Η πτωτική πορεία του ελληνικού δημόσιου χρέους αναμένεται να συνεχιστεί και η οικονομία να διατηρήσει αναπτυξιακή δυναμική, ακόμη και υπό συνθήκες έντονων εξωτερικών πιέσεων, σύμφωνα με τις εκθέσεις που δημοσίευσαν τον Μάρτιο διεθνείς οίκοι πιστοληπτικής αξιολόγησης και οργανισμοί για την Ελλάδα. Το κοινό μήνυμα είναι ότι η χώρα εμφανίζει πλέον μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι σε διεθνείς αναταράξεις, χάρη στη βελτίωση των δημόσιων οικονομικών, τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα και την καλύτερη σύνθεση της ανάπτυξης.
Επιβεβαίωση της επενδυτικής βαθμίδας παρά το δυσμενές διεθνές περιβάλλον
Ο Moody’s, ο DBRS και ο Scope επιβεβαίωσαν την επενδυτική βαθμίδα της Ελλάδας, καθώς και τις προοπτικές του αξιόχρεου της, παρά το επιβαρυμένο διεθνές περιβάλλον που διαμορφώνεται από την άνοδο των τιμών ενέργειας και πρώτων υλών λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Η επιβεβαίωση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς καταγράφεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι αγορές παραμένουν ευαίσθητες στις γεωπολιτικές εξελίξεις, στο ενεργειακό κόστος και στη γενικότερη αβεβαιότητα για τις ευρωπαϊκές οικονομίες. Για την Ελλάδα, το γεγονός ότι οι οίκοι δεν αμφισβητούν τη δημοσιονομική της πορεία λειτουργεί ως ένδειξη εμπιστοσύνης τόσο για τις αγορές όσο και για τους επενδυτές.
ΔΝΤ: Η Ελλάδα είναι σε καλή θέση να απορροφήσει εξωτερικά σοκ
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το οποίο εκτιμά ότι η Ελλάδα διαθέτει πλέον μεγαλύτερα περιθώρια άμυνας απέναντι σε εξωτερικούς κλυδωνισμούς. Όπως επισημαίνει, η ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών, η ταχεία μείωση του χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ και η κατεύθυνση της δημοσιονομικής πολιτικής προς τη στήριξη της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών και της προσιτής στέγασης διαμορφώνουν ένα σαφώς πιο σταθερό πλαίσιο.
Το ΔΝΤ υπογραμμίζει ότι αυτή η βελτίωση επιτρέπει στη χώρα να αντιμετωπίζει τους εξωτερικούς αντίθετους ανέμους χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο ούτε η αναπτυξιακή προοπτική ούτε η περαιτέρω αποκλιμάκωση του χρέους.
Τα πρωτογενή πλεονάσματα το βασικό ατού της ελληνικής οικονομίας
Κεντρικό σημείο στις αξιολογήσεις των διεθνών οίκων αποτελεί η σταθερή υπεραπόδοση της Ελλάδας στα δημοσιονομικά μεγέθη μετά την πανδημία. Ο Moody’s σημειώνει ότι οι δημοσιονομικές επιδόσεις της χώρας εξακολουθούν να ξεπερνούν τις προσδοκίες και αποτελούν πλέον το βασικό πλεονέκτημα της πιστοληπτικής αξιολόγησής της.
Τα πρωτογενή πλεονάσματα ήταν αισθητά υψηλότερα από τους στόχους τα δύο τελευταία χρόνια, διαμορφούμενα στο 4,7% του ΑΕΠ το 2024 και στο 4,4% του ΑΕΠ το 2025. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται σε τρεις βασικούς παράγοντες:
- στην ανάπτυξη της οικονομίας με ρυθμό άνω του 2%,
- στη σταθερή πρόοδο στη μείωση της φοροδιαφυγής,
- στον έλεγχο των δημόσιων δαπανών.
Το αποτέλεσμα είναι ότι η χώρα εμφανίζει πλέον ισχυρότερη δημοσιονομική βάση από αυτήν που ανέμεναν οι αγορές λίγα χρόνια πριν.
