Σε μια κίνηση με σημαντικό οικονομικό και κοινωνικό αποτύπωμα, η κυβέρνηση ανακοίνωσε τη νέα ρύθμιση οφειλών έως 72 δόσεων για χρέη προς την εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία, η οποία αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή εντός Ιουνίου. Η πρωτοβουλία αυτή εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους και αποσκοπεί στην ενίσχυση της εισπραξιμότητας, χωρίς να διαταράσσεται η δημοσιονομική ισορροπία.
Ποιοι μπορούν να ενταχθούν
Η νέα ρύθμιση αφορά οφειλές που δημιουργήθηκαν έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2023, αποκλείοντας σκόπιμα τα πιο πρόσφατα χρέη. Οι οφειλέτες που επιθυμούν να ενταχθούν θα πρέπει πρώτα να τακτοποιήσουν τις υποχρεώσεις που προέκυψαν από τον Ιανουάριο του 2024 και μετά, είτε με εφάπαξ εξόφληση είτε μέσω της πάγιας ρύθμισης 24–48 δόσεων.
Η επιλογή αυτή δεν είναι τυχαία. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η ένταξη και των νέων οφειλών θα δημιουργούσε σημαντικό δημοσιονομικό κενό, το οποίο εκτιμάται ότι θα μπορούσε να φτάσει τα 2,2 δισ. ευρώ. Αντίθετα, με τον υφιστάμενο σχεδιασμό, διασφαλίζεται η σταθερότητα των εσόδων, δεδομένου ότι σήμερα η πάγια ρύθμιση αποδίδει περίπου 3,2 δισ. ευρώ στα δημόσια ταμεία.
Τα βασικά χαρακτηριστικά της ρύθμισης
Η ρύθμιση καλύπτει ένα ευρύ φάσμα οφειλετών, συγκεκριμένα:
- 1,3 εκατομμύρια φυσικά πρόσωπα
- 284.000 επιχειρήσεις
- συνολικά χρέη ύψους 95 δισ. ευρώ
Οι βασικοί όροι περιλαμβάνουν:
- Μέγιστος αριθμός δόσεων: 72
- Ελάχιστη μηνιαία δόση: 30 ευρώ
- Επιτόκιο: 5,84% (ίδιο με την πάγια ρύθμιση)
Παράλληλα, η ένταξη στη ρύθμιση παρέχει σημαντικά οφέλη, όπως:
- Χορήγηση φορολογικής ενημερότητας
- Αναστολή κατασχέσεων σε τραπεζικούς λογαριασμούς και ακίνητα
Δεύτερη ευκαιρία για «χαμένους» οφειλέτες
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι δίνεται εκ νέου δυνατότητα ένταξης σε οφειλέτες που είχαν χάσει προηγούμενες ρυθμίσεις. Πρόκειται για μια «δεύτερη ευκαιρία» σε όσους δεν κατάφεραν να παραμείνουν συνεπείς στις δόσεις τους, επιτρέποντάς τους να επανέλθουν σε καθεστώς ρύθμισης και να αντιμετωπίσουν συνολικά τις υποχρεώσεις τους.
Άρση κατασχέσεων και εξωδικαστικός μηχανισμός
Ένα ακόμη σημαντικό μέτρο αφορά την άρση κατασχέσεων. Συγκεκριμένα, προβλέπεται ότι η δέσμευση τραπεζικού λογαριασμού μπορεί να αρθεί εφόσον:
- έχει εξοφληθεί το 25% της συνολικής οφειλής και
- έχουν ρυθμιστεί οι υπόλοιπες υποχρεώσεις
Παράλληλα, επεκτείνεται η πρόσβαση στον εξωδικαστικό μηχανισμό για οφειλές από 5.000 έως 10.000 ευρώ, διευκολύνοντας περίπου 300.000 επιπλέον οφειλέτες.
Το βάρος του «παλαιού» χρέους
Τα στοιχεία της φορολογικής διοίκησης αναδεικνύουν μια διαχρονική παθογένεια: περίπου το 80% των συνολικών οφειλών έχει δημιουργηθεί πριν το 2020, ενώ πάνω από το 50% αφορά περίοδο πριν το 2014. Πρόκειται για ένα μεγάλο απόθεμα «παλαιού» ή και «νεκρού» χρέους, το οποίο συχνά συνδέεται με:
- επιχειρήσεις που έχουν διακόψει τη λειτουργία τους
- φυσικά πρόσωπα χωρίς επαρκή εισοδήματα
- περιπτώσεις χωρίς αξιοποιήσιμα περιουσιακά στοιχεία
Όπως επισημαίνεται, όσο παλαιώνει μια οφειλή, τόσο μειώνονται οι πιθανότητες είσπραξης, γεγονός που καθιστά τις ρυθμίσεις κρίσιμο εργαλείο για την επαναφορά μέρους αυτών των ποσών στην οικονομία.
Ανισοκατανομή και στρατηγικοί κακοπληρωτές
Ένα ακόμη χαρακτηριστικό της ελληνικής πραγματικότητας είναι η έντονη ανισοκατανομή των χρεών. Λιγότερο από το 1% των οφειλετών συγκεντρώνει το μεγαλύτερο μέρος των οφειλών. Σε αυτές τις περιπτώσεις παρατηρούνται συχνά:
- στρατηγική καθυστέρηση πληρωμών
- νομικές εκκρεμότητες
- συσσώρευση προσαυξήσεων
Οι παράγοντες αυτοί δυσκολεύουν τη διαδικασία ρύθμισης και περιορίζουν την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων.
Η νέα ρύθμιση των 72 δόσεων αποτελεί μια στοχευμένη προσπάθεια εξισορρόπησης μεταξύ κοινωνικής στήριξης και δημοσιονομικής πειθαρχίας. Ενώ παρέχει ουσιαστική ανάσα σε εκατομμύρια οφειλέτες, ταυτόχρονα διατηρεί σαφείς διαχωριστικές γραμμές ώστε να μην υπονομευθεί η σταθερότητα των δημοσίων εσόδων.
Το κατά πόσο θα επιτύχει τον στόχο της θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη συμμετοχή των οφειλετών, αλλά και από τη δυνατότητα της διοίκησης να διαχειριστεί αποτελεσματικά το τεράστιο απόθεμα ληξιπρόθεσμων χρεών που βαραίνει την ελληνική οικονομία.
