Πειραιώς – Optima: Ενα φανταστικό σενάριο που θα άλλαζε τον τραπεζικό χάρτη

Ένα deal μεταξύ της Τράπεζα Πειραιώς και της Optima Bank αυτή τη στιγμή ανήκει στη σφαίρα της φαντασίας. Ωστόσο εμείς θα επιχειρήσουμε να προσεγγίσουμε τι θα μπορούσε να σημαίνει μία τέτοια εξέλιξη τόσο για τις δύο τράπεζες όσο και για τον ανταγωνισμό. Ποιος ξέρει σε κάποια χρόνια μπορεί και να συμβεί.

Για να κατανοήσει κανείς το βάθος ενός τέτοιου σεναρίου, αρκεί να δει τα μεγέθη και, κυρίως, τη δομή των εσόδων. Η Πειραιώς, με ενεργητικό που υπερβαίνει τα 80 δισ. ευρώ, καθαρά κέρδη 1,07 δισ. ευρώ και απόδοση ιδίων κεφαλαίων 16%, αποτελεί έναν πλήρως εδραιωμένο συστημικό όμιλο, Πρόκειται για ένα μοντέλο που στηρίζεται στον όγκο, στη διαχείριση δανείων και καταθέσεων και στην αξιοποίηση του επιτοκιακού περιβάλλοντος.Ομως πίσω από την κερδοφορία, η δομή των εσόδων παραμένει χαρακτηριστικά “παραδοσιακή”. Τα καθαρά έσοδα από τόκους διαμορφώθηκαν στα €1,9 δισ., αποτελώντας τον βασικό πυλώνα εσόδων, ενώ οι προμήθειες ανήλθαν στα €696 εκατ., παρά την ισχυρή άνοδο κατά 26%.

Με απλά λόγια, η Πειραιώς εξακολουθεί να είναι μια τράπεζα που κερδίζει κυρίως από τα επιτόκια.

Στον αντίποδα, η Optima, με ενεργητικό της τάξης των 7,5 δισ. ευρώ, καθαρά κέρδη που κινούνται στην περιοχή των 160 έως 170 εκατ. ευρώ και απόδοση ιδίων κεφαλαίων άνω του 20%, εμφανίζει ένα διαφορετικό προφίλ. Η κερδοφορία της δεν προκύπτει μόνο από το επιτοκιακό περιθώριο, αλλά από μια πιο ισορροπημένη συμμετοχή προμηθειών και δραστηριοτήτων κεφαλαιαγοράς. Το στοιχείο αυτό ενισχύεται περαιτέρω από την κίνηση προς τη Euroxx Χρηματιστηριακή, η οποία αποτελούσε και διακαή πόθο του Χ. Μεγάλου, προσθέτει πρόσβαση σε θεσμικούς επενδυτές, placements και συναλλαγές που δημιουργούν έσοδα ανεξάρτητα από το κόστος χρήματος.

Αν τα δύο αυτά σχήματα συναντηθούν, δεν θα πρόκειται για μια απλή αύξηση μεγέθους. Θα πρόκειται για σύγκλιση δύο διαφορετικών τρόπων παραγωγής κερδών. Σε επίπεδο αριθμών, ένα ενιαίο σχήμα θα μπορούσε να εμφανίσει κέρδη άνω των 1,25 δισ. ευρώ, με προοπτική να κινηθούν προς τα 1,3 έως 1,4 δισ. ευρώ μέσω συνεργειών σε βάθος χρόνου. Το κρίσιμο στοιχείο, ωστόσο, δεν είναι το ύψος των κερδών, αλλά η σύνθεσή τους. Η αύξηση των μη επιτοκιακών εσόδων θα άλλαζε τον χαρακτήρα του ομίλου, καθιστώντας τον λιγότερο εξαρτημένο από τα επιτόκια και πιο ανθεκτικό σε έναν κύκλο νομισματικής χαλάρωσης.

Σε αυτό το πλαίσιο, η σημασία ενός τέτοιου deal δεν περιορίζεται στις δύο πλευρές. Αγγίζει τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο παράγεται τραπεζική κερδοφορία στην Ελλάδα. Μέχρι σήμερα, το σύστημα παραμένει σε μεγάλο βαθμό προσανατολισμένο στο επιτοκιακό εισόδημα. Η ενσωμάτωση ενός ισχυρότερου πυλώνα δραστηριοτήτων κεφαλαιαγοράς θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης για τη μετάβαση σε ένα πιο σύνθετο μοντέλο, όπου οι προμήθειες, οι επενδυτικές υπηρεσίες και η διαμεσολάβηση κεφαλαίων αποκτούν μεγαλύτερη βαρύτητα.

