Φως στους παράγοντες που διαμορφώνουν τις τιμές του εξαιρετικά παρθένου ελαιολάδου, από το χωράφι έως το ράφι, ρίχνουν δύο νέες ερευνητικές μελέτες της Επιτροπής Ανταγωνισμού.
Αξιοποιώντας σύγχρονα οικονομετρικά εργαλεία και ανάλυση μεγάλων δεδομένων, οι έρευνες χαρτογραφούν τις διασυνδέσεις των τιμών μεταξύ Ελλάδας, Ισπανίας και Ιταλίας, αλλά και τις στρατηγικές τιμολόγησης στην ελληνική λιανική αγορά.
Τα ευρήματα αναδεικνύουν τον κυρίαρχο ρόλο της Ισπανίας στη διαμόρφωση των διεθνών τιμών και καταγράφουν έντονη ανομοιογένεια στις πρακτικές των σούπερ μάρκετ, χωρίς ενδείξεις συντονισμένης συμπεριφοράς, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην κατανόηση της λειτουργίας ενός κρίσιμου κλάδου για τον καταναλωτή και την ελληνική οικονομία.
Αναλυτικά, ανακοίνωση της Επιτροπής Ανταγωνισμού αναφέρει:
Η Επιτροπή Ανταγωνισμού ανακοινώνει την ολοκλήρωση δύο νέων ερευνητικών μελετών, οι οποίες χαρτογραφούν σε βάθος τους μηχανισμούς διαμόρφωσης τιμών στο εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο, τόσο σε επίπεδο παραγωγής όσο και στην εγχώρια λιανική αγορά. Οι μελέτες, οι οποίες εκπονήθηκαν από την Ιωάννα Χριστοδουλάκη και τον Αθανάσιο Δήμα (τμήμα Χαρτογράφησης Αγορών και Έρευνας της ΕΑ), σε συνεργασία με καθηγητές του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και του Εργαστηρίου Εφαρμογών Πληροφορικής και Υπολογιστικών Οικονομικών (ΕΕΠΥΟ) κ.κ. Δημήτριο Παναγιώτου και Αθανάσιο Σταυρακούδη, αξιοποιούν σύγχρονα οικονομετρικά μοντέλα για την ανάλυση της εξέλιξης των τιμών και του ανταγωνισμού. Οι μελέτες αυτές αποτελούν συνέχεια του HCC Datathon που διοργανώθηκε τον Ιούνιο του 2025 για την προώθηση της ανάλυσης δεδομένων στην πράξη, στην αγορά έξτρα παρθένου ελαιόλαδου.
Η πρώτη μελέτη («Price dependence among the major EU extra virgin olive oil markets») εξετάζει την αλληλεξάρτηση των τιμών παραγωγού μεταξύ Ελλάδας, Ιταλίας και Ισπανίας. Τα ευρήματα αναδεικνύουν την Ισπανία ως τον κυρίαρχο ηγέτη καθορισμού τιμών (price setter) στη Μεσόγειο, με την ελληνική αγορά να λειτουργεί ως «ακόλουθος», προσαρμοζόμενη μακροχρόνια στις ισπανικές τάσεις. Η Ιταλία εμφανίζεται ως ο βασικός αγωγός μετάδοσης της μεταβλητότητας, αντιδρώντας εντονότερα σε βραχυχρόνια σοκ.
Η δεύτερη μελέτη («Price Connectedness in the Extra Virgin Olive Oil Retail Market in Greece») εστιάζει στην ελληνική αγορά σούπερ μάρκετ. Μέσω ανάλυσης παλινδρόμησης ποσοστημορίων (quantile regressions) στις τελικές τιμές πώλησης σε τέσσερις μεγάλες αλυσίδες, διαπιστώθηκε σημαντική ανομοιογένεια στις στρατηγικές τιμολόγησης. Η ανομοιογένεια αυτή εμφανίζεται σε επίπεδο σούπερ μάρκετ, αλλά και σε επίπεδο προϊόντος. Τα αποτελέσματα δεν υποδεικνύουν συντονισμένη συμπεριφορά, καθώς η αλληλεπίδραση των τιμών ποικίλλει σημαντικά ανάλογα με το αν οι τιμές είναι χαμηλές ή υψηλές, ενώ παρατηρούνται ασύμμετρες αντιδράσεις μεταξύ των ανταγωνιστών.
Οι ερευνητικές μελέτες είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα της Επιτροπής Ανταγωνισμού.
Οι δράσεις αυτές εντάσσονται στην γενικότερη στρατηγική της επιτροπής για την εμβάθυνση στην κατανόηση της δομής της αγοράς τροφίμων, επιτρέποντας στοχευμένες παρεμβάσεις για την προστασία του ανταγωνισμού και του καταναλωτή.
