Σε εντατικοποίηση των ελέγχων στα χαρτοφυλάκια κρατικών ομολόγων των ευρωπαϊκών τραπεζών προχωρούν οι εποπτικές αρχές, καθώς η άνοδος των αποδόσεων σε υψηλά πολλών ετών ενισχύει τις ανησυχίες για τις επιπτώσεις στους τραπεζικούς ισολογισμούς. Οι ευρωπαϊκές τράπεζες κατέχουν κρατικά ομόλογα αξίας άνω των 4 τρισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 13% του συνολικού ενεργητικού τους, γεγονός που καθιστά την εξέλιξη των αγορών κρατικού χρέους ιδιαίτερα σημαντική για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών (EBA), Φρανσουά-Λουί Μισό, επιβεβαίωσε ότι οι εποπτικές αρχές παρακολουθούν στενά την έκθεση των τραπεζών στους κινδύνους από τις μεταβολές των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων, σύμφωνα με δηλώσεις του που μεταδίδει το Bloomberg.
Όπως ανέφερε, τα χαρτοφυλάκια κρατικού χρέους απαιτούν ενισχυμένη παρακολούθηση, επισημαίνοντας ότι οι αρμόδιες εποπτικές αρχές έχουν ήδη προχωρήσει στις αναγκαίες ενέργειες.
Παρά την αυξημένη επιφυλακή, ο επικεφαλής της EBA εμφανίστηκε καθησυχαστικός ως προς τις άμεσες επιπτώσεις στις ευρωπαϊκές τράπεζες, εκτιμώντας ότι οι κίνδυνοι παραμένουν μέχρι στιγμής περιορισμένοι.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τα αυξημένα έσοδα από τόκους αντισταθμίζουν σε μεγάλο βαθμό τις αρνητικές επιπτώσεις που προκαλεί η υποχώρηση των τιμών των ομολόγων στην οικονομική αξία των ιδίων κεφαλαίων των τραπεζών.
Η άνοδος των αποδόσεων συνεπάγεται πτώση της αγοραίας αξίας των υφιστάμενων ομολόγων, δημιουργώντας δυνητικές ζημίες στα χαρτοφυλάκια. Ωστόσο, παράλληλα προσφέρει υψηλότερες αποδόσεις από νέες τοποθετήσεις, περιορίζοντας μέρος της συνολικής επιβάρυνσης.
Ο κίνδυνος του «φαύλου κύκλου» τραπεζών και κρατών
Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στη στενή διασύνδεση μεταξύ των τραπεζικών συστημάτων και των κρατών, καθώς οι μεγάλες τοποθετήσεις σε κρατικούς τίτλους μπορούν να μεταφέρουν τις πιέσεις από την αγορά ομολόγων στους ισολογισμούς των πιστωτικών ιδρυμάτων.
Ο λεγόμενος «φαύλος κύκλος» μεταξύ τραπεζών και κρατών αποτελεί διαχρονική πηγή ανησυχίας για τις ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές, καθώς μια επιδείνωση της δημοσιονομικής κατάστασης ενός κράτους μπορεί να μειώσει την αξία των ομολόγων που διακρατούν οι εγχώριες τράπεζες.
Αντίστοιχα, μια σοβαρή επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης των τραπεζών μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετες δημοσιονομικές πιέσεις, εφόσον απαιτηθούν μέτρα κρατικής στήριξης.
Σύμφωνα με τον τελευταίο πίνακα παρακολούθησης κινδύνων της EBA, στο τέλος του προηγούμενου έτους οι ευρωπαϊκές τράπεζες κατείχαν κρατικούς τίτλους συνολικής αξίας άνω των 4 τρισ. ευρώ, που αντιστοιχούσαν περίπου στο 13% του ενεργητικού τους.
Το μέγεθος αυτό αναδεικνύει τη σημασία που έχει η διαχείριση του επιτοκιακού κινδύνου, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων κινούνται σε πολυετή υψηλά.