Από το 210% στο 145% του ΑΕΠ το δημόσιο χρέος
Η εντυπωσιακότερη μεταβολή αποτυπώνεται στην πορεία του δημόσιου χρέους. Σύμφωνα με την αποτίμηση του Moody’s, το χρέος υποχώρησε από το εξαιρετικά υψηλό επίπεδο του 210% του ΑΕΠ το 2020 στο 145% του ΑΕΠ το 2025.
Η αποκλιμάκωση αυτή δεν οφείλεται μόνο στα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα. Καθοριστικό ρόλο έπαιξαν επίσης:
- η πρόωρη αποπληρωμή δανείων προς τις χώρες της Ευρωζώνης από το πρώτο μνημόνιο,
- η σημαντική αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ,
- η γενικότερη βελτίωση των συνθηκών χρηματοδότησης και αξιοπιστίας της οικονομίας.
Η εικόνα αυτή ενισχύει το επιχείρημα ότι η Ελλάδα έχει εισέλθει σε τροχιά σταθερής αποκλιμάκωσης του λόγου χρέους προς ΑΕΠ.
Οι προβλέψεις έως το 2031 και το 2035
Οι διεθνείς οργανισμοί και οι οίκοι αξιολόγησης συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι τα πρωτογενή πλεονάσματα θα συνεχιστούν και τα επόμενα χρόνια, στηρίζοντας νέα μείωση του χρέους.
Το ΔΝΤ προβλέπει:
- πρωτογενές πλεόνασμα 3,6% του ΑΕΠ για φέτος,
- μεσοπρόθεσμο πλεόνασμα 2,75%,
- μείωση του δημόσιου χρέους στο 110% του ΑΕΠ έως το 2031.
Ο Moody’s εκτιμά ότι:
- τα πρωτογενή πλεονάσματα θα παραμείνουν πάνω από 3% την περίοδο 2026-2027,
- το δημόσιο χρέος θα μειωθεί στο 140% του ΑΕΠ το 2027.
Ο Scope εμφανίζεται ακόμη πιο αισιόδοξος για την πορεία ως το τέλος της δεκαετίας, προβλέποντας:
- χρέος στο 127% του ΑΕΠ έως το 2030,
- περαιτέρω υποχώρηση στο 120% του ΑΕΠ έως το 2035.
Ωστόσο, ο Scope επισημαίνει ότι μετά το 2030 η αποκλιμάκωση θα γίνεται με πιο αργό ρυθμό, λόγω των συνεπειών της γήρανσης του πληθυσμού και της πιθανής επιβράδυνσης της οικονομικής ανάπτυξης.
Ανάπτυξη με καλύτερη ποιότητα και αιχμή τις επενδύσεις
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στη σύνθεση της ανάπτυξης. Ο Moody’s σημειώνει ότι η μακροοικονομική επίδοση της Ελλάδας παραμένει ισχυρή και συμβατή με ένα μοντέλο βιώσιμης ανάπτυξης, στο οποίο βασικός μοχλός είναι πλέον οι ιδιωτικές επενδύσεις.
Αυτό έχει ξεχωριστή σημασία για το αξιόχρεο της χώρας, καθώς η ανάπτυξη που στηρίζεται περισσότερο στις επενδύσεις θεωρείται πιο ανθεκτική και παραγωγική σε σχέση με ένα μοντέλο που βασίζεται αποκλειστικά στην κατανάλωση. Με άλλα λόγια, οι οίκοι βλέπουν ότι η ελληνική οικονομία δεν αναπτύσσεται απλώς αριθμητικά, αλλά σταδιακά αλλάζει και ποιοτικά.
Επιβράδυνση από το 2027-2028, όχι όμως ανατροπή της τάσης
Παρά τη θετική εικόνα, οι διεθνείς φορείς δεν αγνοούν ότι οι σημερινοί υψηλοί ρυθμοί δεν θα διατηρηθούν επ’ αόριστον. Οι εκτιμήσεις συγκλίνουν ότι από το 2027 ή το 2028 και μετά θα υπάρξει επιβράδυνση της ανάπτυξης, καθώς θα ολοκληρώνονται μεγάλα επενδυτικά έργα και προγράμματα που συνδέονται με το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Ωστόσο, η επιβράδυνση αυτή δεν θεωρείται ικανή να ανατρέψει τη βασική τάση. Αντιθέτως, οι οργανισμοί εκτιμούν ότι το ελληνικό ΑΕΠ θα συνεχίσει να αυξάνεται με ρυθμό επαρκή ώστε να διατηρηθεί η αποκλιμάκωση του χρέους.
