Σημαντικές αλλαγές στο καθεστώς επιβολής προστίμων για εκπρόθεσμες δηλώσεις ΦΠΑ εισάγει το πολυνομοσχέδιο του Υπουργείο Οικονομικών που κατατέθηκε στη Βουλή, προβλέποντας «κούρεμα» που φτάνει ακόμη και το 80% σε περιπτώσεις όπου δεν προκύπτει φορολογική οφειλή.
Οι νέες ρυθμίσεις στοχεύουν στην άρση στρεβλώσεων που επιβάρυναν δυσανάλογα φορολογούμενους για τυπικές παραβάσεις, ειδικά όταν δεν υπήρχε δημοσιονομική ζημία για το Δημόσιο.
Αναδρομική ισχύς από τον Απρίλιο 2024
Κομβικό στοιχείο της ρύθμισης αποτελεί η αναδρομική εφαρμογή της από τις 19 Απριλίου 2024. Αυτό σημαίνει ότι:
- Πράξεις επιβολής προστίμων που αφορούν παραβάσεις από τη συγκεκριμένη ημερομηνία και μετά επανεξετάζονται.
- Τα πρόστιμα είτε μειώνονται σημαντικά είτε ακυρώνονται πλήρως, ανάλογα με την περίπτωση.
Η πρόβλεψη αυτή ανοίγει τον δρόμο για διορθώσεις σε πλήθος υποθέσεων που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη ή έχουν ολοκληρωθεί.
Τι γίνεται με τα πρόστιμα που έχουν ήδη πληρωθεί
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αντιμετώπιση των ποσών που έχουν ήδη καταβληθεί από φορολογούμενους. Σύμφωνα με το νομοσχέδιο:
- Τα ποσά διαγράφονται, εφόσον δεν οφείλονται πλέον.
- Μπορούν να συμψηφιστούν με άλλες φορολογικές υποχρεώσεις.
- Σε περιπτώσεις χωρίς εκκρεμότητες, επιστρέφονται στους δικαιούχους.
Η διάταξη αυτή αναμένεται να δώσει ανάσα ρευστότητας, κυρίως σε μικρές επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες.
«Φρένο» σε πρόστιμα για μικροποσά
Παράλληλα, εισάγεται ένα ακόμη μέτρο που περιορίζει την επιβολή προστίμων σε περιπτώσεις χαμηλών οφειλών. Συγκεκριμένα:
- Δεν επιβάλλονται πρόστιμα ύψους 250 ή 500 ευρώ για εκπρόθεσμες δηλώσεις παρακρατούμενων φόρων,
- Εφόσον το οφειλόμενο ποσό δεν ξεπερνά τα 100 ευρώ.
Η συγκεκριμένη ρύθμιση επιχειρεί να διορθώσει μια χρόνια στρέβλωση, όπου επιβάλλονταν δυσανάλογα υψηλά πρόστιμα για πολύ μικρές καθυστερήσεις ή αμελητέα ποσά.
Στόχος: Δικαιότερο φορολογικό πλαίσιο
Με τις αλλαγές αυτές, το οικονομικό επιτελείο επιχειρεί να δημιουργήσει ένα πιο δίκαιο και λειτουργικό σύστημα κυρώσεων, δίνοντας έμφαση στην ουσία και όχι στην τυπική συμμόρφωση.
Το νέο πλαίσιο αναμένεται να μειώσει τη γραφειοκρατία, να περιορίσει τις ενστάσεις και τις δικαστικές διαμάχες, ενώ ταυτόχρονα ενισχύει την εμπιστοσύνη των πολιτών προς τη φορολογική διοίκηση.
Οι επόμενες εβδομάδες θα δείξουν τον βαθμό εφαρμογής των μέτρων στην πράξη, καθώς και τον πραγματικό αντίκτυπο στους φορολογούμενους και τα δημόσια έσοδα.
Μετά τις αλλαγές το ποινολόγιο για μη υποβολή ή εκπρόθεσμη υποβολή δηλώσεων διαμορφώνεται ως εξής:
1.Επιβάλλεται πρόστιμο 100 ευρώ για κάθε παράβαση:
α. Σε φορολογούμενους που παραλείπουν να υποβάλουν ή υποβάλλουν εκπρόθεσμα φορολογικές δηλώσεις και δηλώσεις πληροφοριακού χαρακτήρα από τις οποίες δεν προκύπτει υποχρέωση καταβολής φόρου ή δεν ανταποκρίνονται σε αίτημα της Φορολογικής Διοίκησης για παροχή πληροφοριών ή στοιχείων.
Παράβαση συνιστούν ιδίως:
- η μη υποβολή ή η ελλιπής υποβολή ή η εκπρόθεσμη υποβολή δήλωσης πληροφοριακού χαρακτήρα ή φορολογικής δήλωσης, συμπεριλαμβανομένων των δηλώσεων που υποβάλλονται στη φορολογία κεφαλαίου, από την οποία δεν προκύπτει υποχρέωση καταβολής φόρου, και των δηλώσεων παρακράτησης φόρου,
- η παράλειψη υποβολής ή η ελλιπής υποβολή ή η εκπρόθεσμη υποβολή δήλωσης φόρου εισοδήματος,
- η παράλειψη υποβολής ή η ελλιπής υποβολή ή η εκπρόθεσμη υποβολή δήλωσης Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (Φ.Π.Α.) του άρθρου 38 του Κώδικα Φ.Π.Α. (ν. 2859/2000, Α’ 248)
- η παράλειψη υποβολής ή η εκπρόθεσμη υποβολή δήλωσης στοιχείων ακινήτων (Ε9). Σε περίπτωση υποβολής δηλώσεων στοιχείων ακινήτων για περισσότερα του ενός έτη, επιβάλλεται ένα μόνο πρόστιμο, εφόσον στις δηλώσεις αυτές επαναλαμβάνονται οι ίδιες μεταβολές. Δεν επιβάλλεται πρόστιμο στις δηλώσεις ΕΝΦΙΑ (πράξεις προσδιορισμού φόρου) οι οποίες συντίθενται μηχανογραφικά από τη Φορολογική Διοίκηση.
