Το Ισραήλ φαίνεται να ετοιμάζει άμεσα στρατιωτικό χτύπημα κατά του Ιράν, σύμφωνα με Αμερικανούς και Ευρωπαίους αξιωματούχους, σε μια εξέλιξη που θα μπορούσε να προκαλέσει γενικευμένη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή και να εκτροχιάσει τις διπλωματικές προσπάθειες της κυβέρνησης Τραμπ για περιορισμό του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
Σύμφωνα με τους New York Times, η ανησυχία για επικείμενη ισραηλινή επίθεση, αλλά και για την πιθανότητα σφοδρών ιρανικών αντιποίνων, οδήγησε την Ουάσινγκτον την Τετάρτη στην απομάκρυνση διπλωματών από το Ιράκ και στην εξουσιοδότηση εθελοντικής αναχώρησης μελών οικογενειών Αμερικανών στρατιωτικών από περιοχές της Μέσης Ανατολής.
Παραμένει άγνωστο το εύρος της επιχείρησης που μπορεί να ετοιμάζει το Ισραήλ. Ωστόσο, η ανησυχία έχει ενταθεί ύστερα από μήνες κατά τους οποίους ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, πίεζε τον πρόεδρο Τραμπ να εκμεταλλευτεί την «ευαλωτότητα» του Ιράν για να δώσει το πράσινο φως σε μια επίθεση.
Ο Τραμπ είχε απορρίψει παλαιότερη ισραηλινή πρόταση για στρατιωτική δράση, επιμένοντας ότι ήθελε να δώσει ευκαιρία στη διαπραγμάτευση ενός νέου πυρηνικού συμφώνου που θα παρεμπόδιζε την ιρανική παραγωγή πυρηνικού υλικού. Δύο εβδομάδες νωρίτερα είχε προειδοποιήσει τον Νετανιάχου να μην προχωρήσει σε επιθετικές ενέργειες όσο διαρκούν οι διαπραγματεύσεις.
Ωστόσο, σύμφωνα με αξιωματούχους, το τελευταίο διάστημα ο Τραμπ εμφανίζεται λιγότερο αισιόδοξος. Η απόρριψη εκ μέρους του ανώτατου ηγέτη του Ιράν μιας πρότασης για σταδιακή κατάργηση του εμπλουτισμού ουρανίου φαίνεται να έχει ενισχύσει την απαισιοδοξία στον Λευκό Οίκο.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν έχει σημειώσει τεράστια πρόοδο από το 2018. Πλέον εκτιμάται ότι η Τεχεράνη έχει τη δυνατότητα να παραγάγει υλικό για έως και 10 πυρηνικές βόμβες. Η κατασκευή λειτουργικού όπλου, αν αποφασιστεί, θα απαιτούσε αρκετούς μήνες επιπλέον. Ωστόσο, πολλοί Ισραηλινοί αξιωματούχοι κρίνουν ότι η κατάσταση έχει ήδη ξεπεράσει το όριο της ανοχής.
Αρκετοί στο Ισραήλ θεωρούν ότι τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή να αντιμετωπιστεί το ζήτημα. Η Χαμάς και η Χεζμπολάχ – προξιμές οργανώσεις του Ιράν – έχουν αποδυναμωθεί, και οι ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές του 2023 έχουν αποδυναμώσει σοβαρά την ιρανική αντιαεροπορική άμυνα.
Ωστόσο, άλλοι αναλυτές τονίζουν ότι το Ιράν αποκαθιστά γρήγορα τις αμυντικές του υποδομές, γεγονός που σημαίνει ότι το παράθυρο ευκαιρίας για το Ισραήλ ενδέχεται να κλείνει. Επιπλέον, παραμένει ασαφές κατά πόσον το Ισραήλ θα μπορούσε να προκαλέσει καίριο πλήγμα στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν χωρίς αμερικανική υποστήριξη.
Ο Νετανιάχου έχει φτάσει στο παρελθόν κοντά στην υλοποίηση στρατιωτικής επιχείρησης κατά του Ιράν, χωρίς όμως να προχωρήσει την τελευταία στιγμή. Τώρα, όμως, η δυναμική φαίνεται να έχει αλλάξει.
Η απόφαση των ΗΠΑ να αποσύρουν προσωπικό έγινε γνωστή ταυτόχρονα με μια προειδοποίηση από βρετανική ναυτιλιακή αρχή, η οποία συμβούλεψε τα εμπορικά πλοία που διέρχονται τον Περσικό Κόλπο, το Στενό του Ορμούζ και τον Κόλπο του Ομάν να τηρούν αυξημένα μέτρα προσοχής λόγω «αυξημένων εντάσεων που μπορεί να οδηγήσουν σε στρατιωτική κλιμάκωση».
Σύμφωνα με Ιρανό αξιωματούχο, η Τεχεράνη έχει ήδη καταρτίσει σχέδιο άμεσης απάντησης, που περιλαμβάνει εκτόξευση εκατοντάδων βαλλιστικών πυραύλων εναντίον του Ισραήλ. Τον Οκτώβριο του 2024, αντίστοιχη πυραυλική επίθεση είχε προκαλέσει περιορισμένες ζημιές, καθώς οι ΗΠΑ παρενέβησαν στην αναχαίτισή της.
Ο Τραμπ είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Νετανιάχου τη Δευτέρα, χωρίς να αποκαλυφθούν λεπτομέρειες. Την Κυριακή είχε προηγηθεί συνάντηση του προέδρου με την ομάδα εθνικής ασφάλειας στο Καμπ Ντέιβιντ.
Ο υπουργός Άμυνας του Ιράν, στρατηγός Αζίζ Νασερζαντέχ, δήλωσε ότι σε περίπτωση σύγκρουσης, οι ΗΠΑ θα υποστούν βαριές απώλειες: «Η Αμερική θα αναγκαστεί να αποχωρήσει από την περιοχή. Όλες οι στρατιωτικές της βάσεις βρίσκονται εντός της εμβέλειάς μας και θα τις πλήξουμε χωρίς δισταγμό», δήλωσε.
