Σε θετικό από σταθερό αναβάθμισε το outlook της ελληνικής οικονομίας η Moody’s Ratings, διατηρώντας την πιστοληπτική αξιολόγηση της Ελλάδας στο Baa3, σε μια κίνηση που αντανακλά την αυξανόμενη εμπιστοσύνη του οίκου στη δημοσιονομική και οικονομική ανθεκτικότητα της χώρας.
Η Moody’s επισημαίνει ότι υπάρχουν ολοένα περισσότερες ενδείξεις πως η συνεχιζόμενη εφαρμογή διαρθρωτικών οικονομικών και θεσμικών μεταρρυθμίσεων αρχίζει να αποδίδει, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα της οικονομίας και δημιουργώντας προϋποθέσεις ώστε οι μεσοπρόθεσμοι ρυθμοί ανάπτυξης να κινηθούν υψηλότερα από τις σημερινές εκτιμήσεις της.
Παράλληλα, η μεγαλύτερη οικονομική ανθεκτικότητα εκτιμάται ότι ενισχύει τη δυνατότητα της χώρας να συνεχίσει τη μακροχρόνια διαδικασία αποκλιμάκωσης του δημόσιου χρέους, μεταξύ άλλων μέσω νέων πρόωρων αποπληρωμών των δανείων της περιόδου της κρίσης. Η Moody’s διαπιστώνει επίσης αυξανόμενη, αν και όχι ακόμη πλήρως εδραιωμένη, εμπιστοσύνη ότι οι πρόσφατες δημοσιονομικές βελτιώσεις μπορούν να αποδειχθούν διατηρήσιμες σε διαφορετικές φάσεις του οικονομικού κύκλου.
Οι μεταρρυθμίσεις αρχίζουν να αποδίδουν
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει η Moody’s στην επίδραση των μεταρρυθμίσεων στις επενδύσεις και στην παραγωγική βάση της οικονομίας.
Ο οίκος βλέπει ενδείξεις ότι οι παρεμβάσεις των τελευταίων ετών περιορίζουν σταδιακά χρόνιους περιορισμούς στην κατανομή κεφαλαίων και πόρων, ενώ ταυτόχρονα μεταφέρουν μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας στην επίσημη οικονομία.
Η άνοδος των ιδιωτικών επενδύσεων συνοδεύεται από βελτιώσεις στη φορολογική διοίκηση, στην αδειοδότηση επιχειρήσεων, στο πλαίσιο αφερεγγυότητας, στις δικαστικές διαδικασίες, στη διαχείριση γης και στον χωροταξικό σχεδιασμό, καθώς και στις πολιτικές για την εργασία και τις δεξιότητες.
Η Moody’s συνδέει αυτές τις αλλαγές με την ισχυρότερη απασχόληση και τις εξαγωγές, αλλά και με τη βελτίωση των ισολογισμών του ιδιωτικού τομέα. Αναγνωρίζει ότι η ισχύς των ενδείξεων διαφέρει ανά μεταρρυθμιστικό πεδίο, ωστόσο θεωρεί ότι το εύρος των θετικών εξελίξεων αυξάνει την πιθανότητα να υπάρξει ουσιαστική επίδραση στο πιστωτικό προφίλ της χώρας.
Η επενδυτική ανάκαμψη δεν είναι μόνο το Ταμείο Ανάκαμψης
Ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα σημεία της έκθεσης αφορά τη μεταβολή του αναπτυξιακού μοντέλου.
Η Moody’s θεωρεί ότι η ελληνική οικονομία έχει αποκτήσει περισσότερο επενδυτικό προσανατολισμό, με θετικότερες επιπτώσεις στην παραγωγικότητα. Μάλιστα, εκτιμά ότι η αύξηση των επενδύσεων είναι ευρύτερη και δεν αποτελεί απλώς μια προσωρινή ώθηση από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Οι ιδιωτικές επενδύσεις αντιπροσώπευσαν σχεδόν τα δύο τρίτα της αύξησης κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες του λόγου επενδύσεων προς ΑΕΠ από το 2020. Υπό αυτό το πρίσμα, οι επιχορηγήσεις, τα επιδοτούμενα δάνεια και οι δημόσιες υποδομές του RRF φαίνεται περισσότερο να ενίσχυσαν μια επενδυτική ανάκαμψη που είχε ήδη ξεκινήσει παρά να αποτέλεσαν την αποκλειστική αιτία της.