Ο DBRS προβλέπει μέσο ρυθμό ανάπτυξης 1,75% έως το 2030, ενώ το ΔΝΤ εκτιμά ανάπτυξη 1,8% για φέτος και 1,5% μεσοπρόθεσμα.
Τα διαρθρωτικά προβλήματα που παραμένουν
Παρά τη σαφή βελτίωση της εικόνας, οι διεθνείς οργανισμοί τονίζουν ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει χρόνιες αδυναμίες, οι οποίες χρειάζονται χρόνο για να αντιμετωπιστούν. Ανάμεσα στα βασικά προβλήματα που επισημαίνονται είναι:
- το χαμηλό ποσοστό απασχόλησης,
- η ασθενής αύξηση της παραγωγικότητας,
- τα επίμονα ρυθμιστικά και διοικητικά βάρη που επηρεάζουν τη λειτουργία των επιχειρήσεων.
Οι παράγοντες αυτοί θεωρούνται καθοριστικοί για το αν η ελληνική οικονομία θα μπορέσει να περάσει σε μια νέα φάση υψηλότερης δυνητικής ανάπτυξης τα επόμενα χρόνια.
Οι συστάσεις του ΔΝΤ για την επόμενη ημέρα
Στις παρεμβάσεις που προτείνει το ΔΝΤ για τη διατήρηση της αναπτυξιακής τροχιάς περιλαμβάνονται:
- η ενίσχυση του ψηφιακού μετασχηματισμού του ιδιωτικού τομέα,
- η περαιτέρω μείωση ρυθμιστικών και διοικητικών βαρών,
- η βελτίωση των κινήτρων για εργασία,
- η εφαρμογή στοχευμένων πολιτικών στην αγορά εργασίας,
- η ενίσχυση προγραμμάτων δια βίου μάθησης.
Ο κοινός παρονομαστής των συστάσεων είναι ότι η δημοσιονομική σταθερότητα από μόνη της δεν αρκεί. Για να διατηρηθεί η αποκλιμάκωση του χρέους και να ενισχυθεί περαιτέρω το αξιόχρεο της χώρας, θα πρέπει να ενισχυθεί η παραγωγική βάση της οικονομίας.
Το βασικό μήνυμα των εκθέσεων του Μαρτίου είναι ότι η Ελλάδα έχει αφήσει πίσω της την περίοδο κατά την οποία κάθε εξωτερικός κλυδωνισμός μπορούσε να θέσει υπό αμφισβήτηση τη δημοσιονομική της σταθερότητα. Η ταχεία αποκλιμάκωση του χρέους, τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα και η βελτίωση της ποιότητας της ανάπτυξης συνθέτουν ένα πιο ανθεκτικό οικονομικό προφίλ.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι κίνδυνοι έχουν εκλείψει. Σημαίνει όμως ότι, σύμφωνα με τις τρέχουσες εκτιμήσεις διεθνών οίκων και οργανισμών, η ελληνική οικονομία διαθέτει σήμερα σημαντικά ισχυρότερες αντοχές για να διατηρήσει την πορεία σταθερότητας και ανάπτυξης ακόμη και σε ένα αβέβαιο διεθνές περιβάλλον.
===============================================
Αποποίηση Ευθύνης: Το περιεχόμενο και οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στο παρόν άρθρο προσφέρονται προς τους επισκέπτες/τριες/χρήστες/τριες του fpress.gr αποκλειστικά και μόνο για ενημερωτικούς σκοπούς, δεν δύνανται σε καμιά περίπτωση να εκληφθούν ως προτροπή, προσφορά, άποψη, ή σύσταση του fpress.gr για αγορά ή πώληση οποιουδήποτε χρεογράφου και δεν συνθέτουν νομική, φορολογική, λογιστική, ή επενδυτική συμβουλή ή υπηρεσία σχετικά με την αποδοτικότητα ή καταλληλότητα οποιουδήποτε χρεογράφου ή επένδυσης. Κατά συνέπεια, δεν υφίσταται ουδεμία ευθύνη για τυχόν επενδυτικές και λοιπές αποφάσεις που θα ληφθούν με βάση τις πληροφορίες αυτές.