β. Σε φορολογούμενους που τηρούν απλογραφικό ή διπλογραφικό λογιστικό σύστημα και παραλείπουν να υποβάλουν ή υποβάλλουν εκπρόθεσμα δήλωση ΦΠΑ, από την οποία δεν προκύπτει ποσό φόρου προς καταβολή (μηδενικές ή πιστωτικές δηλώσεις ΦΠΑ).
Η διάταξη εφαρμόζεται αναδρομικά για παραβάσεις από 19 Απριλίου 2024 και μετά και καλύπτει τις δηλώσεις ΦΠΑ (πιστωτικές ή μηδενικές) για τις οποίες επιβάλλονταν πρόστιμο 250 ή 500 ευρώ.
2. Επιβάλλεται πρόστιμο 250 ευρώ για απλογραφικά βιβλία και 500 ευρώ για διπλογραφικά βιβλία ανά παράβαση σε φορολογούμενους που δεν υποβάλλουν ή υποβάλλουν εκπρόθεσμα φορολογική δήλωση ή δήλωση παρακρατούμενου φόρου, με εξαίρεση τις δηλώσεις που υποβάλλονται στη φορολογία κεφαλαίου και τις δηλώσεις πληροφοριακού χαρακτήρα, δεν υποβάλλουν ή υποβάλλουν εκπρόθεσμα δήλωση παρακράτησης φόρου ή δήλωση ΦΠΑ από την οποία προκύπτει ποσό φόρου προς καταβολή ή δεν ανταποκρίνονται σε αίτημα της Φορολογικής Διοίκησης για παροχή πληροφοριών ή στοιχείων.
3. Δεν επιβάλλονται πρόστιμα σε περίπτωση υποβολής:
- εκπρόθεσμης τροποποιητικής δήλωσης Φ.Π.Α. ή δήλωσης παρακρατούμενου φόρου, εφόσον η σχετική αρχική δήλωση έχει υποβληθεί εμπρόθεσμα
- εκπρόθεσμης τροποποιητικής δήλωσης φορολογίας εισοδήματος φυσικού προσώπου ή νομικού προσώπου ή νομικής οντότητας, από την οποία το επιπλέον ποσό φόρου που προκύπτει προς καταβολή, σε σχέση με την αρχική δήλωση, είναι έως 100 ευρώ
- εκπρόθεσμης αρχικής δήλωσης φορολογίας εισοδήματος φυσικού προσώπου ή νομικού προσώπου ή νομικής οντότητας, από την οποία το ποσό φόρου που προκύπτει προς καταβολή είναι έως 100 ευρώ
- εκπρόθεσμης αρχικής δήλωσης παρακρατούμενου φόρου, πλην του φόρου κερδών από τυχερά παίγνια, από την οποία το ποσό που προκύπτει προς καταβολή είναι έως 100 ευρώ
- εκπρόθεσμης τροποποιητικής δήλωσης παρακρατούμενου φόρου, πλην του φόρου κερδών από τυχερά παίγνια, όταν και η αρχική δήλωση είχε υποβληθεί εκπρόθεσμα, και το επιπλέον ποσό που προκύπτει προς καταβολή σε σχέση με την αρχική δήλωση είναι έως 100 ευρώ
- εκπρόθεσμης αρχικής δήλωσης έμμεσου φόρου (Ψηφιακού Τέλους Συναλλαγής, τέλους ανθεκτικότητας στην κλιματική κρίση) πλην Φ.Π.Α. και Φόρου Μεταβίβασης Ακινήτων (Φ.Μ.Α.) τέλους, εισφοράς και ειδικών φορολογιών, από την οποία το ποσό που προκύπτει προς καταβολή είναι έως 100 ευρώ
- εκπρόθεσμης τροποποιητικής δήλωσης έμμεσου φόρου (πλην Φ.Π.Α. και Φ.Μ.Α.), τέλους, εισφοράς και ειδικών φορολογιών, από την οποία το ποσό που προκύπτει προς καταβολή είναι έως 100 ευρώ
- πολλαπλών εκπρόθεσμων τροποποιητικών δηλώσεων έμμεσου φόρου (πλην Φ.Π.Α. και Φ.Μ.Α.), τέλους, εισφοράς και ειδικών φορολογιών, εφόσον το άθροισμα των ποσών που προκύπτει προς καταβολή είναι έως 100 ευρώ.
Σημειώνεται ότι οι αλλαγές έχουν αναδρομική ισχύ από τις 19 Απριλίου 2024, ανοίγοντας τον δρόμο για διορθώσεις ήδη επιβληθέντων προστίμων.