Θετική μεταβολή καταγράφεται και στη σύνθεση των ξένων άμεσων επενδύσεων, οι οποίες εμφανίζονται λιγότερο συγκεντρωμένες στην αγορά ακινήτων. Για τη Moody’s, κρίσιμο τεστ θα είναι κατά πόσο η ενίσχυση του παραγωγικού κεφαλαίου θα συνεχιστεί και μετά την ολοκλήρωση των εκταμιεύσεων του Ταμείου Ανάκαμψης.
Μεγαλώνουν οι επιχειρήσεις – Στο 1,5% η δυνητική ανάπτυξη
Η Moody’s εντοπίζει αλλαγές και στη δομή του επιχειρηματικού τομέα, οι οποίες μπορούν να λειτουργήσουν υποστηρικτικά για την παραγωγικότητα και τις εξαγωγές.
Το μερίδιο των μεγαλύτερων επιχειρήσεων, με 50 ή περισσότερους εργαζόμενους, στην ακαθάριστη προστιθέμενη αξία αυξήθηκε περίπου στο 60% το 2024 από 45% το 2009. Ταυτόχρονα καταγράφεται ενίσχυση της μεταποίησης υψηλής τεχνολογίας και των εξαγωγών χρηματοοικονομικών και επαγγελματικών υπηρεσιών.
Η μετάβαση παραμένει ημιτελής, ωστόσο σύμφωνα με τον οίκο αυξάνει την πιθανότητα η δυνητική ανάπτυξη της Ελλάδας, την οποία σήμερα υπολογίζει περίπου στο 1,5%, να ξεπεράσει μελλοντικά τις υφιστάμενες εκτιμήσεις.
Χρέος στο 120% του ΑΕΠ έως το 2030
Ισχυρό χαρτί για το ελληνικό αξιόχρεο παραμένει η ταχύτατη αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους.
Ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ μειώθηκε στο 146,1% το 2025, από 154,2% το 2024 και 209,4% στο υψηλό του 2020. Η Moody’s προβλέπει ότι η πτωτική πορεία θα συνεχιστεί, οδηγώντας το χρέος περίπου στο 120% του ΑΕΠ έως το 2030.
Η εξέλιξη αυτή στηρίζεται στην ονομαστική ανάπτυξη, στα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα και στην ενεργή χρησιμοποίηση των ταμειακών διαθεσίμων για την αποπληρωμή χρέους. Η Moody’s υπολογίζει ότι η συγκεκριμένη τροχιά μπορεί να υποστηριχθεί από πρωτογενή πλεονάσματα της τάξης του 2,5%-3% του ΑΕΠ.
Το μεγάλο άλμα στη φορολογική συμμόρφωση
Η ψηφιοποίηση των συναλλαγών και της απασχόλησης έχει, σύμφωνα με τη Moody’s, περιορίσει σημαντικά τις δυνατότητες υποδήλωσης οικονομικής δραστηριότητας και έχει συμβάλει στη διατηρήσιμη αύξηση των φορολογικών εσόδων.
Το εκτιμώμενο κενό ΦΠΑ μειώθηκε περίπου στο 9% το 2024 από 24% το 2019, φθάνοντας ουσιαστικά κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Μια ευρύτερη και αποτελεσματικότερα διαχειριζόμενη φορολογική βάση μπορεί, σύμφωνα με τον οίκο, να δημιουργήσει μεγαλύτερα περιθώρια τόσο για μειώσεις φορολογικών συντελεστών όσο και για δαπάνες προτεραιότητας, χωρίς να τίθενται σε κίνδυνο τα πρωτογενή πλεονάσματα που απαιτούνται για τη συνέχιση της μείωσης του χρέους.
Πρόωρες αποπληρωμές 18,3 δισ. ευρώ σε δύο χρόνια
Ξεχωριστή αναφορά γίνεται στην επιτάχυνση των πρόωρων αποπληρωμών των δανείων της περιόδου της κρίσης.
Η Ελλάδα προχώρησε σε πρόωρη αποπληρωμή 5,3 δισ. ευρώ στα τέλη του 2025, ενώ σχεδιάζει πρόσθετες αποπληρωμές ύψους 13 δισ. ευρώ έως το τέλος του 2026, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 5% του ΑΕΠ.
Πρόκειται συνολικά για 18,3 δισ. ευρώ σε διάστημα δύο ετών.
Η Moody’s υπογραμμίζει ότι οι πρόωρες αποπληρωμές μειώνουν τόσο το συνολικό χρέος όσο και τις μελλοντικές ανάγκες αποπληρωμών, ενώ αποτελούν ένδειξη διαρκούς δέσμευσης στη δημοσιονομική εξυγίανση.
