Δύο είναι οι κρίσιμες παράμετροι για την πορεία της παγκόσμιας αγοράς ενέργειας στον πόλεμο της Μέσης Ανατολής, σύμφωνα με τους αναλυτές της Capital Economics.
Η πρώτη αφορά το πόσο καιρό θα παραμείνουν κλειστά τα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα σημαντικότερα περάσματα μεταφοράς ενέργειας στον κόσμο. Η δεύτερη σχετίζεται με το μέγεθος των πιθανών ζημιών στις ενεργειακές υποδομές της περιοχής και το κατά πόσο αυτές θα περιορίσουν τις εξαγωγές ακόμη και μετά την επαναλειτουργία των θαλάσσιων μεταφορών.
Με βάση αυτές τις παραμέτρους, ο οίκος ανάλυσης διαμορφώνει τρία πιθανά σενάρια για την εξέλιξη της σύγκρουσης, από ένα σύντομο επεισόδιο δύο εβδομάδων έως ένα σοβαρό ενεργειακό σοκ που θα μπορούσε να θυμίσει τις κρίσεις της δεκαετίας του 1980.
Σενάριο 1: Ένας σύντομος αλλά έντονος πόλεμος
Στο πιο αισιόδοξο σενάριο, η σύγκρουση περιορίζεται χρονικά σε περίπου δύο εβδομάδες.
Αυτό θα μπορούσε να συμβεί είτε λόγω εσωτερικών πιέσεων στο Ιράν είτε λόγω μιας γρήγορης στρατιωτικής ήττας που θα οδηγούσε το καθεστώς σε υποχώρηση, παρόμοια με εκείνη που παρατηρήθηκε στον περσινό πόλεμο διάρκειας 12 ημερών.
Σε αυτή την περίπτωση, οι ιρανικές επιθέσεις στις χώρες του Κόλπου και στα Στενά του Ορμούζ θα σταματούσαν, επιτρέποντας την αποκατάσταση της ομαλής ροής ενέργειας από την περιοχή.
Επιπτώσεις στην αγορά ενέργειας
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Capital Economics, ένα τέτοιο σενάριο θα οδηγούσε σε απώλεια περίπου 350 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου.
Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί περίπου στο 1,4% των ετήσιων παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και σε αντίστοιχο ποσοστό των παγκόσμιων ροών υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Σε αυτή την περίπτωση, η αγορά πετρελαίου θα παρέμενε πλεονασματική και οι τιμές θα μπορούσαν να υποχωρήσουν σχετικά γρήγορα.
Σενάριο 2: Παρατεταμένος πόλεμος με περιορισμένες ζημιές
Το δεύτερο σενάριο προβλέπει μια σύγκρουση μεγαλύτερης διάρκειας, περίπου τριών μηνών.
Σε αυτό το ενδεχόμενο, η σκληροπυρηνική κυβέρνηση του Ιράν αντιστέκεται στις πιέσεις για αποκλιμάκωση και συνεχίζει τις επιθέσεις της για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Οι επιθέσεις θα μπορούσαν να στοχεύουν πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, καθώς και αμερικανικές εγκαταστάσεις και πολιτικές υποδομές σε γειτονικές χώρες του Κόλπου.
Ωστόσο, οι ζημιές στις ενεργειακές υποδομές της περιοχής θα παραμείνουν περιορισμένες και θα μπορούν να αποκατασταθούν σχετικά γρήγορα.
Επιπτώσεις στην αγορά ενέργειας
Σε αυτό το σενάριο θα μπορούσε να χαθεί περίπου το 5% έως 6% των ετήσιων παγκόσμιων εξαγωγών αργού πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Παρά τις πιέσεις, εάν οι υποδομές δεν υποστούν σοβαρές καταστροφές, οι εξαγωγές θα μπορούσαν να ανακάμψουν κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2026.
Σενάριο 3: Παρατεταμένος πόλεμος με σοβαρές ζημιές στις υποδομές
Το τρίτο και πιο αρνητικό σενάριο περιλαμβάνει όχι μόνο διαταραχές στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ αλλά και εκτεταμένες επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές της περιοχής.
Σε μια τέτοια περίπτωση, θα μπορούσαν να προκληθούν σοβαρές και μακροχρόνιες ζημιές στην παραγωγική ικανότητα τόσο των χωρών του Κόλπου όσο και του ίδιου του Ιράν, ιδιαίτερα σε κρίσιμες εγκαταστάσεις όπως το νησί Kharg, που αποτελεί βασικό κόμβο εξαγωγών πετρελαίου.
Επιπτώσεις στην αγορά ενέργειας
Το σενάριο αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε απώλεια περίπου του 8% των ετήσιων παγκόσμιων εξαγωγών αργού πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου το 2026.
Οι επιπτώσεις θα μπορούσαν να διαρκέσουν και το 2027, δημιουργώντας σοβαρές αναταράξεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Σύγκριση με την ενεργειακή κρίση της δεκαετίας του 1980
Οι αναλυτές της Capital Economics επισημαίνουν ότι ένα τέτοιο σοκ θα μπορούσε να συγκριθεί μόνο με την περίοδο από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 έως τα μέσα της δεκαετίας του 1980.
Τότε, η Ιρανική Επανάσταση, ο πόλεμος μεταξύ Ιράν και Ιράκ, καθώς και οι περικοπές παραγωγής του Οργανισμός Πετρελαιοεξαγωγικών Κρατών είχαν οδηγήσει σε σημαντική μείωση των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου.
Το χαμηλότερο σημείο των εξαγωγών εκείνης της περιόδου ήταν ελαφρώς βαθύτερο σε σχέση με το πιθανό πλήγμα σήμερα. Ωστόσο, η τότε μείωση εξελίχθηκε σταδιακά μέσα σε αρκετά χρόνια.
Σήμερα, μια αντίστοιχη μείωση θα μπορούσε να συμβεί μέσα σε πολύ μικρότερο χρονικό διάστημα, γεγονός που θα ενίσχυε σημαντικά τις πιέσεις στις τιμές.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να παραμείνουν σε τριψήφια επίπεδα καθ’ όλη τη διάρκεια του 2026.
