Σε μία πολυσέλιδη και άκρως αποκαλυπτική ανάλυση για το στεγαστικό πρόβλημα στην Ελλάδα, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) προτείνει ριζικές και επώδυνες ανατροπές στην εγχώρια αγορά ακινήτων. Το Ταμείο χτυπά «καμπανάκι» για το δυσβάσταχτο κόστος στέγασης και ζητά από την κυβέρνηση τη λήψη επιθετικών μέτρων, στα οποία ξεχωρίζουν η επιβολή ειδικού φόρου στα κενά διαμερίσματα και η άμεση έναρξη της σταδιακής κατάργησης της απαλλαγής του ΦΠΑ στις νεόδμητες οικοδομές.
Στην έκθεσή του, το ΔΝΤ περιγράφει αυτό που αποκαλεί «το ελληνικό στεγαστικό παράδοξο»: η χώρα μας εμφανίζει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά ιδιοκατοίκησης στην Ευρώπη (πάνω από 60%), την ίδια ώρα όμως οι Έλληνες σηκώνουν ένα δυσανάλογα μεγάλο οικονομικό βάρος για τη στέγασή τους. Αυτό οφείλεται κυρίως στο «γηρασμένο και ενεργειακά αναποτελεσματικό» οικιστικό απόθεμα, αλλά και στην παντελή έλλειψη επενδύσεων για ανακαινίσεις κατά τη διάρκεια της πολυετούς οικονομικής κρίσης.
Το «κλειδί» βρίσκεται στα κλειστά σπίτια
Η ανάλυση του Ταμείου καταρρίπτει τον μύθο ότι η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα οφείλεται αποκλειστικά σε έλλειψη κτιρίων. Αντίθετα, εντοπίζει το πρόβλημα στην κακή κατανομή του υπάρχοντος αποθέματος, σημειώνοντας ότι το 35% των ελληνικών ακινήτων δεν χρησιμοποιείται ως κύρια κατοικία.
Εκατοντάδες χιλιάδες ακίνητα παραμένουν «εγκλωβισμένα» και εκτός αγοράς για τεράστια διαστήματα, εξαιτίας των περιορισμών ρευστότητας των ιδιοκτητών, του υψηλού κόστους ανακαίνισης, του κατακερματισμού της ιδιοκτησίας (συνιδιοκτησίες) και των νομικών εκκρεμοτήτων.
Για να ανοίξουν αυτά τα σπίτια, το ΔΝΤ ρίχνει στο τραπέζι μια φορολογική «βόμβα»: ζητά τη θέσπιση στοχευμένων αντικινήτρων για την παρατεταμένη κενότητα, φωτογραφίζοντας την επιβολή πρόσθετων φόρων (vacancy surtaxes) στα κλειστά ακίνητα που βρίσκονται σε περιοχές υψηλής ζήτησης.
Στο στόχαστρο ο ΦΠΑ στα νεόδμητα και τα επιδόματα
Οι συστάσεις του Ταμείου δεν σταματούν εκεί, καθώς βάζει στο «μικροσκόπιο» και τα υφιστάμενα κυβερνητικά μέτρα στήριξης, χαρακτηρίζοντάς τα προσωρινά και δυνητικά επικίνδυνα για τη δημοσιονομική σταθερότητα.
Σταδιακή κατάργηση της απαλλαγής ΦΠΑ: Το ΔΝΤ καλεί τις αρχές να επανεξετάσουν το καθεστώς της καθολικής απαλλαγής από τον ΦΠΑ στις νέες κατασκευές και προτείνει τη σταδιακή κατάργηση αυτής της απαλλαγής, γεγονός που αναμένεται να επηρεάσει τις τιμές των νεόδμητων.
