Στο όριο μιας μεγάλης κρίσης βρίσκονται οι διεθνείς αγορές ενέργειας, προειδοποιεί ο The Economist, περιγράφοντας ένα περιβάλλον όπου τα σενάρια κινούνται από δυσμενή έως εξαιρετικά αρνητικά.
Παρά τις έντονες γεωπολιτικές εντάσεις, η αντίδραση των τιμών εμφανίζεται μέχρι στιγμής συγκρατημένη. Ωστόσο, όπως επισημαίνεται, η εικόνα αυτή είναι παραπλανητική και ενδέχεται να ανατραπεί απότομα.
Ασταθής ισορροπία στις τιμές πετρελαίου
Στις 17 Απριλίου, μετά από δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών του Ιράν ότι τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ανοιχτά, η τιμή του Brent υποχώρησε στα 90 δολάρια το βαρέλι. Λίγες ώρες αργότερα, όμως, η επίθεση σε δεξαμενόπλοιο ανέτρεψε το κλίμα.
Παρά τις διακυμάνσεις, οι τιμές παραμένουν χαμηλότερες από τα πρόσφατα υψηλά, ακόμη και με σημαντικές απώλειες προσφοράς, γεγονός που ενισχύει την αίσθηση στρεβλής αποτίμησης του κινδύνου.
Τεράστιες απώλειες προσφοράς
Περίπου 50 ημέρες μετά την έναρξη της κρίσης:
- Έχουν χαθεί 550 εκατ. βαρέλια αργού από τον Περσικό Κόλπο
- Για κάθε μήνα κλεισίματος των Στενών, χάνονται 7 εκατ. τόνοι LNG
Πρόκειται για ποσότητες που αντιστοιχούν σε σημαντικό ποσοστό της παγκόσμιας παραγωγής, δημιουργώντας ήδη βαθύ έλλειμμα στην αγορά.
Παραπλανητική ανθεκτικότητα στη Δύση
Στις δυτικές οικονομίες, οι επιπτώσεις εμφανίζονται μέχρι στιγμής περιορισμένες:
- Οι τιμές καυσίμων αυξάνονται ήπια
- Οι μεταφορές λειτουργούν κανονικά
- Τα αποθέματα παραμένουν κοντά στα προπολεμικά επίπεδα
Ωστόσο, αυτή η εικόνα βασίζεται σε ένα «μαξιλάρι» που πλέον έχει εξαντληθεί. Τα τελευταία φορτία που βρίσκονταν ήδη εν πλω έχουν παραδοθεί, αφήνοντας την αγορά εκτεθειμένη σε νέο σοκ προσφοράς, σε μια περίοδο αυξημένης θερινής ζήτησης.
Οι τρεις παράγοντες που οδηγούν σε κρίση
Σύμφωνα με την ανάλυση, η αγορά πλησιάζει σε κρίσιμο σημείο λόγω τριών βασικών εξελίξεων:
- Εξαντλούνται τα διαθέσιμα φορτία πετρελαίου, με τα αποθέματα στη θάλασσα να μειώνονται με ιστορικά γρήγορο ρυθμό
- Τα διυλιστήρια περιορίζουν την παραγωγή, λόγω έλλειψης πρώτων υλών
- Η ζήτηση παραμένει τεχνητά υψηλή, κυρίως στην Ευρώπη λόγω κρατικών επιδοτήσεων
Η συνδυασμένη επίδραση αυτών των παραγόντων δημιουργεί εκρηκτικές ανισορροπίες.
Η Ασία στο επίκεντρο της πίεσης
Η κρίση πλήττει εντονότερα την Ασία, η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον Κόλπο.
Τα βασικά δεδομένα είναι αποκαλυπτικά:
- Τα αποθέματα μειώθηκαν κατά 67 εκατ. βαρέλια (–11%) σε έναν μήνα
- Η παραγωγή διυλιστηρίων έχει μειωθεί κατά άνω των 3 εκατ. βαρελιών ημερησίως
- Οι τιμές καυσίμων έχουν εκτοξευθεί (π.χ. καύσιμα αεροσκαφών έως 200 δολ./βαρέλι)
Παράλληλα, χώρες εφαρμόζουν δελτίο καυσίμων και περιορισμούς, ενώ επιχειρήσεις μειώνουν δραστηριότητες λόγω κόστους.
Ευρώπη: Στήριξη τώρα, κόστος μετά
Στην Ευρώπη, η ζήτηση διατηρείται τεχνητά μέσω επιδοτήσεων, δημιουργώντας όμως νέες πιέσεις.
Οι διυλιστικές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν:
- Αγορά αργού σε υψηλές τιμές και πώληση σε χαμηλότερες
- Αρνητικά περιθώρια κέρδους
- Έντονη backwardation στην αγορά
Αν συνεχιστεί η πολιτική στήριξης, εκτιμάται ότι θα ενταθούν:
- Οι ανοδικές πιέσεις στις τιμές
- Ο ανταγωνισμός για LNG, ενόψει χειμώνα
Κίνδυνος παγκόσμιου σοκ
Τα αποθέματα μειώνονται με ταχύτητα, ενισχύοντας τον κίνδυνο συστημικής κρίσης.
Ενδεικτικά:
- Τα αποθέματα καυσίμων αεροσκαφών στην Ευρώπη επαρκούν για περίπου 50 ημέρες
- Οι συνολικές απώλειες ενδέχεται να φτάσουν τα 1,5 δισ. βαρέλια
Ακόμη και με άμεσο άνοιγμα των Στενών, η αποκατάσταση της αγοράς θα απαιτήσει μήνες, ενώ μέρος των απωλειών θεωρείται ήδη μη αναστρέψιμο.
Το βασικό μήνυμα του The Economist είναι σαφές: ο χρόνος για την αποφυγή μιας μεγάλης παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης εξαντλείται.
Η αγορά παραμένει εύθραυστη, με τις πραγματικές πιέσεις να μην έχουν ακόμη πλήρως αποτυπωθεί στις τιμές. Αν δεν υπάρξει σύντομα αποκατάσταση της ροής ενέργειας, το επόμενο διάστημα ενδέχεται να σηματοδοτήσει μια νέα, βαθιά αναταραχή στην παγκόσμια οικονομία.