Το «τείχος προστασίας» απέναντι στα υψηλά επιτόκια
Παρά το γεγονός ότι το δημόσιο χρέος θα εξακολουθήσει να βρίσκεται μεταξύ των υψηλότερων στο σύνολο των κρατών που αξιολογεί η Moody’s μέχρι το τέλος της δεκαετίας, η δομή του λειτουργεί προστατευτικά.
Η πολύ μεγάλη μέση διάρκεια και το γεγονός ότι περίπου 70% του χρέους εξακολουθεί να βρίσκεται σε ευνοϊκούς όρους σημαίνουν ότι οι αυξήσεις των αποδόσεων στις αγορές περνούν με σημαντική καθυστέρηση στο πραγματικό κόστος εξυπηρέτησης.
Παράλληλα, οι ετήσιες ανάγκες αναχρηματοδότησης παραμένουν σχετικά περιορισμένες. Οι πρόωρες αποπληρωμές χρηματοδοτούνται από τα συσσωρευμένα ταμειακά διαθέσιμα, τα οποία το 2025 αντιστοιχούσαν σε σχεδόν 16% του ΑΕΠ, και όχι από νέες εκδόσεις στις αγορές. Έτσι περιορίζεται η επίδρασή τους στο μέσο κόστος και στη διάρκεια του χρέους.
Τα «αγκάθια» που βλέπει η Moody’s
Η διατήρηση της αξιολόγησης στο Baa3 αντανακλά, ωστόσο, και τις διαρθρωτικές αδυναμίες που εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν την ελληνική οικονομία.
Η Moody’s επισημαίνει το ακόμη υψηλό δημόσιο χρέος, τις μεγάλες εξωτερικές ανισορροπίες και τη μέτρια αύξηση της παραγωγικότητας. Στους περιοριστικούς παράγοντες περιλαμβάνει επίσης το σημαντικό απόθεμα προβληματικού ιδιωτικού χρέους που έχει μετακινηθεί εκτός τραπεζικού συστήματος αλλά εξακολουθεί να επιβαρύνει νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Παράλληλα, η βαθιά αρνητική καθαρή διεθνής επενδυτική θέση και οι μακροπρόθεσμες δημογραφικές πιέσεις αναμένεται να επηρεάσουν την προσφορά εργασίας και τη μεσοπρόθεσμη αναπτυξιακή δυναμικότητα. Αν και οι ελληνικές τράπεζες έχουν πλέον απαλλαγεί από τα πολύ υψηλά επίπεδα μη εξυπηρετούμενων δανείων, σημαντικό τμήμα αυτών των απαιτήσεων εξακολουθεί να βρίσκεται μέσα στην οικονομία.
Τι χρειάζεται για την επόμενη αναβάθμιση
Το θετικό outlook αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η Moody’s περιγράφει συγκεκριμένα τις προϋποθέσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε νέα αναβάθμιση.
Ο οίκος αναφέρει ότι η αξιολόγηση Baa3 θα μπορούσε να αναβαθμιστεί εφόσον υπάρξει ένα αξιόπιστο πολυετές πακέτο διαρθρωτικών οικονομικών και θεσμικών μεταρρυθμίσεων, το οποίο θα χτίσει πάνω στην πρόοδο της προηγούμενης δεκαετίας και θα αυξήσει την πιθανότητα μόνιμης βελτίωσης των μεσοπρόθεσμων αναπτυξιακών δυνατοτήτων της χώρας.
Η συνέχιση της αποκλιμάκωσης του χρέους θα λειτουργούσε επίσης θετικά, όμως η Moody’s ξεκαθαρίζει ότι η μείωση του χρέους από μόνη της πιθανότατα δεν θα ήταν αρκετή για νέα αναβάθμιση.
Το μήνυμα της Moody’s είναι επομένως διπλό: η δημοσιονομική εξυγίανση και η ταχεία μείωση του χρέους έχουν δημιουργήσει μια ισχυρότερη βάση για την ελληνική οικονομία, αλλά το επόμενο βήμα στην πιστοληπτική κλίμακα θα εξαρτηθεί περισσότερο από το κατά πόσο οι επενδύσεις και οι μεταρρυθμίσεις μπορούν να μετατραπούν σε μόνιμα υψηλότερη παραγωγικότητα και δυνητική ανάπτυξη.
