Η παράταση του πολέμου στο Ιράν και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ αλλάζουν άρδην το οικονομικό τοπίο, ανατρέποντας τις αρχικές εκτιμήσεις για περιορισμένες επιπτώσεις και επαναφέροντας στο προσκήνιο τον κίνδυνο μιας νέας ενεργειακής κρίσης με ισχυρό αποτύπωμα στην Ευρώπη.
Ανησυχία σε Κομισιόν και ΕΚΤ για τη διάρκεια του πολέμου
Οι πρώτες προβλέψεις ότι η πολεμική σύγκρουση θα είχε σύντομη διάρκεια φαίνεται πλέον να διαψεύδονται, καθώς ο πόλεμος διανύει ήδη τον δεύτερο μήνα. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει εκτοξεύσει την τιμή του πετρελαίου σταθερά πάνω από τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, προκαλώντας νέα ανησυχία σε Βρυξέλλες και Φρανκφούρτη.
Κομισιόν και Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα εκφράζουν πλέον έντονο προβληματισμό για την τροπή της κρίσης, εκτιμώντας ότι εάν ο πόλεμος δεν λήξει έως το τέλος Απριλίου, το ενεργειακό σοκ που έχει ήδη προκληθεί μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή ενεργειακή κρίση, με συνέπειες που ακόμη δεν μπορούν να αποτιμηθούν πλήρως για την παγκόσμια οικονομία.
Η ανησυχία είναι ακόμη μεγαλύτερη για την ευρωπαϊκή οικονομία, λόγω της υψηλής εξάρτησής της από τα ορυκτά καύσιμα, και ειδικότερα από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.
Το τέλος Απριλίου κρίνει και τις αποφάσεις για τα επιτόκια
Το τέλος Απριλίου θεωρείται πλέον κρίσιμο ορόσημο και για τη νομισματική πολιτική της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, στην επόμενη συνεδρίασή της, στις 30 Απριλίου, η ΕΚΤ αναμένεται να προχωρήσει σε αύξηση των επιτοκίων κατά 0,25 της μονάδας, εφόσον ο πόλεμος συνεχιστεί έως τότε.
Στο επιτελείο της ΕΚΤ επικρατεί έντονη ανησυχία για την εξέλιξη της κρίσης, κάτι που αποτυπώνεται και στις δημόσιες παρεμβάσεις της προέδρου της, Κριστίν Λαγκάρντ. Η επικεφαλής της ΕΚΤ προειδοποιεί για τους κινδύνους που αναδύονται τόσο για τον πληθωρισμό όσο και για την ανάπτυξη στην ευρωζώνη, καθώς το αυξημένο ενεργειακό κόστος απειλεί να επιβαρύνει εκ νέου το οικονομικό περιβάλλον.
Το βασικό σενάριο της ΕΚΤ
Με βάση το βασικό σενάριο που επεξεργάζεται πλέον η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, κατά το δεύτερο τρίμηνο του έτους οι μέσες τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου θα διαμορφωθούν στα 90 δολάρια ανά βαρέλι και στα 50 ευρώ ανά MWh αντίστοιχα.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η ανάπτυξη στην ευρωζώνη το 2026 αναμένεται να υποχωρήσει στο 0,9% από 1,2% που ήταν η προηγούμενη πρόβλεψη. Πρόκειται δηλαδή για επιβράδυνση κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με τις εκτιμήσεις που ίσχυαν πριν από το ξέσπασμα του πολέμου στο Ιράν.
Την ίδια ώρα, ο πληθωρισμός εκτιμάται ότι θα αυξηθεί στο 2,6%, έναντι προηγούμενης πρόβλεψης 1,9%. Η επιδείνωση κατά 0,7 ποσοστιαίες μονάδες αποδίδεται κυρίως στην άνοδο του ενεργειακού κόστους, εξαιτίας των αυξημένων τιμών σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
Το δυσμενές σενάριο: ισχυρότερο πλήγμα σε ανάπτυξη και τιμές
Στο δυσμενές σενάριο, οι εκτιμήσεις γίνονται σαφώς πιο βαριές. Οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου κατά το δεύτερο τρίμηνο τοποθετούνται στα 119 δολάρια ανά βαρέλι και στα 87 ευρώ ανά MWh αντίστοιχα.
Το συγκεκριμένο σενάριο βασίζεται στην πρόβλεψη ότι θα διαταραχθεί το 40% των ροών πετρελαίου και LNG που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, λόγω του αποκλεισμού που έχει ήδη επιβάλει το Ιράν, χωρίς όμως να σημειωθούν καταστροφές στις ενεργειακές υποδομές των χωρών του Κόλπου.
Με αυτά τα δεδομένα, ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη αναμένεται να ανέλθει στο 3,5% μέσα στο έτος, ενώ η ανάπτυξη εκτιμάται ότι θα περιοριστεί στο 0,6%.
Το ακραίο σενάριο και ο φόβος βαθύτερης αναταραχής
Στο ακραίο σενάριο της ΕΚΤ, η επιδείνωση είναι ακόμη πιο έντονη. Η υπόθεση εργασίας προβλέπει ότι κατά το δεύτερο τρίμηνο του έτους η τιμή του πετρελαίου θα φθάσει έως τα 145 δολάρια ανά βαρέλι και η τιμή του φυσικού αερίου έως τα 106 ευρώ ανά MWh.
Σε μια τέτοια εξέλιξη, ο πληθωρισμός προβλέπεται να εκτιναχθεί στο 4,4% το 2026 και στο 4,8% το 2027. Παράλληλα, η ανάπτυξη αναμένεται να περιοριστεί στο 0,4% φέτος και στο 0,9% το 2027.
Νέα δεδομένα για την ευρωπαϊκή οικονομία
Η εικόνα που διαμορφώνεται αποτυπώνει μια σαφή ανατροπή των αρχικών εκτιμήσεων. Αυτό που αρχικά αντιμετωπιζόταν ως ένα πρόσκαιρο γεωπολιτικό σοκ, εξελίσσεται πλέον σε παράγοντα με σοβαρές επιπτώσεις για τον πληθωρισμό, την ανάπτυξη και τη νομισματική πολιτική στην ευρωζώνη.
Το κρίσιμο στοιχείο για τις ευρωπαϊκές αρχές είναι πλέον η διάρκεια του πολέμου. Αν η σύγκρουση παραταθεί και μετά το τέλος Απριλίου, οι πιέσεις στις αγορές ενέργειας ενδέχεται να παγιωθούν, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο νοικοκυριά, επιχειρήσεις και οικονομίες σε ολόκληρη την Ευρώπη.