Στο τραπέζι αυστηρότεροι κανόνες για τις μεγάλες εκθέσεις
Το ισχύον ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο επιτρέπει στις τράπεζες να διακρατούν κρατικό χρέος χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης χωρίς πρόσθετες κεφαλαιακές απαιτήσεις για τον πιστωτικό κίνδυνο των συγκεκριμένων τοποθετήσεων, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Ωστόσο, η δέσμη μέτρων για την τραπεζική ανταγωνιστικότητα περιλαμβάνει προτάσεις για την επιβολή επιβαρύνσεων στις υπερβολικά συγκεντρωμένες εκθέσεις σε κρατικό χρέος, με στόχο τον περιορισμό της εξάρτησης των τραπεζών από τη δημοσιονομική κατάσταση των χωρών τους.
Ο Φρανσουά-Λουί Μισό υπογράμμισε ότι η ευνοϊκή κανονιστική αντιμετώπιση των κρατικών ομολόγων δεν απαλλάσσει τις τράπεζες από την υποχρέωση ουσιαστικής διαχείρισης των σχετικών κινδύνων.
Όπως εξήγησε, άλλο είναι το ζήτημα της τεχνικής αντιμετώπισης των κρατικών τίτλων στο πλαίσιο των κεφαλαιακών κανόνων και διαφορετικό η συνολική διαχείριση των κινδύνων στον ισολογισμό ενός πιστωτικού ιδρύματος.
Στο πλαίσιο αυτό, πραγματοποιούνται συζητήσεις μεταξύ εποπτικών αρχών και τραπεζών σχετικά με το ύψος της έκθεσης στις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων, τις στρατηγικές αντιστάθμισης κινδύνου και την ανθεκτικότητα των ισολογισμών σε ενδεχόμενες νέες αναταράξεις.
Στο 4% η έκθεση των τραπεζών στον τεχνολογικό κλάδο
Πέρα από τα κρατικά ομόλογα, η EBA εξετάζει και τους κινδύνους που θα μπορούσε να προκαλέσει μια ενδεχόμενη ισχυρή διόρθωση στις αποτιμήσεις των εταιρειών που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη.
Ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών εκτίμησε ότι οι άμεσες επιπτώσεις από ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα ήταν περιορισμένες για τις ευρωπαϊκές τράπεζες, δεδομένου ότι η συνολική έκθεσή τους στον τεχνολογικό τομέα ανέρχεται σε μόλις 4%.
Το ποσοστό αυτό θεωρείται καθησυχαστικό ως προς την άμεση έκθεση των τραπεζικών ισολογισμών, χωρίς ωστόσο να αποκλείονται ευρύτερες επιπτώσεις από μια σημαντική αναταραχή στις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Ο Μισό σημείωσε ότι οι εξελίξεις γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη βρίσκονται πλέον πολύ ψηλά στην ατζέντα των ευρωπαϊκών εποπτικών αρχών.
Όπως ανέφερε, μετά το ζήτημα της ανταγωνιστικότητας, η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί πιθανότατα το θέμα που συζητείται περισσότερο στις ομάδες εργασίας της EBA.
Παρά τη συγκρατημένα καθησυχαστική εικόνα που παρουσιάζει η ευρωπαϊκή εποπτική αρχή, η παρακολούθηση των κρατικών ομολόγων παραμένει εντατική, καθώς η διατήρηση των αποδόσεων σε υψηλά επίπεδα μπορεί να επηρεάσει την αξία των τραπεζικών χαρτοφυλακίων και τη συνολική διαχείριση των κινδύνων.
Το βασικό μήνυμα της EBA είναι ότι οι ευρωπαϊκές τράπεζες δεν εμφανίζουν προς το παρόν σημαντικές επιπτώσεις από την αναταραχή στις αγορές κρατικού χρέους, ωστόσο η έκθεση των 4 τρισ. ευρώ απαιτεί συνεχή εποπτική παρακολούθηση και αποτελεσματική διαχείριση κινδύνων.
