόμενο και οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στο παρόν άρθρο προσφέρονται προς τους επισκέπτες/τριες/χρήστες/τριες του fpress.gr αποκλειστικά και μόνο για ενημερωτικούς σκοπούς, δεν δύνανται σε καμιά περίπτωση να εκληφθούν ως προτροπή, προσφορά, άποψη, ή σύσταση του fpress.gr για αγορά ή πώληση οποιουδήποτε χρεογράφου και δεν συνθέτουν νομική, φορολογική, λογιστική, ή επενδυτική συμβουλή ή υπηρεσία σχετικά με την αποδοτικότητα ή καταλληλότητα οποιουδήποτε χρεογράφου ή επένδυσης. Κατά συνέπεια, δεν υφίσταται ουδεμία ευθύνη για τυχόν επενδυτικές και λοιπές αποφάσεις που θα ληφθούν με βάση τις πληροφορίες αυτές.