«Ψαλίδι» και στόχευση στα επιδόματα ενοικίου: Το Ταμείο προειδοποιεί ότι μέτρα που ενισχύουν τη ζήτηση (όπως οι επιδοτήσεις ενοικίων ή τα φθηνά στεγαστικά δάνεια) κινδυνεύουν να αποδειχθούν βραχύβια, καθώς οι τιμές και τα ενοίκια της αγοράς γρήγορα αναπροσαρμόζονται προς τα πάνω, εξουδετερώνοντας το όφελος. Ζητά, επομένως, το πρόγραμμα επιδότησης ενοικίου να περιοριστεί αυστηρά στις πραγματικά ευάλωτες ομάδες, να αποκτήσει σαφή ημερομηνία λήξης (sunset clauses) και να αξιολογείται διαρκώς, ώστε να αποφευχθεί η μετακύλιση των κρατικών ενισχύσεων στις τσέπες των ιδιοκτητών μέσω αυξήσεων.
Πώς θα μειωθεί το ρίσκο για τις μακροχρόνιες μισθώσεις
Αναγνωρίζοντας τις στρεβλώσεις που προκαλούν οι βραχυχρόνιες μισθώσεις (τύπου Airbnb) και η Golden Visa, το ΔΝΤ ζητά διαρκή αξιολόγηση των περιορισμών που έχουν ήδη επιβληθεί. Παράλληλα, προτείνει στην κυβέρνηση μια σειρά από θεσμικές παρεμβάσεις για να γίνει ξανά ελκυστικό το παραδοσιακό ενοίκιο:
Μείωση της νόμιμης ελάχιστης διάρκειας των μισθωτηρίων συμβολαίων.
Εξπρές διαδικασίες για την επίλυση διαφορών σε περιπτώσεις καθυστέρησης ή μη καταβολής ενοικίων.
Εισαγωγή σχημάτων εγγύησης πληρωμής ενοικίου για τους ευάλωτους ενοικιαστές, ώστε να μειωθεί το ασφάλιστρο κινδύνου (risk premium) για τους ιδιοκτήτες και να περιοριστούν τα «φέσια».
Ώρα αξιοποίησης για τα “κενά;”
Η κυβέρνηση δεν θα μπει σε καμία συζήτηση προεκλογικά για τη φορολόγηση των κενών διαμερισμάτων. Όσον αφορά στον ΦΠΑ το πιθανότερο είναι -αν όχι βέβαιο- ότι στο τέλος του χρόνου θα παραταθεί η απαλλαγή για ακόμη έναν χρόνο. Ωστόσο, ο φάκελος “φορολογία ακινήτων” είναι δεδομένο ότι θα ανοίξει μετά τις εκλογές καθώς οι εκκρεμότητες είναι πολλές. Καλό είναι λοιπόν οι έχοντες τα κλειστά ακίνητα να… θορυβηθούν από τη συζήτηση που έχει ήδη ξεκινήσει και να εκμεταλλευτούν τις ευκαιρίες που παρουσιάζονται. Μια από αυτές, η έναρξη του προγράμματος “ΑΝΑΚΑΙΝΖΩ” το οποίο θα προσφέρει σημαντικές επιδοτήσεις με ποσοστά που θα ξεπερνούν το 70-80% επί του κόστους της ανακαίνισης. Προετοιμαστείτε λοιπόν καθώς από την επόμενη εβδομάδα θα ξεκινήσει η διαδικασία εκδήλωσης ενδιαφέροντος. Χρησιμοποιήστε το εργαλείο του fpress.gr για να μάθετε πόσα δικαιούστε προκειμένου να λάβετε τις κατάλληλες αποφάσεις.
===============================================
Αποποίηση Ευθύνης: Το περιεχόμενο και οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στο παρόν άρθρο προσφέρονται προς τους επισκέπτες/τριες/χρήστες/τριες του fpress.gr αποκλειστικά και μόνο για ενημερωτικούς σκοπούς, δεν δύνανται σε καμιά περίπτωση να εκληφθούν ως προτροπή, προσφορά, άποψη, ή σύσταση του fpress.gr για αγορά ή πώληση οποιουδήποτε χρεογράφου και δεν συνθέτουν νομική, φορολογική, λογιστική, ή επενδυτική συμβουλή ή υπηρεσία σχετικά με την αποδοτικότητα ή καταλληλότητα οποιουδήποτε χρεογράφου ή επένδυσης. Κατά συνέπεια, δεν υφίσταται ουδεμία ευθύνη για τυχόν επενδυτικές και λοιπές αποφάσεις που θα ληφθούν με βάση τις πληροφορίες αυτές.