Το πεδίο του ανταγωνισμού, σε μια τέτοια περίπτωση, θα μετατοπιζόταν. Από μια αγορά που παραδοσιακά μετρά ποιος δίνει περισσότερα δάνεια και ποιος συγκεντρώνει περισσότερες καταθέσεις, σε μια αγορά όπου το βάρος θα πέφτει στο ποιος φέρνει deals, ποιος έχει πρόσβαση σε κεφάλαια και ποιος ελέγχει τη σχέση με τους επενδυτές. Πρόκειται για μια ποιοτική μεταβολή που επηρεάζει όχι μόνο τα έσοδα, αλλά και τον τρόπο αποτίμησης των τραπεζών.

Το τίμημα ενός τέτοιου deal δεν θα ήταν αμελητέο. Με βάση τις τρέχουσες αποτιμήσεις, μια συναλλαγή για την Optima θα μπορούσε να κινηθεί στην περιοχή των 2,3 έως 2,8 δισ. ευρώ, επίπεδο που αντιστοιχεί περίπου στο ένα τέταρτο της κεφαλαιοποίησης της Πειραιώς. Πρόκειται, συνεπώς, για μια καθαρά στρατηγική επιλογή, που δεν αποσκοπεί σε άμεση ενίσχυση μεγεθών, αλλά σε αλλαγή κατεύθυνσης.

  Σε ένα τέτοιο σενάριο, η αγορά θα μπορούσε να επαναξιολογήσει την Πειραιώς με υψηλότερα multiples, οδηγώντας τη θεωρητική κεφαλαιοποίηση σε επίπεδα άνω των €11–12 δισ., έναντι περίπου €8,5–9 δισ. σήμερα.

Τα…είπα-ξείπα της Λαγκάρντ και τα extraδάκια της Γαλλίδας

Και επειδή γράψαμε για το φανταστικό σενάριο που αφορά στις τράπεζες, πάμε και στα πραγματικά.  “Είμαστε έτοιμοι, εάν κριθεί σκόπιμο, να κάνουμε αλλάγες στην νομισματική πολιτική μας…” το νέο μήνυμα της Κριστίν Λαγκάρντ καθώς υπέρβαρο ενεργειακό κόστος και πληθωριστικές πιέσεις, δημιουργούν ακόμη πιο ασφυκτικό περιβάλλον για την ευρωπαϊκή  οικονομία.

Σε διακριτά διαφορετική γραμμή από τις τελευταίες δηλώσεις της – μετά την προ ημερών συνεδρίαση της ΕΚΤ- η πρόεδρος φαίνεται πως προλειαίνει το έδαφος για αύξηση επιτοκίων σε κάποια από τα επόμενα Governing Councils που ακολουθούν στο πρώτο εξάμηνο.

Στις 7-8 Απριλίου και 29-30 Απριλίου οι επόμενες, με κύρια για θέματα monetary policy τέλος του επόμενου μήνα, στην Φρανκφούρτη. Θα έχει προηγηθεί, συνεδρίαση- υπό την Banque de France, αρχές Απριλίου οπότε θα επανεκτιμηθεί η κατάσταση μετά από πέντε εβδομάδες πολέμου στον Περσικό.

Η Κριστίν Λαγκάρντ αναφέρεται σε τρία σενάρια δράσης, ανάλογα με το ύψος του πληθωρισμού, μόνο που στην τελευταία συνεδρίαση του, το διοικητικό συμβούλιο έβαλε στο τραπέζι και το ακραίο (sharply) προφανώς απευκταίο ενδεχόμενο για 6,3% το 2027, με ότι αυτό θα μπορούσε να σημαίνει για τα περιθώρια διαχείρισης από την ΕΚΤ.

Δεν είναι τυχαίο πως, ο Γιόακιμ Νάγκελ πιθανολόγησε το σενάριο αύξησης των επιτοκίων (κατά 25 μ.β δλδ στο 2,25%) ακόμη και στην συνεδρίαση του Απριλίου. Και μόνο η παρέμβαση του επικεφαλής της Bundesbank ούτε τυχαία είναι- ούτε σε άσχετο χρόνο γίνεται.Αλλωστε, κοινός τόπος πως η Γαλλίδα είναι υπό διπλή πίεση, αφ’ ενός μετά την αμφίσημη αναφορά για πιθανή πρόωρη αποχώρηση της από την  ΕΚΤ (θυμίζω πως ανάλογα είχε ενεργήσει και με το ΔΝΤ, παρά τις-τότε- διαψεύσεις της), αφ΄ετέρου μετά τις αποκαλύψεις για extraδάκια δεκάδων χιλιάδων ευρώ (140.000) που λαμβάνει από την Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών), κόντρα σε διάταξη της ΕΚΤ που απαγορεύει τα μέλη της να αμείβονται και από άλλους φορείς.